تورک دیلی و ادبیاتی
 

 

آلتینجی بؤلوم

              حئیوانلار  او ایل اللریندن گلنی اسیرگه‌مه‌ییب کؤله‌لر کیمی ایشله‌دیلر. اونلار موتلویدولار چکدیکلری امگین یاراری اؤزلرینه، گله‌جک قوشاقلارینا توخوناجاق نه بیر سورو انگل، ایشسیز اینسان اوغوللارینا.  اونلار یئدیجه‌ده آلتمیش ساعات ایشله‌ییردیلر. قویروق‌دوغان آییندان ناپلئون بیلدیردی: «سود گونلری، اؤیله‌دن سونرا حئیوانلارکؤنوللو اولاراق  ایشله‌یه بیلرلر.» آنجاق ایشه گلمه‌‌‌ینلرین گونلوک یئیه‌جگی  یاری اولدو.  بونلارلا بئله یئنه ایشلرین چوخو گؤرولمه‌میش قالدی. اورون بیلدیرکینه گؤره آزالمیشدی. یای گیرنده، یئر کؤکو اکیله‌‌‌‌‌جک ایکی اکینلیک ، واختیندا شوخوملانمادیغی اوجون اکیلمه‌میش قالدی. قیشین سرت گئچه‌جگی ایندی‌دن سئزیلیردی.

              یئل دگیرمانی‌نین  تیکیلیشی حئیوانلاری گؤزلنمه‌دیک  چتینلیکلرله اوز اوزه قویدو. تارلاداکی کیرج اوجاغیندان  چیخاریلاجاق داشلار ایله یاپیتلارین  یانیندا باشینا بوراخیلمیش قوم-سیمینت ایله  یئل دگیرمانی تیکیله بیلردی.آنجاق حئیوانلارین باشلانیشدا چؤزه‌بیلمه‌دیکلری سورون  بؤیوک داشلاری نئجه سیندیرماق ایدی. حئیوانلار  آرخا  آیاقلاری اوسته دورا بیلمه‌دیکلری اوچون بو ایشه گره‌کلی اولان  قازمانی، قالدیرغاجی قوللانا بیلمیردیلر. حئیوانلار نئچه یئددیجه بوشو بوشونا چابالادیقدان سونرا بیریسی‌نین بئینیه  یئر چکیمی‌نین گوجوندن  یارارلانماق یئتیشدی.  کیرج  اوجاغی‌نین یاتاغیندا، ایشه گلن بؤیوک سال داشلار وارایدی. حئیوانلار داشلاری کندیرله باغلادیقدان سونرا  اوجاغین یوققوشوندا دوشه-قالخا، یاواش- یاواش یوخارییا چکیب زیروه‌‌دن آشاغییا  دیغیرلاداراق قیریردیلار.  بو ایشه کندیر چکه بیلن بوتون حئیوانلار؛ آتلار، اینکلر، قویونلار ائله جه‌ده چتین دوروملاردا دونقوزلار بئله قاتیلردیلار.

              قیریلمیش داشلارین داشیماسی او بیری ایشلره گؤره چوخ قولای ایدی.  آتلار آرابا ایله ، بئنجامین ایله موریئل  بیر اسکی داشیرغا ایله، قویونلار ایسه  سوروتله‌یه‌رک داشلاری چکیردیلر. یایین سون گونلرینده  یئترینجه داش توپلاندیقدا، تیکینتی ایشی دونقوزلارین گؤزه‌‌تیمی آلتیندا باشلاندی.

              ایش چوخ  آغیر ایره‌لی‌له‌‌ییردی. هردن  بیر داشین تپه‌نین باشینا آپاریلماسی بیرگون چکیردی. ایشلر باکسئرسیز یاپیلمیردی. اونون گوجو بوتون حئیوانلارین گوجو ایله ائشید‌ایدی. هردن داشلار قاییب حئیوانلار دره‌یه دوشمه قورخوسوندان  اومود‌سوز جاسینا چیغریشیب باغیراندا او باکسئر ایدی قاباغا آتلانیب داشی دایاندیریردی. باکسئر جومجولوق قان-تر ایچینده، تؤوشه‌یه‌رک، تپینه‌رک تپه‌یه  چیخماسی ایله، هامی‌نین  آلقیشینی قازانیردی.  کلووئر هردن  باکسئری، اؤزونو چوخ یورماماق اوچون اویاریردی آنجاق او سؤزه باخان دئییلدی. اونون آنلایشینا گؤره بوتون چتینلیکلر‌ین بیرجه چؤزوم یولو  « من برک چالیشاجاغام»  ایله  «ناپلئون هر نه دئسه دوزدور» اؤز دئییملری ایدی.  او آنلاشما یاپدیغی خوروزدان ایسته‌میشدی اونو یاریم ساعات یئرینه قیرخ بئش دقیقه تئز اویاتسین.  او بوش واختلاریندا تک باشینا  داش اوجاغینا گئدیب قیریلمیش داشلاردان توپلایاراق  یئل دگیرمانی تیکیلن یئره  گؤتوروردو.

              یایی، حئیوانلارین دورومو  ایشلرین چتین  اولدوغونا باخمایاراق  پیس دئییلدی. یئیه‌جک جونز چاغینا گؤره چوخ اولماسادا آز دئییلدی. حئیوانلارا  بوتون سیخینتیلاردان اؤنملی اولان شئی، چکدیکلری امگین بیر سورو انگل اینسانین قارنینا گئدمه‌مه‌سی ایدی.  حئیوانلارین اؤزلرینه اؤزگو ایش یؤندملری اولدوغوندان ایشلر خئیلک آزالمیشدی.  اؤرنک اولاراق حئیوانلار  تارلانین باشاباشینی  اینسانلارا  اولاناقسیز اولان بیر بیچیمده  -اوتلایاراق- آلاق  ائیله‌یه بیلیردیلر. یاخود  حئیوانلارین قیرپی-چیرپی ائله‌مه‌دیکلری اوچون آرتیق  اکینلیکله اوتلاغین آراسیندا چیغ چکمگه  گره‌ک قالمامیشدی.  بونلارلا بئله یای بیتینجه، حئیوانلار بکلنمه‌دیک  چتینلیکلرله قارشی قارشییا گلدیلر.  تارلادا اوره‌تیله بیلمه‌‌ین؛ چیراغ‌یاغی، چیوی، ایپ، ایت‌یئمی، آت نالی‌نین چاتیشمازلیغی؛ توخوم‌، کیمیاسال گوبره‌نین یئترسیزلیگی، یئل دگیرمانی‌نین  آیقیتلاری‌نین  یوخلوغو  هامینی دوشوندوروردو آنجاق  کیمسه  اونلارین نئجه ساغلاناجاغینی بیلمیردی.

              ناپلئون سودگونو توپلانتیلاری‌نین بیرینده، تؤره‌نن چتینلیکلرله ایلگیلی یئنی قرارلار وئردیگینی بیلدیره‌رک  دئدی:

-« بوندان بئله، تارلانین، اؤزلیکله  یئل‌دگیرمانی‌نین گره‌کسینملرینی  گئدرمک اوچون  قونشو  تارلالارلا  آلیش وئریش  یاپیلاجاقدیر. بو آل-وئر یالنیز دگیش‌‌- توخوش  بیچیمینده اولوب  پاراسال  نیته‌‌‌لیک داشیمایاجاقدیر.  بو ایش بوغدا، یونجا  ساتیش ایله باشلاییب  گره‌کیرسه   ویلینگتوندا سیجاق بازاری اولان ، یومورتادا ساتیلاجاقدیر. بونا گؤره  تویوقلاریمیز، یئل دگیرمانی  اوغروندا یاپاجاقلاری بو اؤز وئریلریندن موتلولوق  دویمالیدیرلار.»

              ناپلئونون بو سؤزلری، یئنه حئیوانلاری بلیرسیزجه‌سینه کوووشدوردو. اونلار جونزو قووالایاندان سونرا ایلک ییغینجاقلاریندا، اینسانلارلا آلیش وئریشه گیریشمه‌مه‌یه‌جکلری، پارا قوللانمامایاجاقلاری اوزه‌رینده آنلاشمامیشدیلارمی؟ بوتون حئیوانلار بونلاری آنیمسادیلار یا آنمیسادیقلارینی ساندیلار.

              گئچمیشده ناپلئونون قاداغالارینا دیلله‌نن دؤرد دونقوز قورخا- قورخا  دئیینمگه  باشلادیلار آنجاق کؤپکلرین قورخونج دیش قیجیرتمالارینی  گؤرونجه  سسلرینی کسدیلر. آز سونرا قویونلارین  آرالیقسیز « دؤرد آیاق یاخشی، ایکی آیاق یامان» ملشمه‌لری حئیوانلارین دارغیلیغینی  اورتادان قالدیردی.                             

              ناپلئون حئیوانلاری  سوسدورماق اوچون تویناغینی قووزایاراق :

-«حئیوانلارین، اینسانلاردان چکیندیگینی گؤز اؤنونه آلاراق ایشلر ائله یولونا قویولوب  آرتیق  اوز-اوزه گؤروشمگه گره‌ک قالمایاجاق  بونا گؤره، ویلینگتونلو  وامپئر آدلی بیر دانیشمانلا آنلاشیلیب بیز ایله دیش دونیانین  آراسیندا آرا بولوجولوق  یاپسین بونونلا ایلیشکین  او دوز گونلری بویروقلاریمیزی آلماق اوچون بورایا گله‌جک »- دئدی.

              ناپلئون سؤیله‌وینی  هئپ اولدوغو کیمی « یاشاسین حئیوانلار تارلاسی » هارایی ایله بیتیردی.حئیوانلار « اینگیلیس حئیوانلاری»‌ ماهنیسینی اوخویوب داغیلدیلار.  بونون آردینجا  اسکوئیلر  تارلانی  گزه‌رک  حئیوانلاری آلیش-وئریش ایله پارا قوللانماغا قارشی، نه آنلاشما یاپیلدیغینیا نه‌ده اؤنریلدیگینیه آرخایین ائله‌دی. او بیر نئچه حئیوانین  قوشقودان چیخمادیغینی  گؤره‌رک  قورنازجاسینا  اونلاردان  سوروشدو :

-« یولداشلار سیز آرخایین سینیزمی بونلاری یوخودا  گؤرمه‌میش سینیز؟ الینیزده  بیر بلگه وارمی‌دیر؟  بو آنلاشما بیر یئرده یازلیب می؟»

              وامپئر دوز گونلری، آنلاشییا گؤره تارلایا گلیردی.  او تولکویه اوخشار، جووللاغی بیر کیشی ایدی. او کیچیک بیر دانیشمان اولسا دا تارلایا هرندن آرتیق، گؤزه‌گلیم گلیری اولاجاق  بیر آراچی‌نین  گره‌کدیگینی یاخشی باشا دوشموشدو. حئیوانلار قورخو ایله اونون گل-گئدینه  باخیردیلار. بونونلا بئله ایکی آیاقلی وامپئرین، دؤرد آیاقلی ناپلئونون  قارشیسندا دوروب  بویروق آلماسی حئیوانلاری اؤیوندورور یئنی دوزله اوزلاشدیریردی. حئیوانلارین ایلیشکیسی دیش دونیا ایله  یوموشالدیقجا اینسانلارین تاویری گلیشمکده اولان حئیوانلار تارلاسینیا گؤره سرتلشمیشدی.  اینسانلارین دئدی قودولاری‌نین سونو یوخویدو. اونلارین هامیسی، حئیوانلار تارلاسی‌نین ائر- گئج  سینقین  چیخیب داغیلاجاغینا، یئل دگیرمانی‌نین باشا چاتمایاجاغینا اینانیردیلار. اونلار گئنل یئرلرده بولوشاندا یئل دگیرمانی‌نین چؤکه‌جگیندن، چؤکمه‌سه‌ده قوللانیلماز بیر دوروما گله‌جگیندن دانیشیردیلار.  اینسانلار بیر یاندان دا- ایسته‌مه‌سه‌لر‌ده-حئیوانلارین تارلاچیلیق یئته‌نه‌گینی  ائیله‌یه بیلمیردیلر  آلقیشلاماسینلار. اونلارین گئده‌رک اویدوردوقلاری  مانور تارلاسی آدیندان ال چکیب اونو گئرچک  آدی؛ حئیوانلار تارلاسی آدیله سسله‌مه‌لری بونو گؤستریردی. اونلار آرتیق، تارلانی گئری آلماقدان  اومودونو کسیب اؤلکه‌نین اوجقار بیر بوجاغینا قویوب گئدن جونزدان  ال اوزموشدولر.

              تارلا ایله دیش دونیانین  ایلیشکیسینی ساغلایان، هله‌لیک وامپئر ایدی. آمما دئییلنلره گؤره ، ناپلئون ال آلتیندان  فاکسفود یا پینچفیلد تارلاسی ایله ایش‌بیرلیک آنلاشماسی یاپماقدا ایدی.  بو چکیش بکیشده، دونقوزلار بیردن بیره  تارلا ائوینه داشینیب اورادا اوتوراق ائیله‌دیلر.  یئنه حئیوانلار ائوده  یاشاماماق اوزه‌رینده آنلاشدیقلارینی  آنیمسادیقدا یئنه اسکوئیلربئله بو آنلاشی‌نین یاپیلمادیغینی حئیوانلارا  قاندیرا بیلدی.اسکوئیلردئییردی: « تارلانین بئیینلری ساییلان دونقوزلارا ، ایشله‌‌مک اوچون  بیر دینج یئرین گره‌کدیگی آیدیندیر. اوسته‌لیک  اولو اؤندریمیزین، دونقوزلوق یئرینه، ائوده یاشاماسی داها اویغون گؤرونور. » (سون گونلرده ، ناپلئونا ، اولو اؤندر آدی وئریلمیشدیر).

              بیر نئچه گون سونرا، حئیوانلارین بیر سوروسو ، دونقوزلارین  پیشیرمه اوتاغیندا یئمک یئمه‌لرینی، قوناق اوتاغیندا  اگلنمه‌لرینی، هله اوسته‌لیک  یاتاقدا  یاتمالارینی دویجاق لاپ قاریشدیردیلار. باکسئر «ناپلئون هئپ حاقلیدیر» دئیه بونون اوستوندن گئچدی. کلووئر یاتاقدا یاتماغا  قارشیت بس بللی یاسا گئچدیگینی آنیمسایاراق  دالغین-دالغین بؤیوک آمبارین دیبینه گئدیب دووارا یازیلمیش یئددی بویروغو اینجه‌له‌مگه  باشلادی. آنجاق حرفلری بیرلشدیره‌رک اوخویا بیلمه‌دیگینی گؤرونجه گئدیب  موریئلی گتیردی.

-« موریئل » او دئدی. « دؤردونجو  بویروغو اوخو . او یاتاقدا یاتماغین یاساق اولدوغونو سؤیله‌میرمی؟»

موریئل زیققانا زیققانا اوخودو:

-« اؤرتوک ایله کیمسه یاتاقدا یاتمامالی دیر.»

              کلووئر دؤردونجو بویروقدا، اؤرتوک سؤزجوگونو آنیمسامادیغیندان چوخ شاشیردی. آنجاق  او دووارا یازیلمیشدیسا، اؤیله  اولمالی ایدی. بو سیرادا  بکلنمه‌دن اورادان گئچن اسکوئیلر سورونو چؤزدو.

-« یولداشلار، بیلدیگینیز کیمی، بیز دونقوزلار، تارلا ائوینده  یاتاقدا یاتیریق ندن ده یاتمایاق! سیز یاتاقدا  یاتماغا قارشیت  بیر یاسا گئچدیگینی‌می دوشونورسوز؟ یاتیلان یئره یاتاق دئییلیر. اوستونده  یاتیلان بیر ییغین ساماندا یاتاقدیر. یئددی بویروقدا  قاداغان  ائدیلن اؤرتوکدور.  بیز ایسه یاتاقلاردان اؤرتوکلری گؤتوره‌رک  یورغان-دوشکده یاتیریق.  یولداشلار  سیز بیلمه‌لی‌‌سینیز  بونلار چوخ یاتمالی اولسالاردا بیز بئیین ایشچیلرینین بوتون گره‌کسینیملرینی قارشیلامیرلار. دوغرودان سیز بو دینجه‌لیشی بیزلره چوخ گؤرمکله، گؤره‌‌ولریمیزده آخساماغیمیزی‌می ایسته‌ییر‌سینیز؟  گئرچکدن سیز جونزون قاییتماسینی‌می ایسته‌‌ییر‌سینیز؟»

              حئیوانلار، دورمادان اسکوئیلری، دونقوزلارین یاتاقدا یاتما قونوسوندا بیر داها قونوشمایاجاقلارینا  آرخایین ائله‌دیلر. بو اوزدن نئچه گون سونرا  دونقوزلارین بوندان بئله هامیدان بیر هاویر گئج اویاناجاقلاری بیلدیریشینه  کیمسه دیللنمه‌دی.

              گوزو، حئیوانلار آرغین-یورغون اولسالاردا  موتلویدولار. اونلار قارا بیر ایل گئچیرمیشدیلر. یونجانین- تاخیلین ساتیشی ایله آزوغا آمباری  بوشالمیشدی. آمما  یئل دگیرمانی بوتون  چاتیشمازلیقلارین یئرینی دولدوروردو. او یارییادک  دوزلمیش ساییلیردی. چؤل ایشلری بیتینجه، هاوالاری ایلیق گؤرن  حئیوانلار یئل دگیرمانی‌نین تیکیشینی سوردوردولر. اونلار ایشلرینده  ان کیچیک ایره‌لی‌له‌ییشه بئله، یوکسک دگر وئریردیلر. باکسئر، گئجه‌لری یئل دگیرمانینا گئدیب  تک باشینا  آی ایشیغیندا ایشله‌ییردی. حئیوانلار بوش زامانلاریندا یاریمچیلیق دگیرمانین باشینا دولاناراق اونون دووارلاری‌نین دیکلیگینی، دایاناقلیغینی آلقیشلاییب زورلانمادان بئله بیر یاپیت تیکدیکلریندن  شاشیریردیلار. یئل دگیرمانی‌نین تیکیلیشیندن جوشقولانمایان بیرجه قوجا بئنجامین ایدی. او گئچمیشده‌کیلر کیمی، گؤروشونو بولماجایا بنزه‌ر « ائششکلر اوزون یاشار» دئییشی ایله دیله گتیریردی.

              قیروو‌آیی، گونئی دوغو سازاقلاری ایله بیرگه باشلادی. سویوقدان سیمینت توتولمادیغینا گؤره ایش دایاندیریلدی.

بیر گئجه، گؤرولمه‌دیک بیر بورانلیق اولدو. اسن کولک  ائوی یئریندن اویناداراق  آمبارین دامینا دوزلموش  ساخسیلاری یئره تولازلادی. تویوقلار قیدداشاراق قورخو ایله  یوخودان داشلاندیلار. اونلار ، اوزاقلاردا، قورشون آچیلما سسی ائشیتمیش کیمی ایدیلر.

              حئیوانلار سحر آغیللاریندان باییرا چیخارکن  گؤزلری یئره دوشموش بایراق دیره‌گی ایله  تورپ کیمی کؤکوندن چیخاریلمیش قارا آغاجا ساتاشدی. کیریخمیش حئیوانلار اؤزلرینه گله‌لی اومودسوزجاسینا چیغیریشدیلار. قورخونج بیر گؤرونتو گؤزلری‌نین اؤنونده سرگیلنمیشدی.  یئل دگیرمانی ییخیلمیشدی.

              حئیوانلار هامیسی بیرلیکده اولای یئرینه قوشدولار. یئهین یئریمه‌سی گؤرونمه‌ین ناپلئون هامیدان قاباقدا قاچیردی. دوغرو ایدی.یئل دگیرمانی چؤکموشدو، بوتون  چابالامالارین سونوجو خیمیندان ییخیلمیشدی. مین بیر چتینلیکله سیندیریلیب گتیریلن داشلار چئوره‌یه داغیلمیشدی. حئیوانلار دوروب اوزونتو ایله سپه‌لنمیش داشلارا گؤز تیکدیلر. دیللری توتولموشدو، ناپلئون  سوسقون- سوسقون گل-گئت ائدیب آرا سیرا یئری اییله‌ییردی. شوشلنمیش قویروغونون اسمه‌‌سی دالغینلیغینی گؤستریردی. او بیردن بیره دایاندی . سانکی بیر سونوجا وارمیش کیمی ایدی.

-« یولداشلار » اوفیسیلدادی.«سیز بیلیرسینیزمی بو کیمین ایشی دیر؟ سیز گئجه‌له‌یین گلیب بیزیم یئل دگیرمانیمیزی ییخان  دوشمنی تانی‌ییرسینیزمی؟»

              او بیردن بیره ایلدیریم کیمی شاخدی:        

-«اسنوبال! بو اسنوبالین ایشیدیر. بو یاراماز آزغین ! چیزگه‌لریمیزده پوزغونلوق چیخارتماقلا قویروغونون یولونماسی‌نین آجیغینی آچماق ایسته‌میش. بو ساتقین، گئجه‌نین قارانلیغیندان یارارلاناراق گیزلیجه  بورایا سیزیب بیزیم بیر ایللیک امگیمیزی آرادان آپاریب، ‌یولداشلار من  ایندی بورادا اونون اؤلدوروش بویروغونو وئریرم. اونو اؤلدوره  بیلن حئیوانا « ایکی درجه لی ایگید حئیوان» اؤدولو  بیرده  یاریم باتمان آلما  وئریله‌‌‌‌‌جک. اونو ساغ اولاراق قولاقلایب گتیره‌نین اؤدولو ایسه بیر باتمان  آلما اولاجاق»

              اسنوبالین سوچلولوغو حئیوانلاری لاپ هویوخدورموشدو. قیزغینلیقدان قودورموش حئیوانلار، اسنوبال قاییدیرسا نئجه اونو توتوقلایاجاقلارینی دوشونوردولر. آز سونرا، تپه‌نین  یاخینلیغیندا، شئهلی اوتلارین  اوزه‌رینده، بیر دونقوزون آیاق ایزلرینی بولدولار. آیاق ایزلری چیغین یانینداکی بیر کؤهولده قورتولوردو. ناپلئون آیاق ایزلرینی دریندن اییله‌یه‌رک اونلارین اسنوبالینکی  اولدوغونو بیلدیردی. ناپلئونون دوشدوندوگونه گؤره ، اسنوبال فاکسفود  تارلاسیندان گلمیش اولمالی ایدی.

-« یولداشلار، گئجیکمه‌یه‌‌لیم»- ناپلئون  آیاق ایزلرینی اینجه‌‌له‌دیکدن سونرا دئدی.« گؤروله‌‌‌‌‌جک چوخ ایشلریمیز وار. بیز ائله بوگوندن، یئل دگیرمانی‌نین یئنیدن تیکمه‌سینه باشلایاجاغیق. هاوا ایستر  گونشلی اولسون ایستر بولودلو.  بیز بو آلچاق ساتقینا، چیزگه‌لریمیزی پوزانمایاجاغینی گؤستره‌جه‌‌ییک. یولداشلار اونوتمایین کیمسه بیزی یولوموزدان چؤنده‌ره بیلمز. بو ساواشدا بیز قازانمالی‌ییق ! هایدی یولداشلار ایره‌لی! یاشاسین  یئل دگیرمانی! یاشاسین حئیوانلار تارلاسی!»