
Türk dünyasının görkəmli alimi
Məşhur türkoloq Əhməd Cəfəroğlu
Əhməd Cəfəroğlu türk dünyasının görkəmli şəxsiyyətlərindən biridir. O, məşhur türkoloq, ədəbiyyatşünas, şərqşünas və dilçi professor, filologiya elmləri üzrə doktor kimi tanınmışdır. 1920-ci il aprelin 27-də Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyətinin süqutundan sonra Əhməd Cəfəroğlu da da bir çox millətçi vətənpərvərlər kimi Türkiyəyə mühacirət etmək məcburiyyətində qalır və ömrünün sonuna qədər burada yaşayır. Əhməd Cəfəroğlu eyni zamanda dünya türkologiya elminin görkəmli simalarından biri olub.
21 آذر
میرزه ابراهیموو
او گونو خاطیرلادیقجا سن گؤزلریمده جانلانیرسان... یوخ، گؤزلریمده جانلانیرسان دئمک آزدیر، هردن! منه ائله گلیر کی، قلبیمین دؤیونتوسونده سنین سسینی ائشیدیرم. حتّی، ایندی منه یوخو کیمی، اوزاق بیر خیال کیمی گؤرونن او گونلرین خاطیرهسینه دالدیقدا حیسّیات بوتون وارلیغیما حاکیم اولورکن، ائله بیلیرم کی، سن یانیمدا اوتورموش، الینی چیگنیمه قویموشسان... بیز صؤحبت ائدیر، خیالاتا سونسوز بیر آزادلیق وئریر، اوفوقلره باخیب فیکره گئدیریک... بو زامان من سنین نفسینی دویور، سسینی ائشیدیرم: "محمود، دوستوم، بو گونو اونوتماق، یاددان چیخارماق اولاریمی؟ - دئییرسن. - ظولمتلره ایشیق، محبوسلارا آزادلیق، آجلارا چؤرک اومیدی گتیرن بو گونو اونوتماق اولار می؟.. بیر خالقین، بیر تورپاغین آزادلیق موژدهسی اولان بیر گونو اونودارلارمی؟.. یوخ، یوخ! آذربایجان تورپاغی هئچبیر زامان بو گونو اونوتمایاجاقدیر!.."

آزاد
میرزه ابراهیموو
آزاد منیم اوشاقلیق و گنجلیک یولداشیم ایدی... بیر حَیطده دوغولموش، بیر حَیطده بؤیویوب مکتبه گئتمیشیک... گنجلیگیمیزین ده بؤیوک بیر قیسمینی بیر یئرده کئچیرمیشیک. بیز بیر ائوین اوشاغی کیمی تربیه آلمیش و بیر-بیریمیزه دوغما قارداشدان آرتیق اونسیت باغلامیشدیق... ایکیمیز ده بیر-بیریمیزین خاصیتینی چوخ گؤزل بیلیردیک. اونون ساکیت و لال-دینمزلیگی منیم نظریمده طبیعی بیر شئی ایدی...
یولداشلار آراسیندا چوخ واخت آزادی اؤز آدی ایله چاغیرمازدیلار. دینمزلیگینه گؤره اونا سوکوتی دئییردیلر...
او، دونیایا گلدیگی زاماندان خوش بیر گون گؤرمهمیشدی... آجلیق، احتیاج، سویوق اوتاق، تورپاق دؤشمهیه سالینمیش کؤهنه حصیر... گؤزونو آچدیغی گوندن گؤردوگو بو ایدی. آزاد دوغولمامیشدان بیر آی اول آتاسی اؤلموشدو. آناسی سلیمه خالا ائوده تک قالمیشدی. کیشینین اؤلوموندن سونرا آرواد قاپیلارا دوشوب ایش آختارماغا مجبور اولموشدو. بیرینین ائو-ائشیگینی تمیزلر، بیرینین پالتارینی یویار، بیرینه یون چیرپاردی. بو قایدا ایله بیر قارنی آج، بیر قارنی توخ او، آزادی بؤیوتموشدو... دونیادا یئگانه اومیدی و حیاتینین مقصدی او ایدی.
یاخشی یادیمدادیر... بیزیم بئش-آلتی یاشیمیز اولاندا هر آخشام سلیمه خالا یاتمامیشدان قاباق بیزه ناغیل دانیشاردی... اونون ناغیللارینا قولاق آسا-آسا بیزی یوخو آپاراردی...
بیر دفعه عادی پاییز آخشاملاریندان بیرینده او بیزیم باشیمیزی دیزی اوسته آلاراق یئنه حزین-حزین اوخویور، سؤیلهنیر، ماهنیلار دئییردی. یارپاغی تؤکولموش آغاجلاردان، غریب و یوواسیز قوشلاردان، آرخلارا دولموش خزللردن دانیشیر، تئز-تئز آزادین آدینی چکیر، گاه دا اَییلیب اوزوندن اؤپوردو. من یوخویا گئتدیکجه اونون اوزاقلاردان گلن سسینی ائشیدیردیم. قولاغیما کسیک-کسیک سؤزلر گلیردی: "تک بالام، یووامین قوشو بالام... یوردومون داشی بالام...". آزاد ایسه ساکیت-ساکیت یوخولاییردی.

خنجر
ایلیاس افندییئو
بو احوالات ایران آذربایجانی نین کیچیک بیر شهرینده اولدو.
شهرین آرخا طرفی مئشه،قاباق طرفی ایسه گؤز ایشلتدیکجه اوزانیب گئدن گئنیش دوزنلیک ایدی. پالچیقدان هؤرولموش هوندور باریلار ایچینده یئرلشن و دئمک اولار کی،هامیسی بیر مرتبهدن عیبارت کرپیج ائولرین یالنیز داملاری گؤرونوردو.
بیر ایله یاخین ایدی کی،شهر خوشبخت گونلر کئچیریردی... بیر ایله یاخین ایدی کی،ایران آذربایجانیندا میلّی حؤکومت قورولموشدو. دوکانلارین اوزریندن فارسجا لؤوحهلر گؤتورولموش، یئرینه آذربایجان دیلینده یازیلمیش لؤوحهلر وورولموشدو. کوچهلرین آدلاری دَییشدیریلیب آذربایجانجا اولموشدو.آداملار "آنا دیلی"،میلّی حؤکومت، "آذربایجان" سؤزلرینی ایندی تئز-تئز تکرار ائدیردیلر.ائله بیل کی،اونلار بو سؤزلرین تلفوظوندن سونسوز بیر ذؤوق دویوردولار... ائله بیل کی، اونلار بو سؤزلرله اؤیونور،فخر ائدیردیلر... سحر تئزدن تاجیر و پئشهکارلار آذربایجان قزئتینین تزه نؤمرهسینی آلیب اوخوماغا تلهسیردیلر. اونلار آذربایجان دیلینده چاپ اولونموش خبرلری،شعیر و حکایهلری بؤیوک لذتله اوخویوردولار.