بیر ماهنی‌نین سیرّی

مؤلیف: حیکمت بابا اوغلو

"يئني آذربايجان" قزئتي‌نین باش رئداکتورو

     "ساري گلين" ماهنيسيني دينله‌ين هر بير آذربايجانلي اوچون بو ماهني اولدوقجا دوغمادير. اوّلا، اونا گؤره کي، ماهنی‌نین سؤزلري اوغوز تورکلري‌نین بايات بوْيونون ياراتديغي ادبي اوسلوبدا، باياتي ژانريندا يازيليب. جمعيسي يئددي هئجادان عيبارت، اولدوقجا ساده وزنده يازيلميش بو سؤزلر باياتي ژانري‌نین بوتون موثبت کئيفيیتلري، آخيجيليغي، ساده‌ليگي، آيدين ايفاده طرزي و محض خالق ديلي ايله يازيلديغي اوچون چوخ سئويلير. باياتي يالنيز تورکلره عاييد بير ياراديجيليق نومونه‌سيدير. بو اوسلوب عيراق تورکمنلري و آذربايجانليلارين ان چوخ ايستيفاده ائتديگي خالق ياراديجيليغي نومونه‌سي اولماقلا باشقا هئچ بير خالقين شيفاهي ياراديجيليغيندا راست گلينمه‌ين بير نومونه‌دير. 
ماهنی‌نین اولدوقجا پوپوليارليق قازانماسي‌نین و سئويلمه‌سي‌نین ايکينجي سببي ايسه اونون مضمونو ايله باغليدير. ماهنيدا بير ناکام عئشق حئکايه‌سيندن بحث ائديلير و بو حئکایت اولدوقجا تاثيرلي سؤزلرله تصوير اولونور. ماهنیني چوخ سئوديرن اوچونجو جهت ايسه اونون مئلوديياسي‌نین يئنه خالق ياراديجيليغي‌نین باشقا بير نومونه‌سي اولان آشيق صنعتيندن قايناقلانماسيدير.
ايلک باخيشدان هر نه قدر بو ماهنی‌نین آشيق هاوالاري ايله اويغونلوق تشکيل ائتمه‌ديگي تصوّورو يارانسا دا، ماهنييا ديقّتله قولاق آسديقدا اونون مئلوديياسي‌نین آلت قاتلاريندان ان قديم آشيق هاوالاريندان اولان "ايروان چوخورو"-نون ريتملري آيدين سئزيلير. سانکي "ايروان چوخورو" هاواسي "ساري گلين"ده داها لنگ، داها آراملا، داها حزين و غملي شکيلده سسلنمکله بو عئشق حئکایتي‌نین بيتمه‌سيني ايسته‌مير، بو چاره‌سيز عئشقه ياس توتارجاسينا حزين-حزين اينيلده‌يير. 
بس، تپه‌دن-ديرناغا ايستر سؤزلري، ايستر موسيقيسي و ايسترسه ده غملی مضمونو ايله تورک روحونون داشيييجيسي اولان بو ماهنييا نييه باشقالاري صاحيب چيخماغا چاليشير؟! بو ماهنی‌نین گئرچک تاريخچه‌سي وارمي؟ وارسا نئجه‌دير؟ آراشديرماميزدا بو سواللارا جاواب تاپماغا چاليشاجاغيق.


آردينی اوخويون | ardını oxuyun
يازان : عباس ائلچین دوشنبه ۱۳۹۷/۰۵/۱۵ |



اوزئيير حاجی بیگلی‌نین، «او اولماسين، بو اولسون» موسيقيلي کومئديياسي
جميله حسنووا

     اوزئيير حاجی بیگلی ميثيلسيز بسته‌کار و بؤيوک دراماتورق اولموشدور. اونون ياراتديغي «ار و آرواد» (1909)، «او اولماسين، بو اولسون» (1910)، «آرشين مال آلان» (1913) کومئدييالاري آذربايجان مدنییت خزينه‌سينده ميرزه فتعلي آخوندوو و جليل محمدقولوزاده‌‌نین کلاسيک کومئدييالاري ايله بير جرگه‌ده دورور. لاکين اوزئییر حاجی بیگلی‌نین کومئدييالاري‌نین ان عومده جهتي اوندان عيبارتدير کي، صنعتکار توکنمز ياراديجيليق قودرتي سايه‌سينده دراماتورگيياني موسيقي ايله قوووشدورماغا نايل اولموش و ميلّي موسيقيلي کومئدييا ژانري‌نین اساسيني قويموشدور.
     اوزئییر حاجی بیگلی‌نین موسيقيلي کومئدييالاريندا اوبرازلارين موسيقي واسيطه‌سيله سجييه‌لنديريلمه‌سي، اونلارين موسيقي پورترئتلري‌نین ياراديلماسي، بير سيرا ديالوقلارين موسيقي‌يه سالينماسي، خورلاردان، رقصلردن ايستيفاده اولونماسي، دراماتيک و ليريک صحنه‌لرده موسيقي‌نین گئنيش يئر توتماسي موهوم خوصوصیيتلردير. عئيني زاماندا، اوزئییر حاجی بیگلی‌نین کومئدييالاري‌نین ادبي متني آيريليقدا دا صحنه‌ده عئيني تاثير گوجونه ماليکدير. خوصوصيله «او اولماسين، بو اولسون» کومئديياسي اوزئییر حاجی بیگلی دراماتورگيياسي‌نین ان پارلاق اؤرنگيدير.


آردينی اوخويون | ardını oxuyun
يازان : عباس ائلچین سه شنبه ۱۳۹۷/۰۴/۰۵ |

  روس چاريني و ايران شاهيني حئيران ائدن صنعتکار 

      موسيقي مدنيتي تاريخيميزده اؤزونه مخصوص ايز قويان صنعتکارلاردان بيري ده مشهور خاننده بولبولجان (عبدولباقي کربلايي علي اوغلو زولالوو) اولوب. بو ايل آنادان اولماسي نين 170 ايلي تامام اولان صنعتکار قاراباغين، موسيقيميزين بئشيگي ساييلان شوشانين يئتيرمه سي ايدي، 1841-جي ايلده بورادا آنادان اولموشدو. 


آردينی اوخويون | ardını oxuyun
يازان : عباس ائلچین پنجشنبه ۱۳۹۰/۰۹/۲۴ |