فارس دیلینی بیلرکن تورکجه سؤیلهدی
خواجه احمد یسوی (1166-1093)
خوشلامايدور عاليملر سيزني آيتغان تورکيني
عاريفلردين ائشيتسنگ آچار کؤنگيل مولکيني
آيت، حديث معناسي تورکي بولسا موافيق
معناسيغا يئتگنلر يئرگه قويار بؤرکيني
قاضي، موفتي، موللالار شریعت درگاهني
عاريف عاشيق آليبدور طريقتني ارکيني
عمل قيلغان عاليملر دينيميزني چيراغي
بوراق مينر محشرده اگري قويار بؤرکيني
عمل قيلسا عاليملر دين و آيين ياروقي
کؤرسه بولور آلارني رنگي رويي کؤرکيني
عمل قيلماي "قال" علمين اوقوي بيلمئي قالغانلار
آرقاسيغا کؤترور قيرق ائشکني يوکيني
خواجهمن دئپ لاف اورما اوشبو دونيا بیپايان
بيلهمن دئپ آيتما سن کؤنگولدهگي چيرکيني
رهنمادور خواجه احمد گوليستاني معريفت
سؤزلر سؤزي حقیقت آچار کؤنگول مولکينی
ميسکين ضعيف خواجه احمد يئتتي پوشتينگه رحمت
فارسي تيليني بيليبَن خوب آيتادور تورکيني
قوشون چکمهدن، تورک دونیاسینی فتح ائدن شاعیر

علیشیر نوایی(1501-1441)
اگر بیر قوم، گر یوز، یۉقسه مینگدور،
معین تورک اولوسی خود مېنینگدور.
آلیبمېن تحتی فرمانیمده آسان،
چېریک چېکمهی خیتادین تا خوراسان.
خوراسان دېمه کیم، شیراز و تبریز،
کی قیلمیشدور نَییی کیلکیم شکر ریز.
کۉنگول بېرمیش سۉزومگه تورک جان هم،
نې یالغیز تورک، بلکه تورکمان هم.
نې ملک ایچرهکی بیر فرمان ییباردیم،
انینگ ضبطیغه بیر دېوان ییباردیم.

زيرراما
جليل محمدقولوزاده
گون اورتادان اوچ ساعات ياريم کئچميشدي گليرديم منزيليمه. يورولموشدوم و آجيميشديم. آز قاليرديم ائوه يئتيشم، کوچهنين اورتاسيندا بير نفر کيشي منه ياويق گليب سالام وئردي و ياپيشدي ساغ اليمدن:
— موللا عمي، يقين کي، مني تانيميرسان؟
دوغرودان دا تانيماديم و کيشينين اوزونه باخا-باخا قالديم و بيلمهديم نه دئييم.
— بوُي، بونا باخ ائي، نييه تانيميرسان؟ من سنين همشهرينم ده! نييه، حاجي نووروز آغاني تانيميرسان؟ من حاجي نووروز آغانين قارداشي اوغلويام دا! اؤز همشهريني تانيميرسان؟
– دئديم:
— باغيشلا، واللاه تانيميرام! – کيشي بير آز دا اوجادان باشلادي:
— نييه؟ قالا محلهلي حاجي نووروز آغاني تانيميرسان؟ نييه، سن اؤزون نئچه دفعه اوشاقليقدا بيزه گلميسن؛ بيز کي، بير محللهنين اوشاغيييق. – دئديم:
— واللاه، عزيزيم، باغيشلا، تانيميرديم؛ ايندي کي، دئييرسن بير محللهنين اوشاغيييق، خوب، خوش گؤردوک، بويور گئدک قوناغيميز اول!
تزه همشهريم او بيري اليمي ده آلديم الينه و دئدي:
— يوخ، عم اوغلو، من سيزه گئتمهنم، اول سن بيزه گرک گلهسن، سونرا من سيزه گئدم؛ يوخسا، جانين اوچون گئتمهنم. منزيليم بو ياويقدادير.

(şahyryñ taryhy orny hem edebi mirasyna bir garaýyş)
Giriş:
Her bir beyik şahsyýatyň hakyky ornuna göz ýetirmek üçin onuň yaşap geçen döwrüni öwrenip, ony öz önüp-ösen jemgyýetiniň şol günki şertlerinde hereket etdirmek bilen mümkin bolup biler. Sebäbi her ynsanyň mertebesi, öz ýaşan döwrüne we onun talaplaryna dogry düşünmek bilen özüniň taryhy wezipesini nä derejede ýerine ýetirendigi, öz halkyna we bütin adamzada eden hyzmatlary bilen kesgitlenýär. Şu hakykaty göz öňünde tutmak bilen biz, öz beýik akyldarymyz hem milli şahyrymyzyň beýikligine dogry hem real göz ýetirmek üçin, örän gysga-da bolsa halkymyzyň iňňän uzak taryhynyň belli bölümlerine göz aýlamaly bolýarys.

دئييملريميزده "اوغوز" داستانلارينين ايزلري
علی شامیل
اؤزَت:
دانيشاندا، يازاندا هر بيريميز موختليف دئييملر-ايدئوْمتيک ايفادهلر ايشلهديريک. لاکين هئچ بيريميز بو دئييملرين اؤزونده هانسيسا گيزلي اينفوْرماسييا داشيديغينا، تاريخيميزين هانسي دؤورونده يارانديغينا و هانسي دونياگؤروشون منسوبلو اولدوغونا او قدر ده اهميت وئرميريک. آذربايجاندا موسا عاديلوْو،ميرعلي سئييدوْو، سولئيمان الياروْو، گوللو يوْل اوْغلو، محمدعلي قيبچاق، سئيفالدّين آلتايلي و ب. دئييملرين يارانما تاريخي ايله باغلي ديقّتيچکن آراشديرمالار آپارميشلار. بيز ايسه آراشديرماميزدا رشيدالدینين يازييا کؤچوردويو "اوغوزنامه" ايله بو گون ديليميزده ايشلهديلن "سوفرهنين قورد پايي" دئييمي و قوردلا بوغوشموش کؤپگه قويون قويروغو يئديرديلمهسي عادتيندن صؤحبت آچاجاغيق.
آچار سؤزلر: اوغوز نامه، قورد، دئییملر، سوفرهنین قورد پایی