آذربايجاندا کاريکاتور صنعتي
آذربايجاندا کاریکاتورون يارانماسي و يئني بير ژانر کيمي ترققي تاپماسي، بيلاواسيطه " موللا نصرالدین" ژورنالي نين آدي ايله باغليدير. آذربايجان خالقي نين ايجتيماعي و مدني شعوورونون اينکيشافيندا موهوم رول اويناميش بو ژورنالي جليل محمدقولوزاده نين دئديگي کيمي، حياتين اؤزو ياراتميشدير.20. عصر آذربايجان ساتيريک مطبوعاتي نين نوفوذو و تاثير دايره سي اولدوقجا گئنيش اولموشدور. او، بير طرفدن آوروپا و روس ساتيريک مطبوعاتي ايله قارشيليقلي علاقه شراييطينده اينکيشاف ائده رک کاميللشميش، ديگر طرفدن ايسه ياخين شرق، اورتا آسیا، وولقا بويو، کريم، داغيستان خالقلاري نين ساتيريک مطبوعاتي نين يارانيب اينکيشاف ائتمه سينه موثبت تاثير گؤسترميش، ايران ساتيريک مطبوعاتي نين و ساتيريک قرافيکاسي نين اينکيشافيندا فؤوق العلده رول اويناميشدير. محض "موللا نصرالدین" ژورنالي نين تاثيري آلتيندا آذربايجاندا " بهلول " (1907)، " زنبور " (1909-1910)، " ميرات " (1910)، " آن " (1910-1911)، " کل نيت " (1912- 1913)، " لک-لک " (1914)، " طوطي " (1914-1917)، " مزه لي " (1914-1915)، " باباي-امير " (1915-1916)، تارتان-پارتان (1918)، " شئيپور " (1918-1919)، " زنبور " (1919)، " مشعل " (1919-1920) کيمي آذربايجان ديلينده نشر اولونان ساتيريک ژورناللارلا ياناشي بو دؤور باکيدا روس ديلينده " جيگيت " (1907-1918)، " واي-واي " (1908)، " باکينسکوئ قورئ " (1908-1909)، " بيچ " (1909-1915)، " آدسکايا پوچتا’1 (1909-1910)، " باکينسکيئ سترئلي " (1910)، " بارابان " (1912-1913) کيمي ساتيريک ژورناللار دا درج اولونوردو.
1920-جي ايله قدر آذربايجاندا درج اولونان ساتيريک ژورناللاردا موختليف ميلتلردن اولان رسساملار فعاليت گؤسترميشلر. او.شمئرلينق، اي.روتتئر، ع.عظيمزاده، ب.ر.تئلينقاتور، ي.و.چمنزمينلي، خ.موسايئو، و.گيلادزئ، ا.ايبراهيمزاده، آ.قرينيئوسکيي، ر.گيرش، ي.هامبئرق، ج.جبيبيوو، بها سيد، م.گئراسيموو، ائ.کارقانووا، ر.شيکارئو، پ.سفينئس و باشقالاري نين محصولدار فعاليتي آذربايجاندا بؤيوک کاريکاتور اوردوسونون اولماسيندان خبر وئريردي.
100 ايلدن آرتيق تاريخي اولان آذربايجان ساتيريک مطبوعاتي نين يارانماسي ايله فورمالاشميش و اينکيشاف ائتميش ساتيريک قرافيکا صنعتيني تدقيق ائتمک، بو ساحه ده چاليشان رسساملاريميزين، کاريکاتور اوستالاري نين ياراديجيليغيني اؤيرنمک و تانيتماق بيزيم قارشيميزدا دوران اساس وظيفه لردن بيريدير.
اينکيشافي بويو زنگين عنعنه لر الده ائتميش و گؤرکملي صنعتکارلاريميزين ياراديجيليغيندا موهوم يئر توتموش کاريکاتور بو گون موستقيل ژانر کيمي تدقيق اولونمالي، کاريکاتور ژانري نين کئچديگي تاريخي يول و مرحله لر ايشيقلانديريلمالي، بو ساحه ده مؤوجود اولان تاريخي-بديعي عنعنه لر موعينلشديريله رک، اونلارين موعاصير دؤوروموزده داوام ائتديريلمه سي تامين اولونماليدير.
آذربايجان کاريکاتورونون کئچديگي تاريخي يولدا قازانديقلاريميز و ايتيرديکلريميز حاقيندا دانيشارکن دئمه لي یيک کي، بو ساحه نين ايشيقلانديريلماسي ايستيقامتينده گؤروله سي ايشلريميز هله چوخدور.
تأسوفله دئمک لازيمدير کي، بو گون غورورلا دانيشديغيميز بير عصرليک کاريکاتور تاريخيميز حاقيندا، بو ژانرين اؤلکه ميزده اينکيشاف مرحله لريني ايشيقلانديرا بيلن هر هانسي بير تدقيقات ايشي و يا بو ساحه ني اهاطه ائده بيلن ادبيات چوخ آز ميقداردادير.
حتّی سووئت دؤورونده بئله بو ساحه ني تام اهاطه ائده بيله جک هر هانسي بير جيدي ادبيات چاپ اولونماميشدير.
20. عصرين بيرينجي ياريسيندا کاريکاتور ژانرينا موراجيعت ائدن رسساملارين آزليغي، بعضيلري طرفيندن کاریکاتورون " يونگول " ، غئيري-جيدي ژانر کيمي قبول اولونماسي تدقيقاتچيلاري بو پروبلئمدن يان کئچمه يه سؤوق ائتميشدير. بو و ديگر سببلردن موختليف دؤورلرده بير سيرا مؤليفلر طرفيندن ساتيريک قرافيکايا حصر اولونموش تدقيقاتلاردا و يا علمي اثرلرده کاريکاتور ژانري ائپيزوديک خاراکتئر کسب ائتميشدير.
مرحوم صنعت شوناسلاريميز عاديل قازييئوين، مورسل نجفووون، پاشا حاجييئوين عظيم عظيمزاده و نجفقولو ايسماييلوو حاقيندا حاضيرلاديقلاري بير نئچه کيتاب ايستيثنا اولماقلا آذربايجان کاريکاتور تاريخيني تام ايشيقلانديرا بيلن، بو ساحه ده چاليشان چوخ سايلي کاريکاتور اوستالاري حاقيندا گئنيش معلومات وئره بيله جک هر هانسي بير نشر تاپماق چوخ چتيندير. دئمک اولار کي، مومکون دئييل. بو سببدن اوخوجولاريميز بير چوخ رسساملاريميزين ياراتديقلاري چوخ سايلي کاريکاتورلارلا تانيش اولماق ايمکانيندان محروم اولموشلار. بو گون سيراوي اوخوجو او.شمئرلينق، اي.روتتئر، ع.عظيمزاده ان ياخشي حالدا ايسه خ.موسايئو، ا.بئهزاد، اي.آخوندوو، ق.خاليقوو، اي.نجفقولو ياراديجيليغي ايله موعين قدر تانيشدير.
لاکين آذربايجانين گؤرکملي ضياليسي ي.و.چمنزمينلي نين کاريکاتورچي رسسام کيمي فعاليتي ايله، اونون " موللا نصرالدین" ژورناليندا درج اولونان اثرلري ايله، درج ائتمک ايسته ديگي " فوکوسنيک " آدلي ساتيريک ژورنالينا چکديگي ائسکيزلرله تأسوف کي، گئنيش اوخوجو کوتله سي تانيش دئييل.
" موللا نصرالدین" مجموعه سي نين تاثيري آلتيندا اينقيلابا قدرکي آذربايجاندا موختليف ديللرده درج اولونان چوخ سايلي ساتيريک ژورناللار، بو ژورناللاردا فعاليت گؤسترن ب.تئلينقاتور (بئنو)، ج.جبيبيوو، ر.گيرش، ي.هامبئرق، و.گيلادزئ، ا.ايبراهيمزاده، م.گئراسيموو، و.وپنياوا، ائ.کارقانووا، بها سعيد کيمي آذربايجان کاريکاتور صنعتينه خيدمت ائتميش رسساملارين ياراديجيليغي نظردن قاچميشدير.
علمي ادبياتدا جنوبي آذربايجانين " موللا نصرالدین" -اي آدلانديريلان " آذربايجان " (1907) ساتيريک ژورناليندا، عئيني زاماندا " انجمن " ، " حشرات الارض " و ديگر ساتيريک مطبوعاتدا محصولدار شکيلده چاليشميش آذربايجانلي رسسام حوسئين بئهزاد طاهيرزاده و اونون قارداشي کريم بئهزاد حاقيندا هر هانسي بير معلومات، يازيلميش علمي و يا پوبليسيستيک مقاله، دئمک اولار کي يوخدور. هله طلبه ليک ايللريندن " موللا نصرالدین" ژورنالي ايله سيخ امکداشليق ائتميش، داها سونراکي ايللرده " کومونيست،، قزئتينده و " کيرپي " ژورناليندا اوزون ايللر چاليشميش، گؤرکملي رسساميميز حوسئين علييئوين کاريکاتورچي کيمي فعاليتي بو گونه قدر ده لاييق اولدوغو درجه ده ايشيقلاندينلماميشدير.
آذربايجانين گؤرکملي بوياکار رسسامي ستار بهلولزاده نين اؤز ياراديجيليغينا کاريکاتورچي کيمي باشلاياراق دؤورو مطبوعات صحيفه لرينده ياراتديغي چوخ سايلي ساتيريک رسملرله تأسوف کي، اکثريت تانيش دئييلدير. ميکاييل عبدوللايئو، طاهير سالاهوو، کاظيم کاظيم زاده، امير حاجييئو، اوکتاي صاديق زاده، آلتاي حاجييئو کيمي تانينميش فيرچا اوستالاريميزين کاريکاتور ژانرينا موراجيعت ائده رک ياراتديقلاري چوخسايلي ساتيريک اثرلرله تانيش اولماق ايمکانيندان چوخلاري محرومدورلار.
سووئت دؤورونون ايلک ايللرينده آذربايجاندا نشر اولونان " عقرب " (1923)، تيکان (1924)، " ايداره ميزين گوزگوسو " (1924)، " آللاه سيز " (1931)، " مزه لي " (1939) کيمي ساتيريک ژورناللار حاقيندا، بو ژورناللارين صحيفه لرينده درج اولونان يئني، اينقيلابي روحلو کاريکاتورلار حاقيندا معلومات تاپماق چوخ چتيندير.
1952-جي ايلدن نشره باشلاميش " کيرپي " ساتيريک ژورنالي نين رسساملاري حاقيندا عادي بيوقرافيک معلومات بئله تاپماق دئمک اولار کي، مومکون دئييل. اوزون ايللر ژورنالين باش رسسامي اولموش، ع.عظيمزاده عنعنه لري نين لاييقلي داوامچيسي اي.نجفقولو، محصولدار فعاليتلري ايله ياددا قالميش پ.شاندين، س.شریف زاده، ز.کريم بيلي، ر.قولييئو، ژورنالين ايلک نؤمره لريندن 90-جي ايللره قدر چوخ سايلي کاريکاتورلاري ايله موتمادي اولاراق چيخيش ائدن و.تئرناوسکيي، ائ.عبدوللايئو. و.تاتارينسئو، ا.زئينالوو، م.ايسماييلوو، ف.الييئو، کسکين سياسي کاريکاتورلاري ايله ياددا قالان ر.قديموو، آ.علسگروو، تکرارولونماز شارژ اوستاسي ا.حاقوئردييئو، عادي ساتيريک رسمي کاميل قرافيک اثر سويييه سينه قدر يوکسلتميش آ.قولييئو (اديل ائلچين) و بير چوخ باشقا صنعتکارلاريميزين ياراديجيليقلاري ديقتله آراشديريلمالي، تدقيق اولوناراق اؤز لاييقلي قييمتيني آلماليدير.
آذربايجان کاريکاتور تاريخي نين زنگينلشمه سينده امگي اولان، بو ژانرين اؤلکه ميزده اينکيشافي ايستيقامتينده اوزون ايللر چاليشميش، اؤز سؤزونو دئميش بو شخصيتلرين ياراديجيليقلاري نين و فعاليتلري نين تام ايشيقلانديريلماسي ايستيقامتينده سون ايللر موعين آدديملار آتيلير. بؤيوک عنعنه لري اولان آذربايجان کاريکاتور صنعتيني ياشاتماق، بين الخالق کاريکاتور عالمينده اونو تبليغ ائتمک و بو ژانرين اينکيشافيني سورعتلنديرمک مقصدي ايله آذربايجان کاريکاتورچي رسساملار بيرليگي طرفيندن حياتا کئچيريلن بير سيرا تدبيرلر و لاييحه لر مؤوجود بوشلوغو دولدورماق ايستيقامتينده ائديلن جهدلر کيمي قبول اولونا بيلر.
بو ساحه ده اوزون ايللر فعاليت گؤسترميش، عؤمورلريني بو ژانرين اينکيشافينا حصر ائتميش کاريکاتور اوستالاري حاقيندا کيفايت قدر آرخيو ماتئريالي توپلانميش، ياددان چيخان، اونودولان کاريکاتورچي رسساملاريميزين فعاليتلري ايشيقلانديريلميشدير. بئله کي، 2005-جي ايلده " آذربايجان کاريکاتورچي رسساملاري " 2006-جي ايلده " 100 ايلليک کاريکاتور تاريخيميز " ، 2007-جي ايلده " آذربايجان کاريکاتورو دونن و بو گون " ، " موعاصير آذربايجان کاريکاتورو " ، 2008-جي ايلده " آذربايجان کاريکاتورونون اينکيشافي " کيمي کيتابلار حاضيرلاناراق کاريکاتورسئورلره تقديم اولونموشدور.
بو کيتابلارين آذربايجان و اينگيليس ديللرينده حاضيرلانماسي آذربايجان کاريکاتور صنعتي و رسساملاريميزين ياراديجيليغي ايله داها گئنيش اوخوجو کوتله سيني تانيش ائتمک ايمکاني ياراتميش اولور. صنعتکارليق باخيميندان يوکسک سويييه سي ايله سئچيلن اثرلر اساسيندا حاضيرلانميش بو کيتابلارا آرتيق دونيانين ايسته نيلن اؤلکه سي نين کيتابخانالاريندا، کاريکاتور تشکيلاتلاريندا و يا کاريکاتورچيلارين شخصي کيتابخانالاريندا راست گلمک اولار. تصادوفي دئييل کي، بين الخالق کاريکاتورچيلار تشکيلاتلاري فئدئراسيياسي نين باش کاتيبي جناب پيتئر نيوواندئيک " 100 ايلليک کاريکاتور تاريخيميز " کيتابي ايله تانيش اولدوقدان سونرا آذربايجان کاريکاتورو حاقيندا يازديغي مقاله ده بو کيتابي " شاه اثرلر توپلوسو " آدلانديرميشدير. منجه بو، آذربايجان کاريکاتورچي رسساملاري نين ياراديجيليغينا وئريلن لاييقلي قييمتدير.
سئوينديريجي حالدير کي، بو گون آذربايجان رئسپوبليکاسي مدنيت و توريزم ناظيرليگي طرفيندن اؤلکه ده بو ژانرين اينکيشافي، گنجلرين بو ساحه يه ماراغي نين آرتيريلماسي ايستيقامتينده موهوم آدديملار آتيلير. 65 ايلليک فعاليتي دؤورونده ايلک دفعه اولاراق 2006-جي ايلده آذربايجان رسساملار ايتتيفاقي نين نزدينده کاريکاتور بؤلمه سي فعاليته باشلاميشدير. موقاييسه اوچون دئيه بيلريک کي، ساتيرا و يومورون مرکزي ساييلان بولقاريستانين رسساملار ايتتيفاقيندا کاريکاتور بؤلمه سي هله 1964-جو ايلدن اعتيبارن فعاليت گؤسترير. کاريکاتور عنعنه لري نين زنگينليگي، جمعيتده ساتيريک سؤزه و ساتيريک رسمه ماراغين يوکسک اولماسي باخيميندان آذربايجان ايسته نيلن آوروپا اؤلکه سي ايله آياقلاشماغا قاديردير.
ديگر موهوم حاديثه ايسه 2008-جي ايلدن اعتيبارن آذربايجان دؤولت مدنيت و اينجه صنعت اونيوئرسيتئتي نين رسسامليق فاکولته سينده " کاريکاتور تاريخي " - نين ايلک دفعه اولاراق بير فن کيمي گله جک صنعت شوناسلارا تدريس اولونماسي فاکتي ايله باغليدير. گنجلر آراسيندا بو ژانرين تبليغ و تدريس اولونماسي باخيميندان چوخ بؤيوک اهميت کسب ائدن بو حاديثه لر گله جکده آذربايجان کاريکاتور صنعتي نين بو ساحه ني موکممل بيلن نظريييه چيلرين، صنعت شوناسلارين و پئشکار کاريکاتورچيلارين سيماسيندا اعتيبارلي اللرده اولماسينا ضمانت وئرير.
مؤحکم تمللر اوزرينده قورولموش، يوکسلن خط ايستيقامتينده اينکيشاف ائدن آذربايجان کاريکاتورو تاريخين سيناغيندان چيخاراق، 30-جو ايللرين رئپرئسييالارينا، 90-جي ايللرين ايقتيصادي چتينليکلرينه سينه گله بيلميشدير.
30-جو ايللرده مورککب سياسي شراييطده کاريکاتوريا گؤستريلن ايدئولوژي تضييق و تپکيلر طبيعي کي بو ژانرين اينکيشافينا انگللر تؤره ديردي. بو ايللر کاريکاتور اؤزونون دورغونلوق دؤورونو ياشاميشدير. عئيني زاماندا 90-جي ايللرده اؤلکه ميزين و جمعيتيميزين ياشاديغي سياسي، سوسيال، ايقتيصادي و مدني پروبلئملر کاريکاتوردان دا يان کئچمه ميشدير. موستقيلليکدن سونراکي کئچيد دؤورونده بازار ايقتيصادياتي نين برقرار اولماسي، چوخ پارتيياليق سيستئمي نين تطبیقي، مطبوعاتين اؤزللشديريلمه سي، نشرياتلارين تصروفات حسابينا کئچمه سي کاريکاتورا گوجلو ضربه وورموشدور. ماليييه چتينليکلري اوزوندن دؤورو مطبوعاتدا درج اولونان کاريکاتورچي رسساملارين سايي کسکين شکيلده آزالير، " کيرپي " ژورنالي فعاليتيني مووققتي اولاراق دايانديرير. موستقيلليگي نين سونراکي ايللرينده اؤلکه ده درج اولونان موختليف ساتيريک ژورناللار طبيعي کي، " موللا نصرالدین" (1906-1931)، " کيرپي " (1952-1990) سويييه سينه يوکسله بيلمه ميشلر. ماليييه چتينليکلري اوجباتيندان سولغون، اکسک حاللاردا آغ-قارا چاپ اولونان بو ژورناللاردا درج اولونان کاريکاتورلارين اکثريتي صنعتکارليق باخيميندان چوخ آشاغي سويييه ده ايدي.
تأسوفله دئمه لي یيک کي، بو گون ده اؤلکه ده نشر اولونان ساتيريک ژورناللارين اکثريتي نين تاسيس ائديلمه سينده اساس مقصد کاريکاتور صنعتيني اينکيشاف ائتديرمک و يا ساتيريک مطبوعات مدنيتيني يوکسلتمک دئييل. طبيعي کي، بو جور " ساتيريک ژورناللار " - دا هئچ بير بديعي سويييه دن، پوليوقرافييا مدنيتيندن، چاپ کئيفيتيندن، يئني ياناشما و يا آختاريشلاردان، تقديم اولونان مؤوضولارين آکتوالليغيندان و يا اوريژينالليغيندان صؤحبت ده گئده بيلمز. شخصي ماراقلارا خيدمت ائدن بو " ساتيريک ژورناللار " آرتيق تک کاریکاتورون يوخ، بو گونکو مطبوعاتین، عئيني زاماندا بوتون جمعيتين عومومي پروبلئميدير. تأسوف کي، ساتيريک مطبوعاتين و کاریکاتورون تصادوفي اينسانلارين الينده آلته چئوريلمه سي کيمي نئقاتيو حاللارلا بيز بو گون هله ده راستلاشيريق.
اؤلکه ده جيدي ساتيريک ژورناللارين درج اولونماماسي، تصادوفي اينسانلارين ياراتديقلاري موختليف پروبلئملر، کاريکاتورچي رسساملاريميزين اوزون ايللر بو ژانرا موراجيعت ائتمه مه سي ايله نتيجه لنميشدير. کاريکاتوردا اؤز سؤزونو دئميش پئشکار رسساملار، کاريکاتوريا تمنناسيز خيدمت ائدن بو صنعتکارلار ي.اسدوو، گ.اليزاده، و.آللاه يارووا، ائ.ميرزيئو، ک.آبدين، ب.قاسيمخانلي، س.سولطانلي و باشقالاري سون ايللر بو صنعته قاييداراق اؤز اثرلري ايله کاريکاتور صنعتينه يئني تؤهوه لر وئريرلر. سون ايللر گنجلرين، طلبه رسساملارين بو ژانرا داها تئز-تئز موراجيعت ائتمه سي، کاريکاتورچيلارين سايي نين گونبه-گون آرتماسي حقيقتن آذربايجان کاريکاتورسي نين صاباحينا داها ايناملا باخماغا تام اساس وئرير.
3000 ايل اول خالق ياراديجيليغيندان باشلاميش، اورتا عصرلرده قزئت قرافيکاسينا قدر بؤيوک يول کئچميش کاريکاتور موستقيل بير ژانر کيمي جمعيتده اؤز واجيبليگيني ثوبوت ائتميشدير. ميصير فيرعونلاريني، آنتيک دؤورلرين ميفيک قهرمانلاريني، حتّی آللاه لاري بئله تنقيد ائدن، اورتا عصرلرده روما پاپاسيني، واتيکاني، کراللاري، کاتوليک کيلسه سيني، اينکويزيسيياني، ناپولئونون ايشغالچيليق سيياستيني ايفشا ائدن، عصرلر بويو تکميللشن کاريکاتوردان اکثر حاللاردا ايدئولوژي سيلاح کيمي ايستيفاده اولونموشدور. خوصوصيله ده سووئتلر دؤورونده سووئت ايدئولوگييا ماشيني نين بير حيصه سي اولان کاريکاتور بو گون يئني بير مرحله يه چيخاراق تصويري صنعتين آيريلماز ترکيب حيصه سي اولماسيني ثوبوت ائتدي. بو گون، کاريکاتور بير صنعت نؤوع، دوشونجه طرزي اولماقلا ياناشي آرتيق بين الخالق ديلده دانيشا بيلن، خالقلار، مدنيت لر آراسيندا بير کؤرپو اولاراق موعاصير دونياميزين آيريلماز حيصه سينه چئوريلميشدير. آوروپا اؤلکه لرينده هله 60-جي ايللردن اعتيبارن موختليف بين الخالق کاريکاتور فئستيواللاري. موسابيقه لري، سرگيلري تشکيل اولونور، چوخ سايلي کاريکاتور تشکيلاتلاري و کلوبلاري ياراديلير. مدنيتلرين ديالوقو باخيميندان بو بؤيوک و چوخ اهميتلي لاييحه لره آذربايجان سون ايللر قوشولموشدور. 1985-جي ايلدن بئلچيکادا فعاليت گؤسترن آوروپا کاريکاتور تشکيلاتلاري بيرليگينه آرگئنتينا، ايسرایيل، تايوان، کورئيا، ايران کيمي اؤلکه لر عوضو قبول ائديلديکدن سونرا بو تشکيلات حوقوقي و جوغرافي باخيمدان اؤز سرحدلريني گئنيشلنديره رک بين الخالق کاريکاتورچيلار تشکيلاتلاري فئدئراسيياسي (فئکو) آدلانديريلدي.
بو مؤعتبر تشکيلات بوتون فعاليتي بويو کاريکاتور صنعتي نين دوزگون ايستيقامتده اينکيشافينا خيدمت ائتميش، کاريکاتورچيلارين حوقوقلاري نين قورونماسي، مطبوعات و سؤز آزادليقلاري نين پوزولماسي نين قارشيسي نين آلينماسي، رسساملارين مؤليف حوقوقلاري نين مودافيعه سي ساحه سينده موهوم ايش آپارميشدير. عئيني زاماندا بين الخالق موسابيقه لرين، کونفرانسلارين، دييرمي ماسالارين تشکيل ائديلمه سي، موختليف اؤلکه لرده تشکيل اولونان کاريکاتور موسابيقه لرينده اوبيئکتيولييه و قييمتلنديريلمه نين شففافليغينا نظارت بو تشکيلاتين نوفوذ دايره سينده دير.
30 اؤلکه دن 2000 کاريکاتورچونو اؤز اطرافيندا بيرلشديرن بو بين الخالق تشکيلاتا آذربايجان کاريکاتورچي رسساملار بيرليگي آنجاق 2006-جي ايلده تام حوقوقلو عوضو قبول اولونموشدور. بو دا رسساملاريميزين ياراديجيليق ايمکانلاريني گئنيشلنديرمکله ياناشي بو مؤعتبر تشکيلاتدا بيزه مؤوقئعييميزي بيلديرمک، اهميتلي تدبيربرده آذربايجاني لاييقينجه تمثيل ائتمک اوچون داها يوکسک تريبونا وئرميس اولور. 30-40 ايلليک فعاليتي دؤورونده بؤيوک تجروبه توپلاميش آوروپا و ديگر قونشو اؤلکه لرين کاريکاتور تشکيلاتلاري ايله موقاييسه ده آذربايجان کاريکاتورچي رسساملار بيرليگي چوخ گنجدير. بونا باخماياراق قيسا مودت عرضينده، بيزيم تشکيلات دونيا کاريکاتورسي نين آيريلماز حيصه سي اولدوغونو ثوبوت ائده رک بو عاييله نين تام حوقوقلو عوضوو اولموشدور. بو بيزه گؤستريلن بؤيوک اعتيماد و خوصوصي ديقتله ياناشي، عئيني زاماندا بيزدن داها چوخ مسئوليت، محصولدار فعاليت، گؤتوردويوموز عؤهده ليکلري يئرينه يئتيرمه ميزده دقيقليک طلب ائدير. غورورلا دئيه بيلريک کي، بين الخالق موسابيقه لرده داها دا فعال ايشتيراک ائدن رسساملاريميز سون 3 ايل عرضينده قاتيلديقلاري 200-دن آرتيق بين الخالق کاريکاتور موسابيقه لرينده 70-ه ياخين خوصوصي موکافاتا و فخري ديپلوملارا لاييق گؤرولموش، کاريکاتورچيلاريميزين اثرلري موسابيقه لرين قيزيل، گوموش، بورونج موکافاتلاري ايله قييمتلنديريلميشدير. ايشتيراک ائتديگيميز دئمک اولار کي، بوتون موسابيقه لرده رسساملاريميزين کاريکاتورلاري سئچيلميش ان ياخشي 100 اثر سيياهيسينا داخيل ائديلميشدير. بو حاديثه لر موعاصير دؤورده آذربايجان کاريکاتورسي نين اينتئنسيوئ شکيلده اينکيشاف ائده رک، بو ساحه ده درين بديعي عنعنه لره ماليک اولماسيني، دونيا کاريکاتورسي نين اينکيشافينا اؤز لاييقلي تؤهوه لريني وئرمک باجاريغيني نوماييش ائتديرير.
بو گون آذربايجان کاريکاتور صنعتي نين بين الخالق کاريکاتور عالمينده تانينماسي و تبليغي ايستيقامتينده مقصديؤنلو ايش آپاريلير. آرتيق تام امينليکله دئمک اولار کي، خاريجي اؤلکه لرده آذربايجان کايکاتورونون دوستلاري آدلانديرديغيميز، آذربايجاني سئون اينسانلار وار کي، اونلار دا آذربايجان کاريکاتورونون تبليغي، بو صنعت نؤوعونون دوني و بو گونو، رسساملاريميزين تانينماسي ايستيقامتينده اؤز اؤلکه لرينده و موختليف بين الخالق تشکيلاتلاردا اهميتلي تدبيربر، سرگيلر، کونفرانسلار تشکيل ائديرلر. تورکييه دن يورداگون گؤکئر، آتيللا اؤزئر، ايسماييل کار، روسييادان ميخايل زلاتکووسکيي، ستانيسلاو آشمارين، ايراندان رحيم باققال، شهرام رضائی، ماکئدونييادان جوردان پوپ ايلييئو، ايسرايیلدن قئنناديي کوستووئتسکيي، اوکراينادان ولاديمير کازانئوسکي، کيپردن حوسئيين چاکماک، سئربييادان زوران ماتيک، بئلچيکادان رودي گئيسئنس، ميصيردن ائففات محمد و ديگر همکارلاريميز آذربايجان کاريکاتورونونتانينماسي ايستيقامتينده بيزه دستک اولاراق سؤزون اصل معناسيندا فداکارليق ائديرلر. آذربايجاني سئون، آذربايجان کاريکاتور صنعتينه لاقئيد اولمايان بو اينسانلارين کؤمگي و دستگي نتيجه سينده 100 ايلليک کاريکاتور تاريخيميزي تانيتماق کيمي واجيب ايشده بيز داها گئنيش ايمکانلار قازانميش اولوروق.
دونيا شؤهرتلي کاريکاتور اوستاسي و نظريييه چيسي يورداگون گؤکئر ايلک دفعه اولاراق آذربايجان کاريکاتورچي رسساملاري نين اثرلريندن عيبارت " آذربايجان کاريکاتورو دونن و بو گون " آدلي سرگيسيني 2008-جي ايلده ايستانبولدا و داها سونرا بورسادا تشکيل ائتميشدير. تورکييه طرفي نين تشببوسو ايله رئاللاشان بو سرگيلرده تورکييه لي کاريکاتورسئورلر آذربايجانين 50-دن آرتيق کاريکاتورچي رسسامي نين موختليف دؤورلرده ياراتديقلاري اثرلري ايله تانيش اولماق ايمکاني الده ائتميش اولدولار. قئيد ائتمک لازيمدير کي، بو، آذربايجان کاريکاتورچيلاري نين خاريجي اؤلکه ده تشکيل اولونان ايلک سرگيسي اولموشدور. تورکييه آنادولو اونيوئرسيتئتي نين کاريکاتور ژانريني تدقيق و تطبیق ائتمه مرکزي نين ديرئکتورو پروفئسسور آتيللا اؤزئر، سئربييادان " کيکس " ساتيريک ژورنالي نين رئداکتورو زوران ماتيک، ميصيردن " پهاراوهس " ساتيريک ژورنالي نين رئداکتورو ائففات محمد، کيپردن " عقرب" ساتيريک ژورنالي نين رئداکتورو حوسئيين چاکماک، هوللاندييادان بين الخالق کاريکاتور تشکيلاتلاري فئدئراسيياسي نين (فئکو) اورقاني اولان ‘تئکونئوس " ژورنالي نين رئداکتورو پيتئر نيوواندئيک و باشقالاري آذربايجان کاريکاتور تاريخي حاقيندا، موعاصير رسساملاريميزين ياراديجيليغيني ايشيقلانديران ماتئرياللارلا مطبوعات صحيفه لرينده موتمادي اولاراق چيخيش ائديرلر. موعاصير دونياميزين آيريلماز حيصه سي اولان اينتئرنئت سايتلاريندا، ايرانلي همکاريميز رهيم باککال، آبش-دا " جارتونيون " کلوبونون رهبري آندرئي فعلدشتئين، سورييادان رائد خليل، رومينيادان ژوليان Реنا پاي، تورکييه دن ايسمايل کار، ماکئدونييادان جوردان پوپ ايلييئو، سوداندان جاماجهو نايئر، چيندن لئنق مو و باشقالاري بو گون اؤز اؤلکه لري نين بين الخالق کاريکاتور قوروملاريندا بيزه دستک اولاراق آذربايجان کاريکاتورسي نين تانينماسي ايستيقامتينده بيزيمله چيگين-چيگينه چاليشيرلار.
سون ايللر آذربايجان رئسپوبليکاسي مدنيت و توريزم نازيرليگي نين و حئيدر الييئو فوندونون مدنيتين بوتون ساحه لري نين اينکيشافي ايستيقامتينده آپارديغي کؤکلو و اساسلي قوروجولوق ايشلري اؤلکه باشچيسي نين بيلاواسيته ديقت و قايغيسي نين نتيجه سيدير. شاهيدي اولدوغوموز بو يوکسه ليش عئيني زاماندا آذربايجان کاريکاتور صنعتي نين اينکيشافينا دا گوجلو تکان وئرميشدير.
کاریکاتورون دئموکراتيک جمعيتين آرتيبوتو اولدوغونو، بو ژانرين آنجاق دئموکراتيک جمعيتده اينکيشاف ائتمه سيني نظره آلساق گونو-گوندن اينکيشاف ائدن، چيچکلنن موعاصير آذربايجاندا سون ايللر کاريکاتور ژانري نين اينکيشافي اؤلکه ده گئدن عومومي پروسئسلرين بير حيصه سي، دئموکراتيک جمعيتين گؤستريجيسي کيمي قبول اولونا بيبر. اؤلکه ميزده گئدن بو اينکيشاف و يوکسه ليش آذربايجان تصويري صنعتي نين آيريلماز ترکيب حيصه سي اولان کاريکاتور ژانري نين دا يئني اينکيشاف مرحله سينه قدم قويماسيندان خبر وئرير. جمعيتده و اؤلکه نين مدني حياتيندا اؤزونمخسوس يئري اولان آذربايجان کاريکاتورسي ميللي عنعنه لريني قورويوب ساخلاياراق، ميلليليکله برابر، بين الميلل خوصوصيتلري ده کسب ائده رک دونيا کاريکاتور صنعتي نين آيريلماز ترکيب حيصه سينه چئوريلميشدير.
خالق جبهه سي.- 2011.- 6 آپرئل.- س.14.
کؤچورن: عباس ائلچین