تركی سنقری (سونقور تورکجه سی)

دكتر جواد هئيت

   تركی سنقری لهجه ای است از لهجه های تركی ايرانی كه زبان مادری مردم شهر كوچك سنقر در ٨٣ كيلومتری شمال شرقی كرمانشاه و ده اطراف آن (قلعه فرهادخان و غروه) میباشد. مردم اطراف اين نواحی كرد و فارس اند و در نقاط دورتر ترك زبان هستند [منظور ترك میباشد]. اين لهجه تركی اولين بار توسط ويندفور windfuhr و بعدا بوسيله پرفسور گ. دورفر (استاد زبانهای تركی دانشگاه گوتينگن آلمان) بررسی و شرح داده شده است.

ما بعد از مطالعه مقاله پرفسور دورفر به سنقر مسافرت كرديم و شخصا در محل زبان سنقری را مورد بررسی قرار داديم. نوشته اخير خلاصه ای از بررسيهای شخصی با مقايسه نوشته های دورفر میباشد.

در طول جنگ ايران و عراق هزاران نفر از اكراد به اين شهر كوچ كردند و حالا اغلب اهالی به سه زبان (تركی٬ كردی و فارسی) صحبت میكنند.

تركی سنقری زبان مادری ٥٠-٤٠ هزار مردم سنقری است. ويژگيهای آن بطور خلاصه عبارتند از:

فونم ها: - در اين لهجه هفت مخرج صدادار موجود است. بر خلاف تركی آذری [منظور تركی آذربايجانی میباشد] و آناتولی "ای" كوتاه= يعنی "ı" و "اؤ=ö" وجود ندارد.

- بعلاوه مخرج "او˚=o" به "اۇ=u" و "اؤ=ö" به "اۆ=ü" و كسره [=eائ] به "ای=i" تبديل شده است. مثلا به "قو˚ل" (بازو)٬ "قۇل" و به "گؤز" (چشم) "گۆز" و به "گؤل" (استخر)٬ "گۆل" و به "گؤك" (آسمان)٬ "گۆك" و به جای "ار" (شوهر)٬ "اير" و به جای "ائو" (منزل)٬ "ايو" گفته میشود.

- در تركی خراسان و ايناللو بويژه بعد از "گ"٬ "اؤ=ö"---ü<  و "o---u<" تلفظ میشود. - مانند لهجه ايناللو در هجای دوم مخرج "اۇ=u" حاكم است مثلا : آرتۇخ [آرتيق] (زياد)٬ يئمه لۇ [يئمه لی] (خوردنی)٬ آرۇخ [آريق] (لاغر)٬ تاپدوۇخ [تاپديق] (پيدا كرديم)٬ ياغلۇ [ياغلی] (چرب).

- بنا به مشاهدات شخصی "او˚=o" در هجای اول و حتی هجای دوم وقتی باقی میماند كه قبل از "و=v" ٬ "اۇ=u" ٬ "ای=i" ٬ قرار گيرد. مثلا تو˚ولاماغ (گول زدن و چرخانيدن)٬ قو˚وماغ (راندن)٬ الو˚ای= əloi [اليوی] (دستت را).

- "اي=i" در بعضی كلمات در هجای اول بين كسره [=eائ] و "i" تلفظ میشود مانند بيز (ما)٬ سيز (شما). كسره در اغلب موارد "i" تلفظ میشود ولی قبل از صامت "ی" [y]٬ كسره خوانده میشود. مانند: بئيراغ [بايراق] (بيرق)٬ قۇزئی (شمال)٬ قئينه ماغ [قايناماق] (جوشيدن)٬ ائيران [آيران] (دوغ)٬ همچنين در كلمات بئش (پنج)٬ اۇزئگ [اۆزۆك] (انگشتر).

- "آ=a" در بسياری از كلمات فتحه [ə] خوانده میشود: قره [قارا] (سياه)٬ قرقه [قارقا] (كلاغ)٬ يسسی [ياسسی] (پخ)٬ اۇرته [اورتا] (وسط)٬ قيسقه [قيسسا] (كوتاه)٬ ياره [يارا] (زخم)٬ آره م [آدام] (آدم)٬ بۇرده [بوردا] (اينجا)٬ اۇرده [اوردا] (آنجا)٬ قئيتماغ [قاييتماق] (برگشتن)٬ يئلاغ [يايلاق] (ييلاق)٬ بطور نادر هم فتحه تلفظ میشود : اياغ [آياق] (پا).

صامتها:

- "ك" در آخر كلمات بعد از صائتهای نازك "ی" و بعد از صائتهای كلفت "غ" و يا "خ" خوانده میشود: اوره ی [اۆره ك] (قلب)٬ چوره ی [چؤره ك] (نان)٬ گرچه ی [گئرچه ك] (حقيقت)٬ اۆرده ی [اؤرده ك] (اردك)٬ اينه ی [اينه ك] (گاو)٬ چۇخ [چو˚خ] (زياد)٬ يۇخ [يو˚خ] (نه)٬ اۇزاغ [اۇزاق] (دور)٬ بيچاغ [بيچاق] (كارد)٬ تۇرپاغ [تورپاق] (خاك)٬ پالجاغ [پالچيق] (گل)٬ آغ (سفيد)٬ بالۇغ [باليق] (ماهی).

- "ب" ٬ "پ" در بسياری از كلمات "و v= "تلفظ میشود: ديو [ديب] (ته)٬ داوان [دابان] (پاشنه)٬ قاواغ [قاباق] (جلو)٬ گۆوه ی [گؤبه ك] (ناف).

در اكثر موارد "ز" آخر كلمات "س" خوانده میشود: دۇس [دۇز] (نمك)٬ تۇس [تو˚ز] (گرد و غبار)٬ ناماس [ناماز] (نماز)٬....

- "د" در وسط و هجای آخر اغلب اوقات "ر" خوانده میشود: آر [آد] (نام)٬ دارماغ [دادماق] (چشيدن)٬ دۇراغ [دو˚داق] (لب)٬ اۇرين [او˚دۇن] (هيزم)٬ اروار [آرواد] (زن).

- اگر قبل از "د" مخرج "ن" باشد "د" هم "ن" خوانده میشود و اگر "ل" باشد٬ "ل" و اگر "س" باشد٬ "س" خوانده میشود: گۆننوز [گۆندۆز] (روز)٬ ياننيرماغ [يانديرماق] (سوزاندن)٬ ايننی [ايندی] (الآن).

مورفولوژی:- پسوند شماره های رديف هميشه "-جی" میباشد: اوچومجی [اوچومجو] (سوم)٬ دوردومجی [دؤردومجو] (چهارمين).

- پسوند جمع "-لر"٬ "-له" میباشد.

- "-دی" [-دير] (است) بعد از صامتهای بیطنين "تی" میشود: پيستی [پيسدير] (بد است). ولی بعد از صامتهای طنين دار تغيير نمیكند: ايشيغدی [ايشيقدير] (روشن است).

"-دی" بعد از كلمات مختوم به "ل"٬ "-لی" و بعد از كلمات مختوم به "ن"٬ "-نی" و بعد از كلمات مختوم به "ر"٬ "-ری" تلفظ میشود.: تاپيللی [تاپيلدی] (پيدا شد)٬ يونگوللی [يۆنگولدور] (سبك است)٬ ياخوننی [ياخيندير] (نزديك است)٬ قاريری [قاريدير] (پير است)٬ گلليم [گلديم] (آمدم).

حالات اسم و ضمير:

- پسوند منسوبيت Genitive وجود ندارد. كيشی ايوی [كيشینين ائوی] (منزل مرد)٬ اليم برماغی [اليمين بارماغی] (انگشت دستم).

- پسوند مفعول صريح مختلف است. بعد از پسوند ملكی حذف میشود: اليم توت [اليمی توت] (دستم را بگير)٬ ولی در دوم شخص الو˚اي [اليوی] (دستت را) گفته میشود. در ساير موارد بعد از صامتها٬ "ای i =" و بعد از صائتها "-نی" است . (مانند لهجه های ايناللو).

- پسوند مفعول به  Dativeو مفعول فيهLocative  ٬ هميشه فتحه است: الو اه [اليوه] (به دستت)٬ ايوده [ائوده] (در منزل)٬ بۇرده [بوردا] (اينجا)٬ الو˚ننه [الينده] (در دستت).

- پسوند مفعول منه  Ablativeحذف شده : "ايوده" به جای "ائودن" (از منزل).

- پسوند وسيلهInstrumental  به جای "-لا"٬ "-ايله" هميشه "-اينه" [اينن] است: قلمينه [قلمينن] (با قلمش).

- پسوند ملكی Possesive عبارتند از: -ايم (اليم= دست من)٬ -اۇ (الۇ= [الين] دست تو)٬ -ايی (الی=دست او)٬ -ايميز (اليميز=دست ما)٬ -اۇز (صدائی بين  o و u) (الۇز=دست شما)٬ -له ری (اللری=دست آنها).

- ضماير شخصی عبارتند از: مه [من] (من)٬ سه [ سن] (سن=تو)٬ اۇ [او˚]٬ بيز (ما)٬ سيز (شما)٬ اۇلار [او˚لار] (آنها).

- ضماير ملكی عبارتند از: منيم (مال من)٬ سنۇ [سنين] (مال تو)٬ اۇنو [او˚نون] (مال او)٬ بيزيم (مال ما)٬ سيزۇ [سيزين] (مال شما)٬ اۇلارو [او˚لارين] (مال آنها).

- پسوند صفت تفصيلی "-راخ" و "-تر" میباشد.

صرف افعال:

- شكل مسندی (خبر): منم٬ سن سه [سن سن] (توئی)٬ اۇری [او˚دور] (اوست)٬ بيزاخ [بيزيك] (ما هستيم)٬ سيزسيز (شمائيد)٬ اۇلارديله [او˚لارديرلار] (آنهايند).

- زمان حال از فعل گلمك:

كلو˚رم [گليرم]٬ گلله م[گله رم٬ گلله م] (میآيم)- گلو˚سه [گلرسن]٬ گليسه [گليرسن]-گلو˚وری [گلير]٬ گلی [گلر] (غروه)-گلو˚راخ [گليريك]٬ گلئراخ [گله ريك]- گلو˚وسيز [گليرسينيز]٬ گلئسيز [گله رسينيز]-گلو˚وله [گليرلر]٬ گلئله [گله رلر].

- ماضی مطلق:

گلليم [ گلديم] (آمدم)- گللۇ [گلدين]- گللی [گلدی] – گللۇخ [گلديك] – گللۇز [گلدينيز] – گلليله [گلديلر].

- ماضی نقلی:

گلميشم [گلميشم] (آمده ام)- گلميشو˚و [گلميشسن]- گلمی [گلميش] – گلميشاخ [گلميشيك] – گلميشو˚وز [گلميشسينيز] – گلميشله [گلميشلر].

- ماضی استمراری:

گلو˚ديم [گلرديم] (میآمدم) – گلو˚ودۇ [گلردين] – گلو˚ودی [گله ردی] – گلو˚ودۇخ [گله رديك] – گلو˚ودۇز [گله ردينيز] – گلو˚ويله [گلرديلر] .

- ماضی بعيد:

گلميشديم (آمده بودم) – گلميشدۇ [گلميشدين] – گلميشدی – گلميشدۇخ [گلميشديك] – گلميشدۇز [گلميشدينيز] – گلميشديله [گلميشديلر].

- امر:

گليم (بيايم)- گه [گل]٬ گلگينه [گلگينن]- گسی [گلسين]٬ گله  – گلاخ [گله ك] – گلۇن [گلين]٬ گلۇز [گلينيز] – گسسيله [گلسينلر].

- پسوند ويژه زمان آينده ندارد (مانند لهجه ايناللو). برای زمان آينده از فعل معين خواستن استفاده میشود:

- [آينده:]

ايسيورم گله م [ايسته ييره م گله م] (میخواهم بيايم) – ايسيو˚سه گله سه [ايسته ييرسن گله سن] – ايسيو˚و گله [ايسته يير گله] – ايسيو˚وراخ گلاخ [ايسته ييريك گله ك] – ايسيو˚رسيز گله سيز [ايسته ييرسينيز گله سينيز] – ايسيو˚رلا گله له [ايسته ييرلر گله لر]

- الزامی:

گلمه لۇام [گلمه لیيم] (بايد بيايم٬ آمدنی ام) – گلمه لۇسه [گلمه لیسن] – گلمه لۇری [گلمه لیدير] – گلمه لۇاخ [گلمه لیييك] – گلمه لۇسيز [گلمه لیسينيز] – گلمه لۇريله [گلمه لیديرلر].

- در تركیسنقری پسوند وجه شرطی "سه"٬ "سا" و علامت سوال "می" وجود ندارد.

خزينه لغات:

در تركی سنقر بسياری از مفاهيم اجتماعی و اصطلاحات به فارسی و يا عربی است. ما در مصاحبه با مردم در حدود هزار لغت تركی سنقری جمع آوری كرديم. در اينجا نمونه هايی از آنها نقل میشود:

دادا [دده] (پدر)٬ آبا٬ نه نه (مادر)٬ قارداش (برادر)٬ باجی (خواهر)٬ او˚غل [او˚غول] (پسر)٬ قيز (دختر)٬ اۇشاغ [اۇشاق] (بچه)٬ اۆز [اؤز٬ اۆز] (خود٬ صورت)٬ اوزگه [اؤزگه] (بيگانه)٬ باش (سر)٬ گۆز [گؤز] (چشم)٬ بۆرن [بورون] (بينی)٬ آغز [آغيز] (دهان)٬ بيل [بئل] (كمر)٬ گۆسك [كؤكس٬ گؤيوس] (سينه)٬ امجه ی [امجه ك] (پستان)٬ اۆره ی [اۆره ك] (قلب)٬ قارن [قارين] (شكم)٬ قۇل [قو˚ل] (بازو)٬ دۆز [ديز] (زانو)٬ باغارۇغ [باغيرساق] (روده)٬ دۇراخ [دو˚داق] (لب)٬ گۆوئی [گؤبه ك] (ناف)٬ سۆروی [سۆدوك] (ادرار)٬ ايشه ی [ائششه ك] (خر)٬ قرقه [قارقا] (كلاغ)٬ بالۇغ [باليق] (ماهی)٬ گوننوز [گۆندوز] (روز)٬ ايننی [ايندی] (حالا)٬ سۇره [سو˚نرا] (بعد)٬ اۇس [اۆست] (بالا)٬ ايشايه [آشاغی] (پائين)٬ ايو [ائو] (خانه)٬ اير [ار] (شوهر)٬ ياخچی (خوب)٬ پيس (بد).

حالا نمونه ای از ترانه های مردمی نقل مینمائيم:

دامنه دامه٬ داميميز [دامدان داما٬ داميميز] (بام هايمان پهلو به پهلو)

 

ياخۇننی ايوانيميز [ياخيندير ائيوانيميز] (ايوانهايمان نزديك)

 

سن اۇرده دو˚٬ من بۇرده [سن اوردا دور٬ من بوردا] (تو آنجا بايست٬ من اينجا)

 

گور اۇسسی دوشمنيميز [كو˚ر اولسون دوشمنيميز] (كور بشود دشمن ما)

از شعرای معاصر از آقايان "اميری" (امير) و "علی اكبر مظهری" و ديگران میتوان نام برد. اميری در شعر فارسی نيز اشعار بسيار زيبايی دارد.

در خاتمه بايد گفت كه تركی سنقری لهجه ای است بين آذری [منظور تركی آذربايجانی است٬ زيرا لهجه سونقوری خود لهجه ای از تركی ايرانی و يا آذری است] و ايناللو كه از نظر فونمها (تبديل "o---u<" و  "ö---ü<") به ايناللو نزديكتر است.

 

داغ- علی عمرانی

داغ

آؤ عَطَش خَسرَتی نی چَکَن دوراغلَردَه، مَنَه
آؤ سُُوسُُوز قیتَن آبو یَکّه بلاغلَردَه ،مَنَه

بیجَه غمناک اُؤخیماغ پیچ لَنی آقْشَم که اُولی
آؤ اَسیر قُوش که اُوخیر آقْشَم اُوزاقلَردَه مَنَه

اُو قَرَه لالَه نی هرکَس اوُجَه داغلَردَه گئوری
یاد ایلَر مَنَه که داغلو ، آبُو داغلَردَه مَنَه

اُؤرَیم باغی ثَمَر وِرمَری و اُؤلِّی خَزان
اُو قالَنْ حسرَتِنَه یاش گئوزی باغلَردَه مَنَه

باغبان باغَه گَلی قُوجاقِنَه گُل آپاری
گُلی که قِچ آلتِنْنَه دُوشمی قُوجاقْلَردَه منَه

عَین آؤ یاقلوز آقاج که یولچی لَر کؤلگَه سیری
شاخ و برگی سینَنُوق یانَنْ اُوجاقْلَردَه مَنَه

 

گَجَُهّ لَر- علی عمرانی

گَجَُهّ لَر

خیمَه رَه شمع خیال اُُلمی قُوناقِم بُو گَجَه
غصّه لَر پروانه سی اُُلمی قُوناقِم بُو گجَه

پیچ لَنأو خزان یِلی باغ امیدمنَه نَجور
ثمری یؤخدی بهار گُورممی باقِم بُو گَجَه

اُؤ قَرَه لاله جیگرلُوق مَنی مشغول ایلَمی
سَنّه ای لالَه دؤراغ یؤخدی سُراغِم بُو گَجَه

غُصّه لَر اُلمی بُلوط ، تَنگ أؤریم تُؤتمی گَنَه
سَسْ چِخار، سَسْلَه مَنی آوقَجَلُوقِم بو گَجَه

دولانِم باشُوَه ساقی که مَنی یاد ایلَرو
قُومَرو اُوتلوو قالَه داغلُو دؤراغِم بُوگَجَه

مهاجِر قُوش- علی عمرانی

مهاجِر قُوش

قَفَسِم قاپُو سینی آچ تابیابانَه چِخِم
گُل آچَن وقتی سَحَرلَرباغ و بُستانَه چِخِم

اؤرهَ یم طاقتِ بو گُنج قفس لَر، یُوخیری
مَء گُلستان قُؤشیَم، گَرَی گُلِستانَ چِخِم

بُو غَریب تُرپاغَه اؤلمیوری امید باقلَماقِم
قاپُو آچ تا بُو غریب لوقْدَه غَریبانَه چِخِم

مَنَه بُو مِصر قَفَس عَزیزلُوقی جلوه سی یؤخ
قاناتِم باقلَمَه صیاد قؤ تا کنعانَه چِخِم

نَه بهارلَر باشِمَه گیچمیو ، دَم وُرمَمیشَم
نغمه لَر حسرت اُولؤ ،آچ قاپُو میدانَه چِخِم

هاچانَه جئین بوُ قَفَس لَردَه اسیرلُؤقدَه قالِم
هاچانَه جئین آ بؤ میدان و أو میدانَه چِخِم

مَنّهَ عمرانی تَه کی تَنگنئ بُو دنیا قَفَسی
قانات آءوُ گئوُن آچَرَم که مُلکِ رضوانَه چِخِم

دیارِم سُنقر -علی عمرانی

  دیارِم سُنقر

ای وطنم ای سُنقرِم ، دیارِم
ای سَنو تُرپاغو مَنِم مَزارِم

سَنَّه ری بؤ خاطره لَر کی وارِم
اؤشاغلَروگُل، سَه اُؤزو باهَارِِم

ای تُرپاغو سُرمَه بزِم گئوزلَرَه
ایوش دیرمانُو گَلین اؤلَن دُوزلَرَه

سُهیلو گُل تَکی گئولَن أؤزلَرَه
شیرین دیلؤ مَزَّه وِِِِِرَن سؤزلَرَه

سُنقر، دانِش،أؤریلَری شاد ایلَه
یِخِلمیش اُؤریلَری آباد ایلَه

تُرپاغَه گییَن اؤشاغلَرو یاد ایلَه
سَننّه مَنِم غُصَّه مِنَه داد ایلَه

سُنقر؟ سَه سِز گیمَه أؤری باقْلَیَم
آچ قؤجاقو تا سَنی قؤجاق لیَم

بؤینِمَ قُل آت ،آؤقَجَه آقْلَیَِم
سُوزلَرویی دیم ، اُؤریوُ داغلَیَم

سُنقر أؤری دَردی مَنه چؤخ اُلمی
قان أؤرَیم بُو دنیارَه تُوخ اُلمی

یوخ اُلمی دَرد بیلَن أؤری ، یوخ اُلمی
باشده گیچَن گون لَرو تانسُوخ اُلمی

خؤش اُلَه آؤ باشدَه گیچَن گون لَره
شاغرَه چَکَن بیچین بیچَن گون لَره

تُلوغدَه بَرک عَیران ایچَن گون لَره
شادلو غِنَه کؤنَی بیچَن گون لَره

غیرَت جامِنَه سُو ایچَن گون لَره
مَردانَه لوغ رَختی بیچَن گون لَره

خؤش اُلَه آو شاؤ چَرَه لَر وختِنَه
کؤلگَه رَه کی قَهوَه خانَه تَختِنَه

چایدَه گَلَن قِز آچِلَن بختِنَه
گَلین قِزو مین جوقلؤ آغ رَختِنَه

آت یارؤوَه آؤ چوپی چَکماغلَری
دامنَه دؤرَنلَر تؤیَه باخماغلَری

اَروارلَرو کُوچَه سِپِرماغلَری
آقشَم اُلَننَه آشَه باخماغلَری

خَمیر دیارِننَه یاتَن گَجَّه لَر
یاری گَجَه خَمیر چاتَن گَجَه لَر

گونَّه تُوتَن ، تَنؤر آچَن گَجَّه لَر
هاردَری آؤ چُوری یاپَن گَجَّه لَر

هاردَری آؤ سُوزایشِرَن قُولاغلَر

هاردَری آؤ چارشئ تُوتَن دُوراغلَر

هاردَ رِه لَه دَرد بیلَن اؤشاغلَر
گیدِلَه بو دنیارَه آؤ قُؤناقلَر

دنیانو دا شیرین لُوقی قالمَمی
هیچ قاپُونی شادلُوقه نَه چالمَمی

هیچکَه بؤ دنیارَه تاوان آلممی
هیچ کَسَه دنیا اُؤریئ یانمَمی

حسرَتَم آؤ شیرین شیرین سُؤزلَرَه
نامَردیچی اَگِلمیَن دوزلَرَه

حسرَتَم آؤ آشنا باخن گُئوزلَرَه
هامی نَجُور باش قُوریلَه دؤزلَرَه

وختی سَحَر گُلی اُؤزه گُولِردی
سَحَر بانکِی نماز وختی اُولِردی

جانماز عطرِننَه اتاق دؤلِردی
یَکَه نَنَه قاب باجَه نی سُولَردی

اُو موقع بی مَردانَه لوق واریدی
ایولَردَه رَه گُل خانَه لوق واریدی

بیجّه ایولُوق یگانَلُوق واریدی
هاردَه بُو جُور بیگانَه لوق واریدی

قارداش بُخلِنَه باخمَزدی قارداشَه
یؤلاش که خَنجَر وُرمَزدی یؤلاشَه

یُوخدی گؤچَه لَردَه آؤ چاوُش سسی
باباوَه گُور گُور زائِرینی سَسلَسی

سینُوق سینُوق اُؤریلَری بَسلَسی
خادِمَه دی گَجَّه چِراغ آچمَسی

قَلَنقُولوغ ، آی تُوتِلَن گَجََّه لَر
مِس غازانَه قاشُق دُؤگَن گَجَلَه لَر

چِللّه لَرِ ی باشَه وُرَن گَجَه لَر
قُورؤ اؤزِم قُوزِِِنَه یِن گَجَّه لَر

شُوشَمَکی یَه خُوش اُلَن اُؤریلَر
آردی سارؤ تازَه یاپَن چُوریلَر

غیرَت یُؤلِنَّه قِرتِلَن تُوسیلَر
هَر کَه بیلئو رِی اُؤری کُؤریلَر

قَدیمکیلَر یاخچی دانِشماغلَری
بیر بیری احوالی آراشماغلَری

بیر بیری دَردِ دلی بیلماغلَری
اینّی تَبَروکدی اؤ تُرپاغلَری

 قَدیمکیلَر شیرین شیرین سُوزلَری
قَدیمکیلَر آؤ مهربان گئوزلَری

یادلَری خیر هاردَه رِلَه اؤزلَری
دؤشدی گؤگ اُوزِنَه اؤ یُولوزلَری

اُوشاغلَرو برکلَری گؤگ مین جُوغی
اُتاق لَرو ردیف ردیف یاسُوغی

مِس غازانی مِس تاوَه سی قاشُوقی
دُکانلَرو شیرین شیرین قاتُوقی

سُنقر اِمام زارَه نؤ سُوق بلاغی
دَرمان ایلَردی ناخُوشی ناساغی

اُوردَه گیچَن یاشلَنَردی دُوراغی
گیچمی دا آؤ بِلاغدَه کی چراغی

خُوردَه اُشاغلَر قُول و قُولواغلَری
گَلینلَرو مین جُوقلُو بُویماغلَری

تازَه دُوغَنلَر تازَه قُویماغلَری
یَکُّه نَنَه باغلییَن بیلواغلَری

گئون دیواردَه گییَنَه ، آقشَم اُولَننَه
یَتیم آناسی خَیمَه نی وُرَننَه

یَتیمُو آؤ کُوچی اُؤری دُولَننَه
مَنِم تَکی کِز گیچِرردؤ َسنَّه

اِشِق گؤن نؤز که گَجَه یِل دؤنَردی
یَتیم آناسی شم لَری آچَردی

یَتیم آؤ کوچی اُؤریی دُولِردی
خیمَه غذاسی اُؤریی تُوتَردی

ای سُنقر ، ای بزلَرَه غَمخوار اُولَن
ای سَه بزَه مُونِس اُولَن یار اُولَن

ای هامی غملَردَه بزَه وار اُولَن
غریب قناریلَرَه گُلزاراُولَن

ای سَه بزِِم اَجدادمِز تُرپاغی
ای باشی اُوجَّه ایرانو اُوشاغی

ای کِز غریب لَر اُؤریی چِراغی
دُوراغ سُو سُوز غَریبلَرو بلاغی

یُولّوزو دؤشسی تُوپاغَه ای فَلَک
یارلمیشو گُل دَرماغَه ای فَلَک

فرهادلَری چَکدو داغَه ای فَلَک
غُللَر قؤرو تَنگ قوجاقَه ای فَلَک

قامَتی گُل اؤغلانلَرویی سَس لَه
رشید رشید جوانلَرویی سَس لَه

یَکَه یَکَه خَزانلَرویی سَس لَه
گَنَه غریب باوانلَرویی سَس لَه

سُنقُر ، جانِم قُروان بؤ تُرپاعُه
غَریبلَرو گَلِل لَه باش وُرماغَه؟

دی نَنَه لَر گئوزی قُوماؤ باخماغَه
بلبل تَکی باش وؤرو تیز تیز باغَه

هیچ نَنَه گئؤزی قاپُو رَه قالمَسی
هیچ باجی قارداشیچی داغلَان مَسی

هیچ کَه باوان قاپسینی کِز چالمَسی
هیچ دادایَه خَل اُؤره یی یانمَسی

سُنقر هامی اُوشاغلَرو شاد اُوسی
غَریبلَروننّه ، همیشه یاد اُوسی

مَکتَبَه گیِین اُوشاغُو اُستاد اُوسی
دَروازؤ آچُوخ ایوؤ آباد اُوسی

شیرین شیرین کُرپَه لَرو چاق اُوسی
یَکَّه لَرو جانی هامی ساق اُوسی

همیشه دایم سَه أوزؤ آق اُوسی
سُنقر ایللّه چار طَرَفو باغ اُوسی

 

يازان : عباس ائلچین دوشنبه ۱۳۹۱/۱۰/۲۵ |