گولمه‌لي آدامین يوخوسو

فيودور دوستويئوسکي

چئويري: ايلاهه اوجاروح

  1  

     من گولمه‌لي آدامام. ايندي منه دلي دئييرلر. اونلارا هله ده گولمه‌لي گؤرونمه‌سه‌يديم، دلي ساييلماغيم روتبه‌مين قالخماسي اولاردي. آما داها هئچ آجيقلانميرام، ايندي اونلارين هاميسي منه عزيزدير، اوستومه گولنده ده نييسه لاپ عزيز گليرلر. اونلارا باخاندا بو قدر کدرلنمه‌سه‌يديم، اؤزوم ده گولرديم، البتده، اؤزومه يوخ - اونلاري سئوديگيمدن گولرديم. کدريمين سببي بودور کي، من حقيقتي بيليرم، اونلارسا يوخ. اووه، حقيقتي تک بيلمک آداما نئجه ده چتيندير! آما اونلار بونو باشا دوشمز. يوخ، باشا دوشمز.

     اوللر ايسه گولمه‌لي گؤروندوگومه گؤره يامان سيخيليرديم. يوخ، گولمه‌لي گؤرونموردوم، ائله گولمه‌لي‌يديم کي وار. من هميشه گولمه‌لي اولموشام، بونو بلکه ده دوغولدوغوم گوندن بيليرم. اولا بيلسين، آرتيق يئددي ياشيمدايکن گولمه‌لي اولدوغومو بيليرديم. سونرا مکتبده اوخودوم، داها سونرا اونيوئرسيتئتده، آما، نه ايشين، اوخودوقجا گولمه‌لي اولدوغومو داها چوخ آشکارلاييرديم. آخيردا بوتون اونيوئرسيتئت علمي ائله بيل اونا گؤره مؤوجودويدو کي، اونون درينليکلرينه وارديقجا گولمه‌لي اولدوغومو منه داها چوخ آنلاتسين. حياتدا دا بئليدي. ايلدن-ايله گولمه‌لي‌ليگيم حاقدا فيکريم هرطرفلي آرتيب مؤحکمله‌نيردي. منه هامي و هميشه گولوب، آما اونلارين هئچ بيري بيلمير و عاغلينا دا گتيرميردي کي، دونيادا گولمه‌لي اولدوغومو ان چوخ بيلن آدام وارسا، او دا ائله اؤزومم. باخ، منه آغير گلن ده بو ايدي کي، بونو بيلميرديلر، آنجاق گوناه اؤزومده‌يدي: هر زامان او قدر غورورلو اولموشام کي، بونو هئچ کيمه آچماق ايستمه‌ميشم. بو مغرورلوغوم ايل‌به‌ايل آرتيردي، بيردن کيمينسه يانيندا دا گولمه‌لي اولدوغومو تصادوفن بوينوما آلسايديم، منج، اوندا اوراداجا، ائله او آخشام باشيمي تاپانچايلا داغيدارديم. اووه، يئني يئتمه‌ليک چاغلاريمدا دؤزه بيلمه‌ييب غفلتن يولداشلاريما ائعتيراف ائده‌جگيمدن نئجه ده عذاب چکرديم. گنجلشديکجه بو دهشتلي خوصوصيتيم حاقدا گئتديکجه داها چوخ اؤيرنسم ده، ندنسه بير آز ساکيتلشديم. محض ندنسه، ايش اوراسيندادير کي، بونون ندن بئله اولدوغونو هله ايندي ده تاپا بيلمه‌ميشم. بلکه ده بونا سبب مني سون درجه اوستله‌ييب قلبيمه ييغيشان قورخونج بير کدر ايدي. دونيانين هر يئرينده هر شئيين عئيني اولدوغو فيکري عاغليمي سارميشدي. چوخدان بونو حيس ائتميشديم، آما آخيرينجي ايل بيردن-بيره بونا تامام امين اولدوم. دونيانين مؤوجود اولوب-اولماماسي‌نين منه فرق ائتمه‌ديگيني حيس ائتديم بيردن. بوتون وارليغيملا اطرافيمدا هئچ نه‌یين اولماديغيني دويماغا باشلاديم. ايلک اول منه ائله گليردي کي، بونون عوضينده اؤنجه‌لر چوخ شئي اولوب، آنجاق سونرا باشا دوشدوم کي، هئچ او واختلار دا هئچ‌نه اولماييب، آنجاق ائله گليب کي، گويا نسه وار. ياواش-ياواش يقين ائتديم کي، هئچواخت دا هئچ‌نه اولماياجاق. بوندان سونرا بيردن-بيره آداملارا آجيقلانماغيمي يئره قويوب، دئمک اولار، هئچکسه فيکير وئرمه‌ديم. دوغرودان دا، بو حتّي لاپ بوش شئيلرده اؤزونو بوروزه وئريردي: مثلا، يولدا آداملارلا توققوشوردوم. فيکيرلي اولدوغومدان يوخ: نه حاقدا دوشونه بيلرديم کي، او واخت دوشونمه‌یين داشيني تامام آتميشديم: هئچ نه‌یين فرقي يوخويدو منه. اؤز سواللاريما جاواب آختارسام ياخشي اولاردي، ائه، اونلار او قدرييدي کي، آما هئچ بيرجه‌جيگيني ده حلّ ائتمه‌ديم، منه فرقي اولماديغيندان سواللار دا يوخا چيخدي.

     سونرا دا حقيقتي تاپديم. حقيقتي کئچن نويابردا، اؤزو ده اوچ نويابردا تاپديم، او واختدان دا هر بير آنيم ياديمدادير. چوخ توتقون، ظولمت قارانليق ايدي. آخشام ساعات اون‌بيرده ائوه قاييديرديم، دقيق ياديمدادير، فيکيرلشديم کي، گؤره‌سن، بوندان دا اورک‌سيخيجي قارانليق اولارمي؟ حتّي فيزيکي جهتدن. ياغيش بوتون گون ياغيردي، بو، ان سويوق و ظولمتلي ياغيشييدي، حتّي واهيمه‌لي ايدي، ياديمدادير، سانکي آداملارا قارشي آشکار بير دوشمنچيليکله ياغيردي. ساعات اون‌بيرده ياغيش بيردن-بيره کسدي، اولکي نميشليک و سويوغو داها بئتر روطوبت عوضله‌دي. هر شئيدن ده - هر کوچه‌ده‌کي داشدان، هر گؤرونن دؤنگه‌دن بوغ قالخيردي. بيردن عاغليما گلدي کي، هر ياندا قاز سؤنسيدي، بوندان ياخشي اولاردي، آخي قاز هر شئيي ايشيقلانديريب اورگي سيخير. او گون، دئمک اولار کي، ناهار ائتمه‌ميشديم، آخشامدان دا بير موهنديسگيلده ايديم، مندن باشقا اورا ايکي سفئه قوناق دا گلميشدي. ائله هئي سوسدوغومدان، دئيه‌سن، جاماعاتي دا بئزديرميشديم. اونلار ندنسه موباحيثه ائدير، حتّي بيردن-بيره اؤزلريندن چيخيرديلار دا. آما گؤردوم کي، اونلارا فرقي يوخدور، ائله-بئله قيزيشيرلار. ائله بيردن بونو اونلارين اوزونه دئديم.

     "جنابلار، آخي سيزه فرقي يوخدور،" - دئديم. کوسمه‌ديلر، ائله‌جه گولوشدولر. اونا گؤره کي، طعنه‌سيز-فيلانسيز دئديم، ساده‌جه منه فرقي اولماديغيندان دئديم. اونلار دا بونو گؤرنده سئويندي.

     کوچه‌ده قازي دوشونرکن گؤيه باخديم. گؤي دهشت توتقون ايدي، پارام-پارچا بولودلارين آراسيندان دا آيدينجا چوخ توند لکه‌لر گؤرونوردو. بير قارا بولودون اوستونده گؤزومه خيردا اولدوز ديدي. ديقتله اونا باخديم. سبب بو ايدي کي، اولدوز عاغليما بير فيکير سالدي: بو گئجه اؤزومو اؤلدورمگي قطع ائتديم. اينتيحار ائتمک فيکرينه هله ايکي آي اؤنجه گلميشديم. نه قدر کاسيب اولسام دا، علا بير تاپانچا آليب ائله همين گون ده ايچيني دولدورموشدوم. آما اوستوندن ايکي آي کئچسه ده، او هله ده قوتودا ايدي. هر شئيه او قدر بيگانه اولموشدوم کي، آخيردا بيگانه اولماديغيم باري بيرجه دقيقه تاپماق ايسته‌ييرديم، نييه - هئچ اؤزوم ده بيلميرم. بئله‌ليکله، بو ايکي آيدا هر گئجه ائوه قاييدارکن اؤزومو گولله‌له‌يه‌جگيمي دوشونوردوم. ائله هئي او دقيقه‌لري گؤزله‌ييرديم. بو بالاجا اولدوز ايسه ايندي عاغليما فيکير سالدي، من ده قرارا گلديم کي، مسله حؤکمن ائله بو گئجه اولاجاق. بالاجا اولدوزون بونو عاغليما سالما سببيني ايسه بيلميرم.

    هه‌، گؤيه باخديغيم واخت بيردن بو قيزجيغاز ديرسگيمدن ياپيشدي. کوچه آرتيق بوشالميش، دئمک اولار، هئچ کس يوخويدو. اوزاقدا دايانان آرابادا بير فائتونچو ياتيردي. قيزين سککيز ياشي اولاردي، باشيندا کيچيک يايليق، اَينينده ده دون، تامام ايسلانميشدي، ياديمدا ايسه اساسن اونون جيريق ياش باشماقلاري قالدي، ايندي ده ياديمدادير. اونلار خوصوصي گؤزومه دَيدي. او، غفيلدن ديرسگيمدن دارتيب مني چاغيرماغا باشلادي. آغلاميردي، آما قيزديرما ايچينده تير-تير تيتره‌ديگيندن دوزعمللي تلفّوظ ائده بيلمه‌ديگي سؤزلري قيريق-قيريق قيشقيريردي. او، نيسه گؤره واهيمه‌يه دوشوب "آناجان! آناجان!" دئييب چيغيريردي. بير ايسته‌ديم اوزومو اونا طرف چئويريم، آما هئچ‌نه دئمه‌ييب يولوما داوام ائتديم، او ايسه آرخامجا قاچيب مني دارتير، سسينده ده اورکک اوشاقلارين ديلينده‌کي چاره‌سيزليک دويولوردو. بو سسي تانيييرام. سؤزلري قيريق-قيريق دئسه ده، آنلاديم کي، هارداسا آناسي اؤلور، يا دا اوردا باشلارينا بير ايش گليب، او دا کيميسه آناسينا يارديما چاغيرماغا، نييسه تاپماغا جوموب. لاکين اونون دالينجا گئتمه‌ديم، ترسين، بيردن اونو قووماق ايسته‌ديم. اوّل اونا دئديم قوْروْدوْووُيو تاپسين. قيزجيغاز ايسه بالاجا اللريني بوکوب هيچقيرا-هيچقيرا، تؤوشويه-تؤوشويه هئي بؤيرومجه قاچير، مني بوراخميردي. باخ، اوندا آياغيمي يئره ووروب اوستونه چيغيرديم. او، يالنيز "جناب، جناب!" دئيه‌رک قيشقيردي، سونرا دا بيردن-بيره مندن ال چکيب جلد کوچه‌ني کئچدي: يولدا بير باشقاسي گؤرونموشدو، يقين، مندن اونا قاچدي.

     بئشينجي مرتبه‌مه قالخديم. کيرايه ائوده ياشاييرام. اوتاغيم کاسيب، بالاجا، پنجرم ده چارداخلي، ياريم‌دايره‌وي‌دير. منيم موشنبه ديوانيم، اوستو کيتابلي ماسام، ايکي اوتوراجاغيم و راحات، چوخدانين کؤهنه‌سي اولسا دا بير وولتئر کورسوم وار. اَيلشديم، شامي يانديريب فيکيرلشمگه باشلاديم. يانيمداکي او بيري اوتاقدا، آراکسمه‌نين داليندا معرکه داوام ائديردي - آيين اوچوندن داوام ائديردي. اوردا ايستئعفايا چيخميش بير کاپيتان ياشاييردي، يانيندا دا آلتي آوارا قوناغي وارييدي. اونلار آراق ايچيب کؤهنه کارتلارلا شتوسس اويناييردي. کئچن گئجه آرالارينا دعاوا دوشموشدو، بيليرم، ايکي نفر ساچ‌يولمايا دا قالخميشدي. صاحيبه قادين شيکايت ائتمک ايسته‌ييردي، آما کاپيتاندان يامان قورخور. بيزدن باشقا بو کيرايه ائولرده آلچاق‌بوي آريق بير حربچي خانيمي ياشايير، اوچ بالاجا اوشاغي بوردا خسته‌لنميش. بو قادين دا، اوشاقلاري دا کاپيتاندان ائله قورخور کي، بوتون گئجه اسير، خاچ چئويريرلر. کؤرپه‌سي‌نينسه قورخودان توتماسي توتموشدو. بو کاپيتان، دقيق بيليرم، هردن نئوسکيدن کئچنلري دايانديريب پول ايسته‌يير. اونو خيدمته گؤتورمورلر، آما، غريبه ايشدير (ائله بونا گؤره دانيشيرام)، کاپيتانين بوردا ياشاديغي جمعي بير آيدير، آما منه هئچ بير ديلخورچولوق ياراتماييب. تانيشليقدان، البته، لاپ اولدن بويون قاچيرديم، ائله اونون اؤزو ده ايلک گوندن منيمله داريخدي، آراکسمه‌دن نه قدر باغريشسالار دا، نئچه نفر اولسالار دا، منه هئچ واخت فرق ائله‌ميردي. بوتون گئجه اوتورورام، اينانين دا، هئچ کسي ائشيتميرم - او درجه‌ده هاميني اونودورام. آخي آرتيق بير ايلدير کي، گئجه‌لر سحره‌دک ياتميرام، بوتون گئجه ماسانين يانيندا کورسوده بوش-بئکار اوتورورام. کيتاب يالنيز گوندوز اوخويورام. اوتوروب هئچ‌نه‌ده فيکيرلشميرم، ساده‌جه بئينيمده جوربجور دوشونجه‌لر فيرلانير، من ده اونلاري آزادليغا بوراخيرام. گئجه شام تاماميله اريیير. ساکيتجه ماسانين آرخاسينا کئچيب تاپانچاني چيخارتديم، قارشيما قويدوم. اونو قويارکن، ياديمدادير، اؤز-اؤزومدن "ائله‌مي؟" - سوروشدوم، اؤزومه قطعي جاواب دا وئرديم کي، "ائله!". يعني اؤزومو گولله‌له‌يه‌جگم. بيليرديم کي، اؤزومو دقيق بو گئجه اؤلدوره‌جگم، آما ماسانين آرخاسيندا هله نه قدر اوتوراجاغام - بونو بيلميرديم. البته، اؤزومو گولله‌له‌يرديم ده، بو قيزجيغاز اولماسايدي.

2

     فيکير وئرين: منه هئچ نيين فرقي اولماسا دا، آغريني کي، مثلا، حيس ائديرديم. بير آدام مني وورسايدي، آغريني حيس ائدرديم. بئله‌جه ده معنوي جهتدن: اورک آغريدان بير حاديثه باش وئرسه‌يدي، هئچ‌نه‌يه بيگانه اولماديغيم چاغلاريمداکي کيمي ناراحات اولارديم. يازيغيم دا گلدي: کيمه ده ائلمه‌سه‌م، اوشاغا حؤکمن يارديم ائدرديم آخي. اوندا قيزا نييه کؤمک ائله‌مه‌ديم؟ عاغليما گلن بير فيکره گؤره: او قيز مني دارتيب چاغيراندا غفلتن قارشيما بير سوال چيخميشدي، منسه اونو حل ائده بيلميرديم. بوش سوالي ايدي، آما هيرسلنديم. اونا گؤره هیرسلنديم کي، بو گئجه اؤز-اؤزومله ويدالاشاجاغيما قرار وئرميشمسه، اوندا، دئمه‌لي، باشقا واختا نيسبتن ايندي منه هئچ نه‌یين فرقي اولماماليدير. بس منه فرقي اولدوغونو و قيزا يازيغيم گلديگيني نييه حيس ائتديم؟ ياديمدادير، يامان يازيغيم گلدي اونا؛ حتّي اؤز چتين و غريبه وضعيتيمده دؤزولمز بير آغري ياشاديم. دوغروسو، ايچيمده‌کي اؤتري دويغولاري داها ياخشي ديله گتيره بيلميرم، آما او حيس ائوده ده، ماسانين آرخاسيندا اوتوراندا دا داوام ائديردي، چوخدان بئله آجيقلي اولماميشديم. فيکير فيکره قوشولوردو. آيدين اولوردو کي، هله کي اينسانامسا، هله صيفير دئييلمسه و صيفيرا دؤنمه‌ميشمسه، دئمه‌لي ياشاييرام، بئله‌ليکله اؤز حرکتلريمه گؤره عذاب، خجالت چکيب، هیرسلنه بيلرم. قوي اولسون. لاکين، اؤزومو اؤلدوره‌جگمسه، مثلا، ايکي ساعاتدان سونرا، اوندا قيز ندير، اوتانماق-زاد ندير؟ من صيفيرا دؤنورم، موطلق صيفيرا. بيرازدان تاماميله يوخا چيخاجاغيمين، هئچ نه‌یین ده، دئمه‌لي، داها مؤوجود اولماياجاغي‌نين درکي نه قيزجيغازا قارشي مرحمت حيسّين، نه ائتديگيم اجلافليقدان سونراکي خجالت حیسّينه تاثير ائتمه‌ميشديمي گؤره‌سن؟ آخي من ائله بو سببدن آياغيمي يئره دؤيوب بدبخت اوشاغين اوستونه وحشي سسله باغيرديم: "يعني، نينکي يازيغيم گلمير، ظاليمليق دا ائله‌سم، ائله ايندي ائده‌رم، چونکي ايکي ساعاتدان سونرا هر شئي سؤنه‌جک". اينانيرسينيزمي، بونا گؤره قيشقيرديم؟ ايندي، دئمک اولار، بونا امينم، ايندي حياتين، دونيانين سانکي تک مندن آسيلي اولدوغونو آيدينجا گؤرورم. حتّي، بئله دئيک، دونيا ايندي ائله بيل تک مندن اؤترو ياراديليبميش: اؤزومو اؤلدوروم - دونيا دا اولماياجاق، هر حالدا منيم اوچون. هله اونو دئميرم کي، بلکه حقيقتن ده مندن سونرا هئچ کيم، هئچ‌نه اولماياجاق، و يالنيز منيم شوعوروما منسوب بير شئي کيمي، بير کابوس‌تک بوتون عالم ده يوخا چيخاجاق، سؤنه‌جک، چونکي، بلکه ده بوتون بو دونيا و بوتون بو اينسانلار تک ائله من اؤزومم. ياديمدادير، اوتوروب دوشونرکن، آرد-آردا ييغيشان بوتون بو يئني سواللاري تامام بير طرفه قويوب، لاپ يئنيسيني اويدوروردوم. مثلا، بيردن عاغليما غريبه فيکير گلدي کي، گؤره‌سن، اوللر آيدا و ياخود مارسدا ياشاسايديم نه اولاردي، قورخولو يوخولاردا يالنيز تصوور ائديله بيلن حياسيز و شرفسيز ايش گؤرسيديم اورادا، اونا گؤره ده اوردا سؤيولوب روسواي اولسايديم، سونرا دا يئره قاييديب باشقا پلانئتده ائتديکلريمي ايدراک ائتسيديم، بوندان دا علاوه،اورايا آرتيق بير ده هئچواخت قاييتماياجاغيمي بيلسيديم، يئردن آيا باخاندا منه فرقي اولاردي، يا يوخ؟ او حرکته گؤره خجالت چکرديم، يوخسا يوخ؟ سواللار معناسيز و آرتيق ايدي، چونکي تاپانچا گؤزومون قاباغيندايدي، من ده بوتون وارليغيملا بيليرديم کي، بو موطلق اولاجاق، آما سواللار مني قيزيشديرير، من ده جينله‌نيرديم. ايندي نييسه اولجه‌دن حل ائتمه‌ميش اؤله بيلمزديم سانکي. بير سؤزله، بو قيزجيغاز مني خيلاص ائتدي، چونکي سواللارلا آتشي گئجيکديرديم. بو آرادا کاپيتانين دا اوتاغي ساکيتلشمکده‌يدي: اونلار کارت اويناماقلاريني بيتيريب ياتماغا حاضيرلاشير، هله‌ليک ايسه ميرتلانا-ميرتلانا، ارينه-ارينه سؤيوشمه‌لريني باشا ووروردولار. باخ ائله بوردا، مندن چيخمايان ايش، بيردن ماسانين آرخاسيندا، اؤزومدن خبرسيز کورسوده يوخويا گئتديم. معلومدور، يوخولار چوخ غريبه اولور: بعضن بير شئيي زرگر دقيق‌ليگي ايله اولدوقجا آيدين گؤرورسن، بعضن ده سانکي مکان و زامانين اوستوندن توللانيرسان. دئيه‌سن، يوخولاري ذکا يوخ - ايستک، باش يوخ - اورک يؤنلنديرير، آما بونونلا بئله عاغليم هردن ائله حوققالار چيخارير، گل گؤره‌سن! بعضن يوخودا ائله شئيلر باش وئرير کي، لاپ مات قاليرسان. ميثال اوچون، قارداشيم بئش ايل بوندان اؤنجه رحمته گئديبدير. هردن اونو يوخودا گؤرورم: او ايشلريمده ايشتيراک ائدير، باشيميز نيسه قاريشير، بونونلا برابر اونون اؤلدويوگو و باسديريلدلغيني بوتون يوخو بويو بيليرم، اونوتمورام. اوندا او اؤلو اولسا دا بوردا، يانيمدا منيمله بيرگه چاليشماغينا نئجه تعجوبلنميرم؟ عاغليم نييه بونلارا يول وئرير؟ آنجاق داها بسدير. کئچيرم يوخوما. هه، بو يوخونو اوندا گؤردوم، اوچ نويابرداکي يوخومو! اونلار ايندي بونون ساده‌جه يوخو اولدوغونو دئييب منه ساتاشيرلار. بو يوخو منه حقيقتي آچيبسا، اونون يوخو اولوب-اولماماسي‌نين نه فرقي وار آخي؟ بير دفعه حقيقتي گؤروب تانيدينسا، بيليرسن کي، يوخو و يا گئرچکليکده اولورسا اولسون، بو حقيقتدير و بوندان باشقاسي يوخدور. يوخودوسا - قوي يوخو اولسون، آنجاق سيز تعريفيني گؤيه چيخارتديغينيز بو حياتي من اينتيحارلا سؤندورمک ايسته‌ييرديم، يوخوم ايسه، منيم يوخوم - آه، او منه يئني، بؤيوک، تزه‌لنميش، گوجلو حيات خبريني وئردي!

3

دینله‌یین.

دئميشديم، يوخويا بيردن-بيره گئتديم، ائله بيل همين او ماتئرييالار حاقدا يوخودا دا دوشونوردوم. بيردن يوخودا گؤردوم کي، تاپانچاني گؤتوروب اوتوردوغوم يئرده‌جه دوز اورگيمه توشلاييرام، باشيما يوخ - اورگيمه. آخي من اولدن گولله‌ني حؤکمن باشيمدان وورماغي دوشونموشدوم، اؤزو ده ساغ گيجگاهيمدان. تاپانچاني دؤشومه ديره‌ييب سونرا بير يا ايکي ثانيه گؤزله‌ديم، بيردن شاميم دا، ماسام و ديوار دا قارشيمدا ترپه‌نيب ييرغالانماغا باشلادي. درحال چاخماغي باسديم.

     هردن يوخودا هوندورلوکدن ييخيليرسيز، اتينيزي کسير يا دا سيزي دؤيورلر، آما هئچواخت آغري حيس ائتميرسينيز، حقيقتن چارپاييدا زده آلماميشسينيزسا: اوندا آغريدان اويانيرسينيز. منيم ده يوخومدا بئله اولدو: آغريني حيس ائتمه‌ديم، آنجاق منه ائله گلدي کي، آتشيم ايچيمي يئريندن اويناتدي، هر شئي ده بيردن سؤندو، هر طرفيمي دهشت قارانليق بورودو. ائله بيل لال-کور اولدوم، بير برک شئيين اوستونده اوزانميشام، گؤزوم هئچنه گؤرمور، کيچيک بير حرکت بئله ائده بيلميرم. اطرافيمدا گئديب-گليرلر، قيشقيريرلار، کاپيتان باغيرير، صاحيبه جيييلده‌يير، سونرا آرا بيردن سوووشور و آرتيق - بودور - مني اؤرتولو تابوتدا آپاريرلار. تابوتون ييرغالانماغيني دا حيس ائديرم، او حاقدا دوشونورم، بو واخت اؤلدوگومه قفيلدن تعجوبله‌نيرم، اؤلدوگومو بيليرم، بونا شوبهه ده ائتميرم، هئچ نه گؤرمور و ترپنميرم، آما بونونلا بئله هر شئيي دويور و دوشونورم. لاکين تئزليکله بونونلا راضيلاشيب يوخودا عادت ائديلديگي کيمي حقيقتي دينمزجه قبول ائديرم.

     بودور، ايندي مني يئره باسديريرلار. هامي گئدير، تک قاليرام، تامام تک. ترپنميرم. قبيرده نئجه باسديريلاجاغيمي اولّلر تصوور ائدنده قبري هميشه روطوبت و سويوقلا باغلاييرديم يالنيز. ايندي ده حيس ائتديم کي، اوشويورم، اساسن ده آياق بارماقلاريمين اوجو دونور، آما باشقا هئچنه حيس ائتمه‌ديم.

     اوزانميشديم، غريبه دير ده کي، اؤلونون هئچنه گؤزله‌مگه لوزوم اولماديغيني موباحيثه‌سيز قبول ائديب هئچ نه گؤزلميرديم. آما نميشليک ايدي. نه قدر واخت کئچديگيني - بير ساعات، بير نئچه گون، يوخسا داها چوخ - بيلميرم. بيردن تابوتون قاپاغيندان اؤرتولو سول گؤزومه بير سو دامجيسي دوشدو، بير دقيقه‌دن سونرا اونون دالينجا ايکينجيسي، داها بير دقيقه دن سونرا اوچونجوسو و ساير و ايلاخير، هر دقيقه‌دن بير. غفلتن اورگيمده درين حیدّت آليشدي و بو حیدّتيمده فيزيکي بير آغري دويدوم: "بو منيم يارامدي، - فيکيرلشديم، - بو آتشدي، اوردا دا گولله…"دامجي ايسه ائله هر دقيقه اؤرولو گؤزومه داميردي. بيردن، حرکتسيز اولدوغومدان سسله يوخ، بوتون وارليغيملا باشيما گلن بوتون بونلارين حؤکمداريني چاغيرديم:

"کيم اولورسان اول، گئرچکدن ده وارسانسا و اولقولاردان داها عاغيللي بير شئي وارسا، اونون بوردا دا اولماسينا ايزين وئر. يوخ، گله‌جک وارليغيمين عئيبجرليگي و يؤندمسيزليگيله سفئه اينتيحاريمدان قيصاص آليرسانسا، اوندا بيل کي، منه وئريلن بو ايشگنجه هئچ واخت و هئچ جور، لاپ ميليون ايل داوام ائتسه ده، نيفرتيمه برابر اولا بيلمه‌يه‌جک!.."

چاغيريب سوسدوم. درين سوکوت بير دقيقه داوام ائتدي، حتّي يئني دامجي دا دوشدو، آما بيليرديم، سونسوز درجه‌ده بيلير و اينانيرديم کي، ايندي موطلق هر شئي دييشيله‌جک. بودور، بيردن-بيره قبريم آرالانير. داها دوغروسو، اونون قازيليب آچيلماسيني بيلميرم، آما بير قارا نامعلوم مخلوق مني گؤتوروب فضايا قالديرير. بيردن گؤزلريم گؤرمگه باشلايير. گئجه‌دن خئيلي کئچميشدي، هئچ زامان، هئچ واخت دا بئله قارانليق گؤرمه‌ميشديم! آرتيق يئردن چوخ اوزاقلاردايديق. مني آپاران وارليقدان هئچ‌نه سوروشمور، گؤزله‌ييب فخر ائديرديم. اؤزومو قورخماماغيما اينانديريرديم، قورخماديغيما دا حئيرتله‌نيرديم. ياديمدا دئييل، نه قدر اوچدوق، تصوور ده ائده بيلميرم: هر شئي يوخوداکي کيمي مکان-زامان، وارليق-شوعور قانونلاريندان آدلاييب يالنيز اورگين آرزولاديغي نؤقطه‌لرده‌کي کيمي باش وئريردي. ياديمدادير، قارانليقدا بير کيچيک اولدوز گؤردوم. "بو سيريوسدور؟" - هئچ بير سوال وئرمک ايستمه‌سه‌م ده اؤزومو ساخلايا بيلمه‌ييب سوروشدوم. "يوخ، بو، سن ائوينه قاييدارکن بولودلارين آراسيندا گؤردوگون اولدوزدور،" - مني آپاران جاواب وئردي. بيليرديم کي، او، بير نؤوع اينسانابنزردير. غريبه ايشدير، بو مخلوقدان خوشوم گلميردي، حتّي اونا درين نيفرت بسله‌ييرديم. گولله‌ني دوز اورگيمه وورماغيمين سببي موطلق بير يوخلوق حسرتييدي. ايندي ايسه بير جانلي‌نين، البته، اينسان يوخ، آما مؤوجود اولان بير مخلوقون الينده‌يم. "ائله چيخير کي، قبيردن سونرا دا حيات وار!" - عادتن يوخودا کئچيريلن يونگول تعجوب حيسي ايله فيکيرلشديم، قلبيمين ماهيتي ايسه بوتون درينليگييله منيمله‌يدي: "بير ده اولماق لازيمسا، - دوشوندوم، - يئنه ده کيمينسه دفع ائديلمز ايداره‌سي ايله ياشامالييامسا، مني يئنيلديب آلچالتمالاريني ايسته‌ميرم!" "بيليرسن کي، سندن قورخورام، اونا گؤره ده منه نيفرت ائديرسن،" - آلچالديجي سوالدان اؤزومو ساخلايامماييب بيردن يول يولداشيما بونو ائعتيراف ائديب اورگيمده آشاغيلانما سانچيسي کئچيرديم. او، سواليما جاواب وئرمه‌دي، آما دويدوم کي، هئچکس منه نيفرت ائتمير، گولمور، حتّي يازيقلاري دا گلمير، يولوموزون دا نامعلوم، سيرلي و تک منه عاييد مقصدي وار. اورگيمده‌کي قورخو آرتيردي. بيلينمز بير بيلگي سسسيزجه، لاکين عذابلا، سوسقون يولداشيمدان منه اؤترولور، سانکي ايچيمه ياييليردي. توتقون و اسرار انگيز فضادا اوچوردوق. تانيش بورجلر آرتيق چوخدان گؤزومه ديميردي. گؤيون درينليکلرينده شؤله‌لري يالنيز مين و ميليون ايللردن سونرا يئره گليب چاتان اولدوزلارين اولماسيني بيليرديم. بلکه بو فضالاري دا اوچوب کئچميشديک. مودهيش و حالدان دوشموش اورگيمده نييسه کدرله گؤزله‌ييرديم. غفلتن بير تانيش و اولدوقجا چاغيريجي بير حيس مني سيلکله‌دي: بيردن گونشيميزي گؤردوم. بيليرديم، بو، بيزيم يئريميزي يارادان گونش اولا بيلمز، گونشيميزدن حدسيز اوزاقداييق، آنجاق بونون بيزيم گونشين تکراري و اوخشاري اولدوغونو ندنسه بوتون وارليغيملا آنلاديم. قلبيمده شؤوقله بير شيرين، چاغيريجي دويغو جوشدو: مني ده ياراتميش بير ايشيغين دوغما گوجو اورگيمي ديريلتدي و حياتي، کئچميشده‌کي حياتي، قبريمدن سونرا ايلک دفعه دويدوم.

- لاکين بو گونشديرسه، بو تاماميله بيزيم گونشدنديرسه،- قيشقيرديم، - بس يئر هاني؟ - يولداشيم دا قارانليقداکي زومرود ايشيغي ساچان بالاجا اولدوزا ايشاره ائله‌دي. دوز اونا ساري اوچوردوق.

- کايناتدا بئله تکرارلار مومکوندورمو، طبيعتين قانونو دوغرودانمي بئله ايميش؟ … اورادا دا يئرديرسه، گؤره‌سن، او دا بيزيم يئر کيمي… تاماميله بدبخت، يازيق، لاکين عزيز و هميشه سئويلندير؟ گؤره‌سن، بو يئر ده بيزيم يئر کيمي ان نانکور ائولادلاريندا دا اؤزونه مشقّتلي سئوگي يارادان  يئرديرمي؟.. - ترک ائتديگيم اولکي دوغما يئره اولان حئيرت دولو جوشغون محبتيمدن هيجانلانيب قيشقيريرديم. اينجيتديگيم او فاغير قيزجيغازين صورتي کئچدي عاغليمدان.

- هر شئيي گؤره‌جکسن، - کدرلي سسله يولداشيم جاواب وئردي. سورعتله پلانئته ياخينلاشيرديق. او، گؤزلريم اؤنونده بؤيويور، ايندي اوکئاني، آوروپا چئوره‌سيني سئچيرديم، بيردن-بيره اورگيمده غئيري-عادي بؤيوک، موقدس قيسقانجليق حيسی اورگيمي بورودو: "بئله تکرارليق نئجه و ندن اولا بيلر؟ من، نانکور من، گولله‌ني اورگيمه چاخيب حياتيمي سؤندوره‌رک قان دامجيلاريم تؤکولن او يئري سئويرم و سئوه بيلرم. هئچ واخت، هئچ زامان او يئري سئومکدن ال چکمه‌ميشديم، حتّي، بلکه ده، او گئج، اونونلا آيريلان مقام، اولا بيلسين، اونو اولکيندن ده گوجلو سئويرديم. بو يئني يئرده عذاب وارمي؟ بيزيم يئرده يالنيز عذاب و فقط عذابدان دولايي اصيل سئوه بيليريک! باشقا جور سئومگي باجارميريق، باشقا جور سئوگي ده تانيميريق. عذاب چکمک ايسته‌ييرم کي، سئويم. قويوب گلديگيم او يئري ائله بو آن گؤز ياشلاريملا سولاييب اؤپمک ايسته‌ييرم. ايسته‌ميرم، باشقا يئرده‌کي حياتي قبول ائتمک ايسته‌ميرم!"

يولداشيم ايسه آرتيق مني ترک ائتميشدي. بيردن، ائله بيل اؤزومدن گيزلين، جنّت کيمي گونشلي، فوسونکارلي پارلاق گون ايشيغينا دوشدوم بو باشقا يئرده. بيزيم يئرده يونان آرخيپئلاقيني تشکيل ائدن آدالارين و يا آرخيپئلاقا بيتيشيک قيته‌نين ساحیل بويو ساحه‌سينده دورموشدوم سانکي. آه، هر شئي بيزده‌کي تک ايدي، آما هر طرف ائله بيل بير بايرام ياشايير، بؤيوک، موقدس بير ظفر ساچيردي. مولاييم، زومرودواري دنيز ساحیله لپه وورور و ائله بيل شوعورلو سورعتده سئوه‌رک ساحیلي يالاييردي. اولدوقجا گؤزل هوندور آغاجلار بوتون زنگينليگي ايله دايانميش، سايسيز-حسابسيز يارپاقلاري ايسه، امينم، مني اؤز آستا مولاييم سسييله سالاملايير و سانکي سئوگي سؤزلري سؤيله‌ييرديلر. ياشيلليقدان عطيرلي چيچکلر ساچيردي. قوشلار دسته-دسته هاوادا اوچور، قورخمادان چييينلريم، اللريمه اوتورور، اؤز يومشاق، تيترک بالاجا قانادلارييلا سئوينه-سئوينه منه چيرپينيرديلار. نهايت، بو بختور تورپاغين اينسانلارييلا تانيش اولدوم. اونلار اؤزلري يانيما گلدي، باشيما ييغيشدي، مني اؤپدولر. آه، اونلار نئجه ده گؤزل ايديلر - گونش ائولادلاري، اؤز گونشلرينين ائولادلاري! بيزيم يئرده اينساندا بئله گؤزلليک هئچ واخت گؤرمه‌ميشديم. بلکه يالنيز اوشاقلاريميزدا، ياشلاري‌نين ان ايلک چاغلاريندا، بو گؤزلليگين ضعيف ده اولسا، اوزاق اينيکاسيني تاپماق اولار. بو خوشبخت اينسانلارين گؤزلري نور، صيفتلري شوعورلو آرخايينليقلا دولو بير معنا ساچيردي. آما فرحلي ايديلر: بو اينسانلارين سؤز لرينده، سسلرينده اوشاق سئوينجي دويولوردو. آه، من ائله او آنداجا ايلک باخيشيمدان هر شئيي آنلاديم! بو تورپاق چيرکينليکلرله موردارلانماميش تورپاق ايدي، اونون اوستونده گوناها باتماميش اينسانلار ياشاييردي. اونلار بشر روايتينه گؤره گوناه ائتمه‌ميشدن اؤنجه ياشايان اجدادلاريميزين جنّتينه بنزر جنّتده ياشاييردي، بير فرقله کي، بورداکي تورپاغين هر قاريشي جنّت ايدي. بو اوزو گولر اينسانلار منه ياخينلاشير، مني اوخشاييرديلار؛ اؤز يانلارينا آپاريب هر بيري مني ساکيتلشديرمگه جان آتيردي. اووه، اونلار مني سورغو-سوالا توتمور، آما ائله بيل آرتيق هر شئيي بيلير، اوزومده‌کي ايضطيرابي دا تئزليکله سيلمک ايسته‌ييرديلر.

4

بيليرسينيز نه وار؟ يئنه ده دئييرم - يوخويدوسا - قوي يوخو اولسون! لاکين بو معصوم و گؤزل اينسانلارين محبتي ايچيمده ابدي اولاراق قالدي و حيس ائديرم کي، اونلارين محبتي ايندي ده اوردان منه ساچيلير. اونلاري اؤزوم گؤرموش، تانيميش و اينانميشديم کي، اونلاري سئويرم، اونلارا گؤره سونرالار عذاب چکميشديم. اووه، ائله همين آن، حتّي اورادايکن آنلاميشديم - بير چوخ مسله‌ده اونلاري قطعييين باشا دوشمه‌يه‌جگم. اونلار چوخ شئي بيلسه‌لر ده بيزيم علميميزه ماليک اولمامالاري، مثلا، موعاصير روس ترققيپرور و اجلاف پئتئربورقلو اولان منه حلّ‌ ائديلمز گليردي. آما تئزليکله باشا دوشدوم کي، اونلارين بيليگي، بيزيم يئردن فرقلي اولاراق، باشقا تأثيرلردن قيدالانير، آرزولاري دا بيزيمکيلردن تاماميله فرقليدير. اونلار هئچنه آرزولامير و راحات ايدي، حياتي بيزيمتک درک ائتمگه جان آتمير، حياتلاري دولغون اولدوغوندان. آما بونونلا بئله بيليکلري بيزيمکيندن درين و عالي ايدي؛ بيزيم علميميز ايسه باشقالارينا ياشاماغي اؤيرتمک اوچون حياتين ايضاحيني آختارير، اونو درک ائتمگه چاليشير. اونلار ايسه علمسيز ده نئجه ياشاماغي علا بيليردي، بونو آنلاديم، او بيليکلريني ايسه آنلايا بيلمه‌ديم. اونلار منه آغاجلاريني گؤسترير، من ايسه او آغاجلارا سئوگي دولو باخيشلارينين گوجونو باشا دوشه بيلميرديم: اونلار سانکي اؤزلرينه بنزر جانليلارلا دانيشيردي. بيليرسينيزمي، دئسم کي، اونلار آغاجلارلا دانيشيردي، يقين، سهو ائتمه‌رم! بلي، اونلار آغاجلارين ديليني تاپميش و امينم، آغاجلار دا اينسانلاري آنلاييردي. اونلار بوتون طبيعته ده بو جور باخيردي: اينسان محبتي ايله فتح ائديلن جانليلار اينسانلارلا صولح ايچينده ياشايير، اونلارا هوجوم ائتمير - اونلاري سئويردي. بو اينسانلار اولدوزلاري گؤستريب اونلار حاقدا درک ائده بيلمه‌ديگيم بير شئيلر سؤيله‌يير، آما امينم - اونلار گؤي اولدوزلارييلا - خيالن يوخ - بير نؤوع جانلي تماسدايديلار. اووه، بو آداملار اونلاري آنلاماغيما چاليشميردي، اونسوز دا مني سئويردي، آنجاق بونا موقابيل بيليرديم کي، اونلار دا مني هئچ واخت باشا دوشمه‌يه‌جکلر، بو سببدن ده بيزيم يئر حاقيندا اونلارا، دئمک اولار، دانيشميرديم. يالنيز اوستونده ياشاديقلاري او تورپاغي گؤزلري اؤنونده اؤپور، اونلارا ساکيتجه پرستيش ائديرديم، اونلار دا بونو گؤرور، پرستيش ائتمگيمدن اوتانمادان بونا ايمکان وئريردي، چونکي اؤزلري ده چوخ سئويردي. هردن گؤز ياشلاري ايچينده اونلارين آياقلاريني اؤپنده، عذاب چکميرديلر، من ايسه منه گوجلو محبتله جاواب وئره‌جکلريني اورگيمده سئوينجله بيليرديم. آرابير تجوبله اؤز-اؤزومدن سوروشوردوم: بونلار ايندييه قدر منيم کيمي بير آدامي نئجه تحقير ائتمه‌ييب و منيم کيميسينده قيسقانجليق و حسد حيس‌لريني نئجه اوياتماييبلار؟ بير نئچه دفعه اؤزوم اؤزومه سوال وئرميشم - نئجه اولوب کي، لووغا و يالانچي من بونلارين بيلمه‌ديگي، تصوور بئله ائلمه‌ديکلري شئيلردن دانيشماميشام، لاپ ائله اونلاري سئوديگيمه گؤره اونلاري بيلديکلريمله نئجه تجوبلنديرمک ايسته‌مه‌ميشم؟ اونلار اوشاق کيمي شن و شوخ ايدي. گؤزل آغاجليق و مئشه‌ليکلرينده دولاشير، اؤز گؤزل ماهنيلاريني اويوخور، يونگول يئمکلر يئيير، آغاجلارينين باري، مئشه‌لرينين بالي و اونلاري سئون حئيوانلارين سودويله قيدالانيرديلار. يئمک و گئييم اوچون آز چاليشيرديلار. اونلار دا سئوير و اوشاق دوغوردولار، آما بيزيم باشيميزا گلن و يئر اوزونده‌کي بشريتين بوتون گوناهلارينين يئگانه منبعيي اولان او شيدّتلي شهوت ائحتيراسيني اونلاردا هئچواخت گؤرمه‌ديم. اونلار دونيايا گلن اوشاقلارا سعادتلري‌نين يئني ايشتيراکچيسينا سئوينن کيمي سئوينيرديلر. آرالاريندا اينجيکليک و قيسقانجليق يوخ ايدي، بونلارين نه اولدوغونو دا حتّي آنلاميرديلار. اوشاقلاري هامي‌نين اوشاغي ايدي، هامي بير عاييله تشکيل ائتديگيندن. اونلاردا اؤلوم اولسا دا، خسته‌ليک، دئمک اولار کي، يوخ ايدي، قوجالاري دا ساکيت اؤلوردو، اونونلا ويداعلاشانلارين احاطه‌سينده سانکي يوخويا گئدير، يئرده قالانلارا خئيير-دوعا وئره‌رک گولومسه‌يير، عوضينده ده نورلو تبسسوملرله يولا سالينيردي. بو زامان نه کدر، نه گؤز ياشلاري دئييلن شئي گؤرمه‌ديم، يالنيز سانکي آرتيريلميش، لاکين ساکيت، سئييرچي بير حئيرتله دولو محبت وار ايدي. آداما ائله گليردي کي، اونلار اؤلنلرييله حتّي اؤلومدن سونرا دا اونسيتده اولور، دونيا ايله علاقه اؤلومله کسيلميردي. ابدي حيات حاقيندا سوروشاندا، مني، دئمک اولار، آنلاميرديلار، لاکين، گؤرونور، ابدي حياتا امين اولدوقلاريندان بو اونلاردا سوال دوغورموردو. معبدلري يوخ ايدي، آما کاينات بوتؤولوگو ايله گونده‌ليک جانلي و آرديجيل علاقه لري وار ايدي. ايناملاري يوخ ايدي، آنجاق عوضينده دقيق بيليرديلر کي، دونيوي سئوينجلري طبيعتين حودودلاريني اؤتنده هم ياشايانلاري، هم ده اؤلنلري اوچون کاينات بوتؤولوگويله تماسلاري داها دا گئنيشله‌نه‌جک. اونلار بو آني سئوينجل، لاکين تلسمه‌دن، ايضطيرابسيز گؤزله‌يير، سانکي بونو اؤنجه‌دن دويور و بو حاقدا بير-بيرلرينه خبر وئريرديلر. آخشاملار، ياتماقدان اؤنجه بيرليکده آهنگ ماهنيلار اوخوماغي خوشلاييرديلار. بو شرقيلرده اونلار آرخادا قالان گونون وئرديگي بوتون دويغولاري عکس ائدير، اونو آلقيشلاييب اونونلا ويداعلاشيرديلار. طبيعتي، تورپاغي، دنيزي، مئشه‌لري اؤيوردولر. بير-بيري حاقدا ماهني قوشماغي سئوير و اوشاق کيمي بير-بيريني تعريفله‌ييرديلر. ماهنيلار اولدوقجا ساده ايدي، آما اورکدن سوزولوب گلير آخير و اورکلره ياييليردي. تکجه شرقيلرينده يوخ، ائله بيل، بوتون ياشاملاري بير-بيريلرينه باخيب لذت آلماقلا کئچيردي. بونا بير-بيرينه وورغونلوق دئمک اولاردي. ديگر حئيرت دولو و طنطنه‌لي ماهنيلاريني ايسه قطعييين آنلاميرديم. سؤزلريني باشا دوشسم ده، معنايا تام وارا بيلميرديم. آما معنا منه الچاتماز قالسا دا، گئت-گئده آرتاراق سانکي غئيري-شوعوري اولاراق ايچيمه دولوردو. تئز-تئز دئييرديم کي، بونلارين هاميسيني هله چوخ اؤنجه‌لر حيس ائتميشديم، بوتون بو سئوينج و فرح منه هله بيزيم يئرده، هردن دؤزولمز کدره دؤنن، هارالاراسا سسله‌ين حسرتله اؤزونو بوروزه وئريردي. دئييرديم کي، اونلارين عظمتيني اورگيمين يوخولاريندا و عاغليمين خوليالاريندا دويموشدوم. دئييرديم کي، گونشيميزين قوبارينا چوخ واخت گؤزو ياشسيز باخا بيلميرديم… دئييرديم کي، بيزيم يئرده‌کي اينسانلارا قارشي نيفرتيمده هميشه بير کدر وارييدي: نييه اونلارا اولان نيفرتيمين ايچينده اونلارا سئوگيم ده وار ايدي، نييه اونلاري باغيشلامايا بيلميرديم، اونلارا بسله‌ديگيم محبتيم نييه بو قدر کدرليدير؟ اونلار منه قولاق آسيردي، گؤروردوم کي، دئديکلريمي تصوور ائده بيلميرلر، آما دئديکلريمه پئشمان دئييلديم: بيليرديم، ترک ائتديگيم آداملارين غوصه‌سيني چکمه گوجونو دويوردولار. بلي، اونلار مولاييم، سئوگي دولو باخيشلارييلا منه باخاندا، منيم اورگيمين ده اونلارين اورگي تک معصوم و دوروست اولدوغونو حيس ائدنده اونلاري آنلاماديغيمدان تأسوفله‌نيريم. حيات دولغونلوغو نفسيمي کسير، من ده دينمزجه اونلارا دوعا ائديرديم.

اووه، ايندي هامي منه گولور و مني اينانديرير کي، سؤيله‌ديگيم بو تفصيلاتلاري يوخودا دا گؤرمک مومکونسوزدور، ساييقلايارکن يوخومدا اورگيمين ياراتديغي بير دويغونو گؤرموش يا دا دريندن حيس ائتميشم، آيرينتيلاري ايسه اوياناندان سونرا اويدورموشام يالنيز. اورگيمي آچيب اونلارا دئينده کي، اولا بيلسين کي، گئرچکدن ده بئله اولوب - ايلاهي، مني اله ساليب نئجه ده سئوينيرديلر… بلي، البته، من يالنيز بير يوخو دويغوسويلا مغلوب ائديلميشديم و يارالي قلبيمده تک او دويغو ساغ-سالامات قالميشدي: آنجاق بونونلا بئله يوخومون گئرچک اوبراز و بيچيملري، حقيقتن يوخومدا گؤردوکلريم او قدر آهنگ، والئه ائديجي و گؤزل، او قدر دوغرو ايدي کي، يوخودان اوياناندا اونلاري بيزيم ضعيف سؤزلريميزله ايفاده ائتمه‌یه، البته، گوجوم چاتميردي. اونا گؤره ده اونلار عاغليمدا ضعيفله‌مه‌لي ايدي، و، دئمه‌لي، حقيقتن، اولا بيلسين، تفرروعاتلاري سونرا غئيري-شوعورو اولاراق اؤزومدن اويدورمالي ايديم، اونلاري تئزليکله و نئجه اولور-اولسون ايفاده ائتمک ايسته‌ديگيم اوچون. لاکين بونلارا نئجه اينانماييم کي؟ بلکه ناغيل ائتديکلريمدن مين دفعه ياخشي، صاف و فرحلييدي؟ يوخودورسا - قوي يوخو اولسون، آنجاق بونلار اولمايا بيلمزدي. قوي سيزه بير سيرر آچيم: اولا بيلسين، بونلارين هئچ بيري يوخو دئييلدي! چونکي سونرا ائله دهشت حقيقي بير اولاي باش وئردي کي، آدامين يوخوسونا دا گيرمز. بو يوخونو اورگيم اويدورموشسا - اويدورسون، لاکين سونرا باشيما گلن دهشتي اويدورماغا اورگيمين گوجو چاتارديمي؟ تک من اونو نئجه اويدورا يا دا عاغليما گتيره بيلرديم؟ جيليز اورگيمله قرارسيز، ديرسيز عاغليم حقيقت ايظهارينا يوکسله بيلرميش؟! اووه، اؤزونوز فيکيرلشين: بو واختادک گيزله‌ديرديم، آما ايندي بو حقيقتي ده آخيرادک ناغيل ائده‌جگم. ايش اوراسيندادير کي، من… اونلارين هاميسيني يولدان چيخارتديم!

5

    بلي، بلي، هر شئي اونلاري پوزماقلا بيتدي! بونون نئجه باش وئرديگيني بيلميرم، آنجاق آيدين خاطيرلاييرام. يوخو مينيلليکلردن کئچيب منده يالنيز بوتؤولوک حيسيني ساخلادي. بيرجه اونو بيليرم کي، گوناها باتمانين سببکاري منييديم. بوتون اؤلکه‌لره يولوخان، بولاشان موردار تريخين خسته‌ليگي کيمي، طاعون آتومو کيمي من ده منه قدر خوشبخت، پاک اولان بو تورپاغي اؤزومله يولوخدوردوم. اونلار يالان دانيشماغي اؤيره‌نيب يالاني سئودي، يالانين گؤزه‌ليگيني تانيدي. اووه، بو، بلکه ده، معصومان، ظارافاتدان، نازدان، سئوگي اويونلاريندان، گئرچکدن ده، اولا بيلسين، آتومدان باشلادي، آما بو يالان آتومو اونلارين اورکلرينه گيرميش، خوشلارينا گلميشدي. سونرا تئزليکله شهوت باش قالديردي، شهوت قيسقانجليق دوغوردو، قيسقانجليق دا غدارليق… اووه، بيلميرم، ياديما گلمير، آنجاق تئزليکله، چوخ تئزليکله ايلک قان تؤکولدو: اونلار تجوبلندي، دهشتلندي و آيريلماغا باشلادي. ايتتيفاقلار ياراندي، آما بير-بيرلرينه قارشي. نارازيليقلار، طعنه‌لر باشلادي. حيا تانيديلار، حياني دا لياقت سايديلار. غئيرت مفهومو عمله گلدي، هر ايتتيفاقين دا اؤز بايراغي قالديريلدي. حئيوانلاري اينجيتمگه باشلادي، حئيوانلار دا اونلارين اليندن مئشه‌لره چکيليب دوشمن کسيلدي. آييرما، آيريلما، شخصيت، "منيمکي-سنينکي" اوغروندا موباريزه‌يه يول آچيلدي. فرقلي ديللرده دانيشماغا باشلاديلار. کدري تانيييب کدري سئوديلر، عذاب حسرتييله ياشاديلار، حقيقتين ده يالنيز عذابلا الده ائديلديگيني دئديلر. بو عرفه ده علملري ياراندي. آجي اورکلي اولاندان سونرا قارداشليق و اينسانييتدن دانيشماغا باشلادي، بو ايدئيالاري آنلاديلار. جينايتکار اولاندان سونرا عدالت کشف ائتديلر، اونو قوروماق اوچون اؤزلرينه بير سورو قانون موعينلشديرديلر، کودئکسلرين موحافيظه‌سي اوچون ايسه قيليوتين قوراشديرديلار. نه‌لري ايتيرديکلريني چوخ آز خاطيرلايير، بير واختلار پاک و خوشبخت اولدوقلارينا اينانماق دا ايستميرديلر. اولکي سعادتلري‌نين مومکونلوگونه حتّي گولوب اونو خيال آدلانديريرديلار. بونو هئچ‌جور تصوور ائده بيلميرديلر، آما – غريبه و مؤعجيزه‌لي ايشدير - کئچميش بختورليکلرينه ايناملاريني بوتونلوکله ايتيريبکن، اونو ناغيل آدلانديريبکن، بير داها معصوم و خوشبخت اولماق آرزوسونا يئنيدن ائله دوشدولر کي، اورکلرينده‌کي آرزولاريني اوشاق کيمي ايلاهيلشديردي، معبدلر تيکيب بو اؤز ايدئيالارينا، اؤز "ايستکلرينه" ،بونلارين گئرچکلشمه‌سي‌نين مومکونلوگونه اينانماسالار دا، گؤز ياشلاري ايچينده اونو سئويب، اونا سجده ائديب دوعا ائتديلر. ايتيرديکلري او معصوم و سئوينجلي گونلرينه قاييتماق ايمکاني اولسايدي دا، کيمسه او سعادتي اونلارا گؤستريب اونا يئنيدن قاييتماق ايسته‌ييب-ايستمه‌ديکلريني سوروشسا ايدي، چوخ گومان کي، اونلار ايمتيناع ائدردي. منه جاواب وئريرديلر کي، "يالانچي، آجيقلي و عدالتسيزيک اولوروق قوي اولاق، بونو بيليريک، بونا گؤره آغلايير، اؤزوموزو اوزوروک، اؤزوموزه عذاب وئريريک، بلکه ده، گله‌جکده‌کي موحاکيميميز، آديني دا بيلمه‌ديگيميز او مرحمتلي حاکيمدن ده چوخ اؤزوموزو جزالانديريريق. لاکين بيزيم علميميز وار، اونون واسيطه‌سييله ده يئنيدن حقيقتي آختاريب تاپاجاغيق، آما بو دفعه اونو شوعورلو قبول ائده‌جه‌یيک. بيلگي دويغودان اوستوندور، حياتي درک ائتمه - حياتدان اوستون. علم بيزلره حيکمت وئره‌جک، حيکمت ده قانونلارا يول آچاجاق، خوشبختلي‌لیگین قانونلاريني بيلمک ايسه خوشبختليکدن اوستوندور". گؤر اونلار نه دئييردي، بو سؤزلردن سونرا دا هره اؤزونو او بيرلريندن داها چوخ سئودي. باشقا جور ائده ده بيلمزديلر. هر کس اؤزونه او قدر وورولدو کي، ديگرلري‌نين لياقتيني وار گوجويله آلچالتماغا، اکسيلتمگه چاليشير، بونو دا حياتينين معناسي ساييردي. کؤله‌ليک ياراندي: ضعيفلر ممنوعنيتله گوجلولره تابئع اولوردو، بير شرطله کي، گوجلولر ضعيفلرين اؤزلريندن ده ضعيفلري ازمگه کؤمک ائتسين. گؤزو ياشلي مؤمينلر پئيدا اولدو، بو آداملارين يانينا گليب اونلارا اونلارين غوروروندان، حدّلريني آشديقلاريندان، آهنگليکدن و اوتانمازليلاريندان دانيشيردي. آداملار اونلاري داشا باسير يا دا اوستلرينه گولوردو. کيلسه کاندارلاريندا موقدس قان آخيديليردي. عوضينده بعضيلري باش سينديرماغا باشلادي: يئنيدن نئجه بيرله‌شک کي، هر کس اؤزونو سئومگه داوام ائتسه ده، باشقالارينا مانئع اولماسين، بئله‌ليکله ده يئکديل جمعيتده ياشاماق مومکون اولسون. بو فيکير بؤيوک ساواشلارا يول آچدي. ساواشانلارين هاميسي علمين، مودريکليگين و اؤزونوقوروما حيسی‌نین اينساني يئکديل و عاغيللي بيرليگه، نهايت کي، مجبور ائده‌جگينه قطعيتله اينانيردي. بونا گؤره ده هله‌ليک، ايشين سورعتلنديريلمه‌سي نامينه "مودريکلر" اونلارين فيکيرلريني آنلامايانلاري و بو ايدئيانين ظفرينه مانئع اولان بوتون "نامودريکلري" قيرماغا چاليشدي. لاکين اؤزونوقوروما حيسي سورعتله ضعيفله‌مگه باشلادي، کبيرلي و شهوتپرست آداملار اورتايا چيخيب يا هر شئي - يا هئچنه آچيقجا طلب ائتدي. هر شئيي اله کئچيرمک اوچون جينايته ال آتير، او دا آلينماياندا - اينتيحار ائديرديلر. هئچليک و ابدي ساکيتليک نامينه يوخلوق و اؤزونو محو ائتمه کولتلاريني احتيوا ائدن دينلر ياراندي. نهايت، بو آداملار معناسيز ايشدن يورولدو، صيفتلرينده عذاب گؤروندو. ائعلان ائتديلر کي، يالنيز عذابدا معنا اولدوغو اوچون عذاب گؤزلليکدير. ماهنيلاريندا عذابي ترننوم ائتديلر. من اونلارين آراسيندا چاره‌سيزجه گزير، آغلايير، آما اونلاري سئويرديم، بلکه ده صيفتلرينده عذاب اولماديغي، معصوم و گؤزل اولدوقلاري واختدان دا چوخ سئويرديم. بورا بدبختليک گلديگينه گؤره بو موردارلاديقلاري تورپاقلاريني جنّت اولدوغو واختدان دا چوخ سئوديم. افسوسلار، هميشه درد-غم سئوميشم، آنجاق يالنيز اؤزوم اوچون، اؤزومه گؤره، اونلارين بو گونونه ايسه آغلاييرديم، يازيغيم گليردي. چاره‌سيز قاليب اونلارا يالواريرديم، اؤزومو تقصيرلنديرير، لعنتله‌يير، اؤزومه نيفرت ائديرديم. دئييرديم کي، بونلارين هاميسيني من ائله‌ميشم، يالنيز من؛ دئييرديم - اخلاقسيزليغي، چيرکينليک و يالاني اونلارا من گتيرديم! يالواريرديم کي، مني چارميخا چکسينلر، اونلارا خاچ دوزلتمگي اؤيره‌ديرديم. اينتيحار ائده بيلميرديم، بونا گوجوم چاتميردي، آما اونلارين الينده عذاب چکمک ايسته‌ييرديم، عذاب حسرتينده ايديم، سون دامجيسينادک قانيمي بو عذابلاردا آخيتماق ايسته‌ييرديم. اونلار ايسه ساده‌جه منه گولور، آخيردا دا مني دلي سايماغا باشلادي. منه حاق قازانديريرديلار، يالنيز اؤز آرزولاديقلارينا چاتديقلاريني، اولوب کئچنلرين هاميسي‌نين موطلق اولاسي اولدوغونو دئييرديلر. نهايت، منه ائعلان ائتديلر کي، اونلارا تهلوکه‌لي اولورام، آغزيمي يومماسام دليخانايا سالاجاقلار. او آن کدردن اورگيم ائله سيخيلدي کي، اينديجه اؤله‌جگیمی‌ حيس ائتديم و بو واخت… باخ، بوراداجا اويانديم.

آرتيق سحر آچيلميشدي، هاوا هله ايشيقلانماسا دا ساعات آلتي راده‌لرييدي. همين کورسوده اويانديم، شاميم اريیيب تميز قورتارميش، کاپيتانگيل ده ياتميش، منزيليميزده نادير حال اولان بير ساکيتليک اطرافي بوروموشدو. فؤوق‌العاده تعجوب مني جلد يئريمدن قالديردي؛ حتّي جوزي درجه‌ده هئچواخت باشيما بئله شئي گلمه‌ميشدي: مثلا، هله هئچواخت من کورسوده بئله‌جه يوخويا گئتمزديم. آياغا قالخيب اؤزومه گله‌نه‌دک بيردن تاپانچام گؤزومه ساتاشدي، حاضير وضعيتده، دولدورولموش - آما جلد اونو اؤزومدن ايتله‌ديم! اووه، ايندي ياشاماق و ياشاماق! اللريمي قالديريب ابدي حقيقتي سسله‌ديم، يوخ، سسله‌مه‌ديم - آغلاديم. فرح، حدسيز بير فرح بوتون وارليغيمي ساريردي. بلي، حيات و خوطبه ! خوطبه حاقدا ائله او دقيقه قرارا گلديم و البتده کي - عؤمورلوک! وعظ ائتمگه گئديرم، وعظ ائتمک ايسته‌ييرم. نييه؟ حقيقتي، چونکي اونو گؤرموشم، اؤز گؤزلريمله گؤرموشم، اونون بوتون عظمتيني گؤرموشم!

    او واختدان دا وعظ ائديرم! بوندان باشقا - هاميني سئويرم، منه گولنلري ايسه هاميدان چوخ سئويرم. نييه بئله - بيلميرم، ايضاح دا ائده بيلميرم، آنجاق قوي بئله ده اولسون. اونلار دئيير کي، من آرتيق ايندي ده چاشيرام، يعني، ايندي ده بئله چاشيرامسا، گئت-گئده نه اولاجاق؟ دوغرودور: چاشيرام، اولا بيلسين، وضعيت گئتديکجه ده پيسله‌شه‌جک. البته، نئجه وعظ ائتمگي تاپيب اؤيرننه قدر بير نئچه دفعه چاشاجاغام دا، چونکي اونا عمل ائتمک اولدوقجا چتيندير. بونون هاميسي منه ائله ايندي ده گون کيمي آيديندير، آما باخين - کيم چاشمير، کيم سهو ائتمير کي؟! آما يئنه ده هامي عئيني شئيه جان آتير، عاقيلدن توتموش سون قولدورادک، ساده‌جه فرقلي يوللارلا. بو کؤهنه حقيقتدير، ايچينده يئني اولان ايسه بودور کي، چوخ يانليشليق دا ائده بيلمه‌رم آخي. چونکي حقيقتي گؤرموشم، گؤرموشم و بيليرم کي، اينسانلار يئرده ياشاماق قابيليتلريني ايتيرمه‌ميش گؤزل و خوشبخت اولا بيلر. پيسليگين اينسانلارين نورمال حالي اولماسينا اينانامميرام، اينانماق ايسته‌ميرم ده. باخ ائله بو ايناميما دا هامي گولور. بس نئجه اينانماييم آخي: من حقيقتي گؤرموشم، اويدورماميشام - گؤرموشم، گؤرموشم و اونون جانلي اوبرازي، سورعتي قلبيمه هميشه‌ليک حک اولوب. من اونو ائله بوتؤو، کاميل گؤرموشدوم کي، اينسانلاردا اونون اولماماسينا اينانامميرام. دئمه‌لي، نئجه چاشا بيلرم؟ کنارا چيخاجاغام، البته، حتّي بير نئچه دفعه چيخاجاغام، بلکه اؤزگه سؤزلرله ده دانيشاجاغام، آما چوخ آز: گؤردويومون او جانلي سورعت هميشه منيمله اولاجاق و سهويمي هميشه دوزلديب منه يول گؤستره‌جک. اووه، من گومراه و طراوتلي‌يم، گئديرم، گئديرم، لاپ مين ايل گئتمگه حاضيرام. بيليرسينيزمي، اولجه اونلاري من يولدان چيخارتديغيمي گيزلتمک ايسته‌ييرديم حتّي، آنجاق بو يانليشليق ايدي، آرتيق ايلک يانليشليق! حقيقت ايسه يالان دانيشديغيمي پيچيلدادي منه و مني قورودو، دوز يولا يؤنلتدي. آما جنّتي نئجه تشکيل ائديم - بيلميرم، چونکي اونو سؤزله ايفاده ائدمميرم. او يوخومدان سونرا سؤزلري ايتيرميشم. هر حالدا، بوتون اساس، ضروري سؤزلري. آما - اولسون: گئديب يورولمادان هئي دانيشاجاغام، چونکي نئجه اولماسا دا آخي اؤز گؤزلريمله گؤرموشم. منه گولنلر ده ائله باخ بونو باشا دوشمور، دئييرلر: "يوخو گؤروبموشسن، ساييقلاما، قاراباسما ايميش". ائه، گويا بونلار عاغيل درياسيدير. ائله ده اؤيونورلر کي! يوخو؟ نه دئمکدير يوخو؟ حياتيميز بس يوخو دئييل؟ بوندان دا آرتيق دئيه‌جگم: قوي، قوي بو هئچواخت حياتا کئچمه‌سين و يئر اوزونده هئچواخت جنّت اولماسين (آخي بونو کي داها آنلاييرام!) - يئنه ده وعظ ائده‌جگم. حالبوکي بو او قدر ده چتين دئييل: بيرجه گونده، بيرجه ساعاتدا هر شئي درحال دوزله بيلر! اساس مسله - باشقالاريني اؤزون کيمي ايسته، باخ، اساس شئي بودور، وسسالام، آرتيق هئچنه لازيم دئييل - او ساعات هر شئيين يولونو تاپاجاقسان. حالبوکي بو - بيليون دفعه تکرارلانيب اوخونولان، آنجاق باش توتمايان کؤهنه حقيقتدير! "حياتي درک ائتمه حياتدان اوستوندور، خوشبختليک قانونلاريني بيلمک - خوشبختليگين اؤزوندن اوستوندور" - باخ، بو فيکيرله ساواشماق گرک! ساواشاجاغام دا! هامي ايستسه، ائله ايندي هر شئي دوزه‌لر.

او بالاجا قيزي ايسه آختاريب تاپديم… گئده‌جگم ده! گئده‌جگم ده!

کؤچورن: عباس ائلچین

يازان : عباس ائلچین پنجشنبه ۱۳۹۵/۰۶/۱۸ |