آذربایجان جومهورییتینده  میلّی آزلیقلارین تحصیل حوقوقلاری

     میلّی آزليقلارين حوقوقلاري عومومي اينسان حوقوقلاري‌نین ترکيب حيصه‌سي اولدوغو اوچون آزليغين هر بير نوماينده‌سي شخصي موختارییت حوقوقونا ماليکدير. شخصي موختارییت بوتون حوقوقلاري، هابئله، دؤولتين وطنداشي اولان آزليقلار اوچون بير چوخ سوسيال و مدني شرطلري احاطه ائدير. آنا ديلي آزادليغي بوتون شخصي و ايجتيماعي حياتا تاثير ائدير. محض، آنا ديلينده اينسان اؤزونودرک حيسي قازانير، بو ايسه جمعيیتده آداپتاسييا اوچون واجيب شرطلردن بيريدير.
     موستقيل آذربايجان دؤولتي و اونون قوروجوسو حئيدر علی‌یئو هميشه اؤلکه‌ميزده ياشايان میلّی آزليقلارين ديلين، مدنییتين، عادت-عنعنه‌لرينه ديقّتله ياناشميش، قايغي گؤسترميشدير. آوروپا شوراسي‌نین تام حوقوقلو عوضوو اولان آذربايجان رئسپوبليکاسي همين قورومون 5 نويابر 1992-جي ايلده قبول ائتديگي "رئگيونال ديللرين و يا آزسايلي خالقلارين ديللري‌نین آوروپا خارتيياسي" پرينسيپلريني حياتا کئچيرمک اوچون عملي تدبيرلر گؤرور.
     بو گون آذربايجاندا ياشايان میلّی آزليقلارين نوماينده‌لري اؤز آنا ديللرينده سربست دانيشيرلار. بير چوخ عالي و اورتا مکتبلرده آنا ديللري‌نین ايشله‌نيلمه‌سي تأمين اولونور، عادت-عنعنه‌لره حؤرمتله ياناشيلير.
    رئسپوبليکادا ياشايان میلّی آزليقلارين دئمک اولار کي، هاميسي آذربايجا‌نین دؤولت ديليني بيلير، بو ديلدن ائتنيکلرآراسي اونسیيت واسيطه‌سي کيمي ده ايستيفاده اولونور.
     آذربايجان رئسپوبليکاسي کونستيتوسييا‌نین 45-جي مادّه‌سينده "آنا ديليندن ايستيفاده حوقوقو" تثبيت اولونوب. "آنا ديلي" دئديکده، عادتن، واليدئينلرين و يا اونلاري عوض ائدن شخصلرين ديلي باشا دوشولور. بير قايدا اولاراق اينسا‌نین آنا ديلي اونون منسوب اولدوغو ائتنيک قروپون ديلي اولور.
     آذربايجان رئسپوبليکاسي‌نین قووّه‌ده اولان "تحصيل حاقيندا" قانونا گؤره، واليدئينلر و يا اونلاري عوض ائدن شخصلر يئتکينليک ياشينا چاتماميش اوشاقلار اوچون تعليم-تربييه موسيسه‌سي، همچنین، تربييه‌چي و موعلّیم سئچمک حوقوقونا ماليکديرلر.
     حاضيردا، آذربايجاندا ياشايان میلّی آزليقلار اؤز ديللرينده مکتبلر آچير، قزئت، تدريس و مئتوديکي وسايتلر حاضيرلاييب نشر ائتديريرلر.
     آذربايجان رئسپوبليکاسي کونستيتوسيياسي‌نین 21-جي مادّه‌سي‌نین ايکي حيصه‌سينه اويغون اولاراق، دؤولت اهالي‌نین دانيشديغي باشقا ديللرين سربست ايشله‌ديلمه‌سيني و اينکيشافيني تأمين ائدير.
     آذربايجان رئسپوبليکاسي پرئزيدئنتي‌نین 5 سئنتيابر 2009-جو ايل تاريخلي فرماني ايله تصديق ائديلميش "تحصيل حاقيندا" قانونا اساسن، "دؤولت هر بير وطنداشين تحصيل آلماسي اوچون مووافيق شراييطين ياراديلماسينا تأمينات وئرير و تحصيلين هر هانسي پيلله‌سيندن، سويييه‌سيندن و فورماسيندان محروم ائديلمه‌سينه يول وئرمير" ؛هابئله، قئيد ائديلير کي،
     "دؤولت جينسيندن، عيرقيندن، ديليندن، دينیندن، سياسي عقيده‌سيندن، میلّیتيندن، سوسيال وضعيیتيندن، منشأييندن، ساغلامليق ايمکانلاريندان آسيلي اولماياراق، هر بير وطنداشا تحصيل آلماق ايمکاني ياراديلماسينا و آيري-سئچکيليگه يول وئريلمه‌مه‌سينه تأمينات وئرير".
     آذربايجان ديلي‌نین دؤولت ديلي کيمي اؤيره‌نيلمه‌سي بوتون رئسپوبليکا اراضيسينده عئيني درجه‌ده حياتا کئچيريلير و بو مسله ايله باغلي هئچ بير پروبلئم قئيده آلينماميشدير. تحصيل موسيسه‌لرينده آذربايجان ديلي‌نین دؤولت ديلي کيمي تدريسينه هفته‌ده 2-3 ساعات آيريلميشدير.
     آذربايجان رئسپوبليکاسي کونستيتوسيياسي‌نین "برابرليک حوقوقو" آدلانان 25-جي مادّه‌سي‌نین طلبلرينه گؤره، عيرقيندن، ديليندن، میلّی و ديني منسوبيتيندن آسيلي اولماياراق، وطنداشلارين تحصيل حوقوقونا تأمینات وئريلميشدير.
     "آذربايجان رئسپوبليکاسيندا ياشايان میلّی آزليق، آزسايلي خالقلارين و ائتنيک قروپلارين حوقوق و آزادليقلاري‌نین قورونماسي، ديل و مدنییتي‌نین اينکيشافي اوچون دؤولت يارديمي حاقيندا" آذربايجان رئسپوبليکاسي پرئزيدئنتي‌نین 16 سئنتيابر 1992-جي ايل تاريخلي فرما‌نینا اويغون اولاراق، عوموم‌تحصيل مکتبلرينده اونلارين ديللري‌نین تدريسي ايله باغلي لازيمي شراييط ياراديلميشدير.
     اؤلکه‌ميزين عوموم تحصیل مکتبلرينده تعليم آذربايجان، روس، گورجو و ائرمني (آذربايجان رئسپوبليکاسي‌نین داغليق قاراباغ رئگيونوندا) ديللرينده آپاريلير. بونا مووافيق اولاراق، تعليم 3 ديلده اولان مکتبلر اوچون تدريس پلانلاري تصديق ائديلميشدير. رئسپوبليکا‌نین تحصيل سيستئمينده فعاليت گؤسترن 1.764 مکتبه قدر تحصيل موسیسه‌لريندن 248-ده 8.347 اوشاق روس ديلينده، 7-ده ايسه 300-دن چوخ اوشاق گورجو ديلينده تعليم-تربييه آلير.
   عئيني زاماندا، میلّی آزليقلارين (آوار، کورد، اودين، ساخور، ايوريت، خيناليق و س.) ديلي آنا ديلي کيمي اؤيره‌ديلن مکتبلرين 1-4 صینیفلري اوچون تدريس پلانلاريندا همين ديللرين تدريسي اوچون هفته‌ده 2 ساعات درس يوکو آيريلميشدير.
     رئسپوبليکا‌نین 13 رايونوندا (لنکران، آستارا، بالاکن، اوغوز، قوبا، قوسار، قبله، زاقاتالا، ايسماييللي، لئريک، ماساللي، ساموخ و خاچماز) ياشايان میلّی آزليقلارين اوشاقلاري‌نین اؤز آنا ديليني، میلّی عادت و عنعنه‌لريني، مدنییتيني اؤيرنمه‌لري اوچون مووافيق تدبيرلر حياتا کئچيريلميشدير. آزسايلي خالقلارين و ائتنيک قروپلارين ديللري‌نین تدريسي‌نین ثمره‌لي تشکيلي اوچون پروقرام و درسليکلرين، درس و مئتوديک وسايتلري‌نین، تؤوصييه‌لرين و س. حاضيرلانماسي و نشري ده دايمي ديقت مرکزينده‌دير.
     رئسپوبليکا‌نین تحصيل سيستئمينده فعاليت گؤسترن 435 مکتبه‌قدر تربييه موسيسه‌سینده 7719 اوشاغين تعليم-تربييه‌سي روس ديلينده، 320-يه ياخين اوشاغي احاطه ائدن 17 موسیسه‌ده گورجو ديلينده آپاريلير. میلّی آزليقلارين کومپاکت شکيلده مسکونلاشديقلاري بؤلگه‌لرده ايسه مکتبه‌قدر تربييه موسیسه‌لرينده اوشاقلار اؤز آنا ديللرينده دانيشيرلار.
     عئيني زاماندا، 3910 نفر شاگيرد احاطه اولونماقلا 16 مکتبده تعليم يالنيز روس ديلينده، 673 شاگيرد احاطه اولونماقلا 6 مکتبده ايسه گورجو ديلينده آپاريلير. تعليم آذربايجان و روس ديللرينده آپاريلان 321 مکتبده 100089 شاگيرد روس بؤلمه‌سينده، تعليم آذربايجان-گورجو ديلينده آپاريلان 3 مکتبده 359 شاگيرد گورجو بؤلمه‌سينده، تعليم آذربايجان، روس و گورجو ديللرينده آپاريلان 1 مکتبده 103 شاگيرد گورجو بؤلمه‌سينده، 90 شاگيرد روس بؤلمه‌سينده تحصيله جلب ائديلميشدير. بئله‌ليکله، رئسپوبليکا‌نین 337 مکتبينده 103999 شاگيرد روس ديلينده، 10 مکتبينده ايسه 1135 شاگيرد گورجو ديلينده تحصيل آلير.
بوندان باشقا، رئسپوبليکادا تدريس گورجو ديلينده آپاريلان 10 عوموم‌تحصیل مکتبي مؤوجوددور. بو مکتبلر قاخ (7 مکتب)، زاقاتالا (2 مکتب) و بالاکن (1 مکتب) رايونلاريندا فعاليت گؤسترير.
     آذربايجا‌نین بير سيرا بؤلگه‌لريني تمثيل ائدن عومومتحصیل مکتبلرينده لزگي، تاليش، ايوريت، آوار، ساخور، اودين، کورد، خيناليق ديللري تدريس اولونور. تصديق اولونموش تدريس پلا‌نینا گؤره، بو ديللرين هر بيري‌نین تدريسينه هفته‌ده 2 ساعات واخت آيريلير. لزگي ديلي 1-9، ايوريت ديلي 1-11، ديگر ديللر ايسه 1-4 صینیفلرده تدريس اولونور. همين ديللرين احاطه دايره‌سي آشاغيداکي کيميدير:
    لزگي ديلي (98 مکتب، 12325 شاگيرد)، تاليش ديلي (225 مکتب، 19010 شاگيرد)، آوار ديلي (22 مکتب، 1489 شاگيرد)، ساخور ديلي (5 مکتب 492 شاگيرد)، اودين ديلي (3 مکتب 183 شاگيرد)، کورد ديلي (2 مکتب 42 شاگيرد)، خيناليق ديلي (1 مکتب 109 شاگيرد)، ايوريت ديلي (1 مکتب 74 شاگيرد).
بئله‌ليکله، رئسپوبليکا اوزره 357 عوموم‌تحصیل مکتبينده میلّی آزليقلارا منسوب 33719 شاگيرد اؤز آنا ديليني اؤيره‌نير.
     رئسپوبليکا‌نین عوموم‌تحصیل موسیسه‌لرينده اوخويان آزسايلي خالقلارين اوشاقلاري و اونلارا درس دئين موعلّیملر موختليف موسابيقه‌لرده، ياريشلاردا ايشتيراک ائديرلر. سون 8 ايلده کئچيريلن "ان ياخشي موعلّیم" موسابيقه‌سينده آزسايلي خالقلاردان اولان موعلّیملر ده ايشتيراک ائديب موسابيقه غاليبي اولموشلار. همين دؤور عرضينده 12 نفر آوار، 7 نفر تاليش، 5 نفر لزگي ميلّتيندن اولان موعلّیم "ان ياخشي موعلّیم" موسابيقه‌سي‌نین غاليبي اولموشلار.

     باکي سلاويان اونيوئرسيتئتي‌نین نزدينده اوکراينا ديلي اؤيره‌ديلن بازار گونو مکتبي، قافقاز خالقلاري‌نین ديللري و مدنییتي جمعيتي فعاليت گؤسترير.
    باکي‌نین 46 نؤمره‌لي مکتبينده 10 ايله ياخيندير کي، ايوريت ديلي تدريس اولونور. آرتيق بير نئچه ايلدير کي، يهودي ديلي، تاريخي و مدنییتي اؤيره‌ديلن اؤزل اورتا مکتب فعاليته باشلاميشدير.
    "تحصيل حاقيندا" آذربايجان رئسپوبليکاسي قانونوندا تثبيت ائديلن "تحصيل ديلي سئچمک حوقوقو مووافيق قايدادا صینیفلر، قروپلار آچيلماسي و اونلارين فعاليتي اوچون شراييط ياراديلماسي يولو ايله تأمين ائديلير" مودعاسي‌نین طلبلريني حياتا کئچيرمک باخيميندان میلّی آزليقلارا منسوب اولان اهالي‌نین اوشاقلاري‌نین تعليم ديلي سئچمه‌لري اوچون ياشاديقلاري رايونلارين عوموم‌تحصیل مکتبلرينده تشکيل اولونموش 595 حاضيرليق صينفينده 8539 شاگيرد مشغول اولور. اؤلکه‌ميزده میلّی آزليقلارا هومانيست موناسيبتين نتيجه‌سيدير کي، اؤز ديلينده دانيشان يئگانه ياشاييش منطقه‌سي اولان قوبا رايونونون خيناليق کند شاگيردلري‌نین اؤز ديللريني اؤيرنمه‌لري ديقتدن کناردا قالماميش، 7 ايبتيدایي صینیفده 104 شاگيرده خيناليق ديلينده درس کئچيلير.
    بالاکن، قاخ، زاقاتالا بؤلگه‌سينده اينگيلوْيلارين مکتب ياشلي اوشاقلاري واليدئينلرين آرزو و ايستگيندن آسيلي اولاراق، تحصيللريني آذربايجان، گورجو و روس ديللرينده آليرلار.
    رئسپوبليکاميزين 13 رايونوندا ياشايان ائتنيک قروپلارين اوشاقلارينا اؤز آنا ديللريني، میلّی عادت و عنعنه‌لريني، مدنییتيني اؤيرنمه‌لري اوچون لازيمي شراييط ياراديلميشدير. بئله کي، قوبا، قوسار، ايسماييللي، خاچماز، اوغوز، قبله رايونلاري‌نین 98 مکتبينده 12325 شاگيرد لزگي، لئريک، لنکران، آستارا، ماساللي رايونلاري‌نین 225 مکتبينده 19010 شاگيرد تاليش، بالاکن، قبله، خاچماز، زاقاتالا، قوبا، ساموخ رايونلاري‌نین 34 مکتبينده 2384 شاگيرد آوار، اودين، تات، ساخور، يهودي، خيناليق، کورد ديللريني، اساسن، ايبتيدایي صینیفلرده اؤيره‌نيرلر.
    حاضيردا رئسپوبليکا‌نین 357 مکتبينده آزسايلي خالق و ائتنيک قروپلاري تمثيل ائدن 34 مين مکتبلي اؤز آنا ديللرينده تحصيل آليرلار.
     اورتا ايختيصاص تحصيلي ساحه‌سينده آزسايلي خالقلارين تحصيلي‌نین تشکيلي اوزره بير سيرا تدبيرلر حياتا کئچيريلميشدير. بو ساحه‌ده گؤرولن ايشلر، اساسن، میلّی آزليقلاردان اولان گنجلرين اؤز آنا ديللرينده تدريسين تشکيلي، اونلارين جمع حالدا ياشاديقلاري رئگيونلاردا اورتا ايختيصاص تحصيلي موسیسه‌لري‌نین ستروکتور بؤلمه‌لري‌نین ياراديلماسي و ساير فورمالاردا حياتا کئچيريلن تدبيرلردن عيبارت اولموشدور.
    میلّی آزليقلارين کومپاکت مسکونلاشديغي قوسار، خاچماز، قوبا، قاخ، بالاکن، زاقاتالا، قبله، لنکران، يارديملي، ماساللي، لئريک رايونلاري‌نین ايلک پئشه ايختيصاص تحصيلي موسيسه‌سينده 2014-جو ايل وضعيتينه گؤره 2820 نفر شاگيرد تحصيله جلب اولونموشدور کي، بو دا همين قبيلدن اولان اوشاقلارين ايلک پئشه ايختيصاص تحصيلي آلمالاريندا موهوم اهميت کسب ائدير.
    آذربايجاندا میلّی آزليقلارين اورتا ايختيصاص تحصيلي ايله احاطه اولونماسي اوچون رئسپوبليکا‌نین جنوب و شيمال بؤلگه‌لرينده 4 اورتا ايختيصاص تحصيلي موسيسه‌سي – لنکران دؤولت هومانيتار، آستارا پئداقوژي، زاقاتالا ايداره‌‌آئتمه و تئخنولوگييا، قوبا دؤولت سوسيال ايقتيصاد کوللئجلري فعاليت گؤسترير. بو موسیسه‌لرده، اساسن، پئداقوژي، اينجه‌صنعت، توريزم، ايقتيصاديات، کند تصروفاتي، رابيطه و نقليیات ايختيصاصلاري اوزره موتخصيص حاضيرليغي حياتا کئچيريلير.
    2011-جي ايله‌دک فعاليت گؤسترميش آذربايجان دؤولت پئداقوژي کوللئجي‌نین قوسار فيليالي، باکي صنايع پئداقوژي و باکي قيدا صنايعسي کوللئجلري‌نین بالاکن و قبله رايونلارينداکي شؤعبه‌لري میلّی آزليقلارا منسوب وطنداشلارين پئداقوژي و ديگر يؤنوملو ايختيصاصلار اوزره موتخصيص کيمي يئتيشمه‌سينده اهميتلي رول اويناميشدير.
     آذربايجان رئسپوبليکاسي ناظيرلر کابينئتي‌نین 26 اييون 2014-جو ايل تاريخلي قراري ايله ماساللي دؤولت رئگيونال کوللئجي ياراديلميش، مووافيق تدريس پلان و پروقراملاري اساسيندا همين کوللئجده آقرونوملوق، بايتارليق، مئشه و مئشه پارک تصروفاتي، توريزم و س. ساحه لر اوزره کادر حاضيرليغينا باشلانيلميشدير.
     2008-جي ايلدن 2014-جو ايله‌دک اولان مودّتده تدريس روس ديلينده آپاريلان عوموم‌تحصیل مکتبلري‌نین يئني پروقراملارلا (کوريکولوملارلا) ايشله‌ين 1-7 صینیفلري اوچون 187 آددا اوريژينال و ترجومه درسليک، موعلّیم اوچون مئتوديک وسايت، 8-11 صینیفلر اوچون ايسه 71 آددا درسليک نشر اولونموشدور.
     2006-جي ايلدن میلّی آزليقلارين نوماينده‌لري‌نین تحصيل آلديغي عوموم‌تحصیل مکتبلري‌نین 1. صینیفلرينده پروف. يحیا کريمووون مؤليفي اولدوغو "ديليميزي اؤيرنک" آدلي درسليک ايستيفاده اولونور.
     2014-جو ايلده تدريس گورجو ديلينده آپاريلان عوموم‌تحصیل مکتبلري‌نین بير، ايکي، اوچ صینیفلري اوچون "رياضيات" ،"حيات بيلگيسي" ،"اينفورماتيکا" ،"موسيقي" و "تصويري اينجه‌صنعت" درسليکلري موتخصيصلر طرفيندن ترجومه ائديله‌رک چاپا تقديم ائديلميشدير.
     2010-2014-جو ايللرده اودين ديلي تدريس اولونان عوموم‌تحصیل مکتبلري‌نین ايکي، اوچ، دؤرد صینیفلر اوچون "اودين ديلي" درسليگي حاضيرلانميشدير.
     میلّی آزليقلارين ديللري‌نین تدريسي‌نین ثمره‌لي تشکيلي اوچون پروقرام و درسليکلرين، درس وسايتلري‌نین، مکتبلي لوغتلري‌نین، ديداکتيک ماتئرياللارين، مئتوديک وسايتلرين، تؤوصييه‌لرين و س. حاضيرلانماسي و نشرينه خوصوصي ديقّت يئتيريلميشدير. بو موهوم پروبلئمين حياتا کئچيريلمه‌سي اوچون 1989-جو ايلين اوکتيابر آييندا ناظيرليکده "آزسايلي خالقلارين ديللري‌نین تدريسي مئتوديکاسي" شؤعبه‌سي ياراديلميشدير.
     اؤلکه‌ميزده ياشايان آزسايلي خالقلارين ديللري‌نین عوموم تحصیل مکتبلرينده تدريسي ايله باغلي سون ايللرده تاليش، لزگي، کورد، ساخور، تات، خيناليق و اودين ديللري اوزره ايبتيدایي صینیفلر اوچون تدريس پروقراملاري و 15 آددا درسليک و درس وسايتلري حاضيرلاناراق نشر ائديلميش و تدريس موسیسه‌لرينه چاتديريلميشدير. تدريس پلا‌نیندا همين ديللرين 1-4 صینیفلرده اؤيره‌ديلمه‌سينه هفته‌ده ايکي ساعات واخت آيريلميشدير.
     لزگي، تاليش، تات، اودين، کورد، ساخور و خيناليق ديللرينده (1-جي صینیف) "اليفبا" ،"لزگي ديلي" بير، اوچ، دؤرد صینیف، "اودين ديلي" اوچ، دؤرد صینیف، "تاليش ديلي" اوچ، دؤرد صینیف، "تات ديلي" اوچ، دؤرد صینیف درسليکلري نشر ائديليب مکتبلره چاتديريلميشدير. آزسايلي خالقلارين ديللري‌نین تدريسي ايله باغلي، همين خالقلارين مسکونلاشديقلاري رئگيونلارين خوصوصيتلري نظره آلماقلا، 1-4 صینیفلر اوچون آنا ديلي ("دوغما ديل") پروقراملاري حاضيرلانميش و نشر ائديله‌رک عونوانلارينا گؤندريلميشدير.
      میلّی آزليقلارين ديللري‌نین تدريسينه کؤمک مقصدي ايله "تاليش ديلي‌نین تدريسينه داير" ،"تاليشجا-آذربايجانجا مکتبلي لوغتي" نشر اولونموشدور. "لزگيجه-آذربايجانجا-روسجا لوغت" و "تات ديلينده "اليفبا" درسليگينه داير مئتوديک رهبرليک" آدلي کيتابلار ايستيفاده‌چيلرين ايختييارينا وئريلميشدير. بوتون بو پروقرام، درسليک و مئتوديک وسايتلر تحصيل ناظیرليگي علمي-مئتوديک شوراسي‌نین "آذربايجان ديلي" بؤلمه‌سي‌نین "آزسايلي خالقلارين ديللري" ياريم بؤلمه‌سينده موزاکيره ائديله‌رک تصديق اولونموش و نشره تؤوصييه ائديلميشدير.
    تعليم گورجو ديلينده اولان مکتبلرين شاگيردلري اوچون "آذربايجان ديلي" (10 و 11 صینیفلر) درسليگي، "گورجوجه-آذربايجانجا-روسجا لوغت" نشر ائديله‌رک شاگيرد و موعلّیملره چاتديريلميشدير.
   آوروپا شوراسي پارلامئنت آسسامبلئياسي‌نین 1992-جي ايل نويابرين 5-ده ستراسبورق شهرينده قبول ائتديگي "رئگيونال ديللر و آزليقلارين ديللري حاقيندا" کونوئنسييا‌نین پرئامبولا حيصه سينده بيلديريلير کي، آوروپا شوراسينا عوضو دؤولتلر بو خارتيياني ايمضالاماقلا عوضو دؤولتلر آراسيندا داها سيخ علاقه‌‌نین ياراديلماسي و پرينسيپلرين قورونماسيني عومومي نايليیتلري حساب ائتمه‌ليديرلر.
     آذربايجان تحصيل سيستئمي‌نین بين الخالق، او جومله‌دن، آوروپا تحصيل مکا‌نینا اينتئقراسيياسي بين الخالق تشکيلاتلارلا سيخ امکداشليق شراييطينده مومکوندور. بونونلا علاقه دار، تحصيل ناظیرليگي‌نین فعاليتي‌نین اساس ايستيقامتلريندن بيري ده، محض، بين الخالق تشکيلاتلارلا علاقه‌لرين و قارشيليقلي امکداشليغين گوجلنديريلمه‌سيندن عيبارتدير. بو علاقه لر ايچريسينده آوروپا شوراسي ايله امکداشليغين اينکيشافي، همين تشکيلات طرفيندن حياتا کئچيريلن بين الخالق و رئگيونال تحصيل پروقراملاريندا ايشتيراک خوصوصي يئر توتور.
    آوروپا شوراسي اؤلکه‌ميزده تحصيل ساحه سينده آپاريلان ايصلاحاتلارا ائکسپئرت يارديمي گؤسترن ان فعال بين الخالق طرفداشلاردان بيريدير. قئيد ائتمک لازيمدير کي، آذربايجان رئسپوبليکاسي تحصيل ناظیرليگي ايله آوروپا شوراسي آراسيندا تحصيل ساحه‌سينده ثمره‌لي امکداشليق آذربايجا‌نین آوروپا شوراسينا رسمي داخيل اولماسيندان خئيلي اول يارانميشدير. آوروپا شوراسي‌نین حيمايه‌سي آلتيندا ايلک بيرگه لاييحه‌لر 1996-جي ايلدن حياتا کئچيريلمه‌يه باشلانيلميشدير.
    2002-جي ايلدن "دئموکراتيک وطنداشليق اوزره تحصيل" لاييحه‌سي حياتا کئچيريلمه‌يه باشلانميشدير. آوروپا شوراسي و تحصيل ناظیرليگي 2003-جو ايلدن "تحصيل سيياستي و میلّی آزليقلار" لاییحه‌سيني بيرگه حياتا کئچيرير. لاییحه‌‌نین اساس مقصدي ايشتيراکچي اؤلکه‌لره میلّی آزليقلارين تحصيلي ايله باغلي قانون وئريجيليک سندلري‌نین حاضيرلانماسيندا يارديم گؤستريلمه‌سي و میلّی آزليقلارين تحصيل سيياستي ساحه‌سينده تؤوصییه‌لرين تقديم ائديلمه‌سيدير. بو لاییحه‌‌نین ثمره‌لي حياتا کئچيريلمه‌سي مقصديله آذربايجان-آوروپا شوراسي بيرگه ايشچي قروپو ياراديلميشدير.
     2005-جي ايلده "آذربايجاندا میلّی آزليقلار اوزره تحصيل سيياستي" مؤوضوسوندا آوروپا شوراسي و آذربايجا‌نین بيرگه يئکون حساباتي درج اولونموشدور. حساباتدا آذربايجاندا میلّی آزليقلارا اؤز ديللرينده تحصيل آلمالاري اوچون بوتون لازيمي شراييطين ياراديلماسي خوصوصي قئيد ائديلميشدير. عئيني زاماندا، میلّی آزليقلارين تحصيلي ساحه‌سينده سيياستي‌نین تکميللشديريلمه‌سي مقصديله حساباتا کونکرئت تؤوصییه‌لر داخيل اولونموشدور. لاییحه 2007-جي ايلده باشا چاتميش، 150 نفر موعلّیم و تحصيل ايشچيسي تعليم سئمينارلاريندا ايشتيراک ائتميشدير.
     آوروپا شوراسي ايله تحصيل ناظیرليگي آراسيندا 2007-2009-جو ايللر اوزره امکداشليق پروقرامي چرچيوه‌سينده لاییحه حياتا کئچيريلميشدير. لاییحه‌‌نین اساس مقصدي آذربايجا‌نین تحصيل موسیسه‌لرينده مدنییتلرآراسي و دينلرآراسي ديالوقون تدريسي پروسئسي‌نین تکميللشديريلمه‌سي، بو ساحه اوزره کوريکولوملارين و موعلّیملر اوچون تدريس وسايتي‌نین حاضيرلانماسي اولموشدور.
     لاییحه چرچيوه‌سينده تحصيل ناظیرليگي‌نین نوماينده هئيتي 2008-جي ايلين 18-19 فئورال تاريخلرينده ستراسبورقدا کئچيريلميش رئگيونال کونفرانسدا ايشتيراک ائتميشدير. کونفرانسدا لاییحه‌‌نین ايشچي پروقرامي قبول ائديلميش، عئيني زاماندا، قرارا آلينميشدير کي، ايلکين مرحله ده لاییحه‌‌نین ماهيتي‌نین تحصيل ايشچيلرينه و ايجتيماعيته چاتديريلماسي مقصديله رئگيون اؤلکه‌لرينده آوروپا شوراسي ائکسپئرتلري‌نین ايشتيراکي ايله میلّی کونفرانسلار کئچيريلسين و موعلّیملر اوچون ترئنینقلر تشکيل ائديلسين. ايشچي پروقراما اويغون اولاراق، آذربايجاندا میلّی کونفرانس 2008-جي ايلين 24-25 آپرئل تاريخلرينده باکيدا کئچيريلميشدير. کونفرانسدا آوروپا شوراسي‌نین 5 ائکسپئرتي، آذربايجا‌نین دؤولت قوروملاري، تحصيل ناظیرليگي‌نین تابئعليگينده فعاليت گؤسترن علمي-تدقيقات و موعلّیملري تکميللشديرمه اينستيتوتلاري‌نین، غئيري-حؤکومت تشکيلاتلاري‌نین نوماينده‌لري ايشتيراک ائتميشلر.
     بو لاییحه چرچيوه‌سينده 2008-جي ايلين 19-20 اييون تاريخلرينده باکي پئداقوژي کادرلارين ايختيصاصارتيرما و يئنيدن حاضيرلانما اينستيتوتوندا عوموم‌تحصیل مکتبلري‌نین موعلّیملري اوچون مدنییتلرآراسي و دينلرآراسي ديالوقلا باغلي مؤوضولارين تدريسينه حصر اولونموش ترئنینقلر کئچيريلميشدير. لاییحه چرچيوه‌سينده 240 نفر موعلّیم، مئتوديست، مکتب رهبري ترئنینقلرده ايشتيراک ائتميشدير.
     2010-جو ايل اييولون 22-23-ده آتت-اين آوسترييا‌نین پايتاختي ويانا شهرينده يئرلشن کاتيبليگينده میلّی آزليقلارين تحصيل پروبلئملرينه حصر اولونان کونفرانس کئچيريلميشدير. آتت-ه عوضو اولان 56 دؤولتين تمثيلچيلري‌نین ايشتيراک ائتديگي همين تدبيرده اؤلکه‌ميزي تحصيل ناظیري‌نین موعاوي‌نین رهبرليک ائتديگي نوماينده هئيتي تمثيل ائتميشدير. عوضو دؤولتلرده میلّی آزليقلارين تحصيلي، درسليکلرله تأمیناتي، عالي مکتبلره قبولون وضعيتي و ديگر مسله‌لر کونفرانسدا اساس موزاکيره مؤوضولاري اولموشدور. کونفرانسدا آذربايجاندا میلّی آزليقلارين تحصيل مسله‌لري ايله باغلي گؤرولن ايشلر تقدير ائديلميش و بو ساحه ده بوتون عؤهده‌ليکلرين يئرينه يئتيريلديگي وورغولانميشدير.
     میلّی آزليقلارين تحصيل پروبلئملري حئيدر علی‌یئو فوندونون دا ديقّت مرکزينده‌دير. 2006-جي ايلده حئيدر علی‌یئو فوندو "تحصيله دستک" لاییحه‌سي چرچيوه‌سينده قاخ رايونونون قاخ-اينگيلوْي کند اورتا مکتبي‌نین 1-2-جي صینیف شاگيردلرينه گورجو ديلينده نشر ائديلن يئني درسليکلر و مکتب لوازيماتي پايلاييب. فوندون بو جور تشبّوثلري نؤوبتي ايللرده داها گئنيش ميقياس آليب.
     قئيد ائديلديگي کيمي، بو گون آذربايجاندا میلّی منسوبيتيندن آسيلي اولماياراق هر بير وطنداشين حوقوقو، او جومله‌دن ده میلّی آزليقلارين تحصيل حوقوقو قورونور. میلّی آزليقلارين ديلي‌نین، مدنییتي‌نین، تحصيلي‌نین اينکيشافي اوچون دؤولتين موعين ائتديگي ستراتئگييا اوغورلا حياتا کئچيريلير.

کؤچورن: عباس ائلچین

قایناق: آذربایجان مولتی کولتورالیزمی

 

 

Al lifbey=Əlifba

 

Nanay muz-2

 

Tıetıir=Əlifba

 

Tolışə zıvon: çominci sinif=Talış dili: IV sinif üçün dərslik

 

Tolışə zıvon: dıminci sinif=Talış dili: II sinif üçün dərslik

 

Tolışə zıvon: seminci sinif=Talış dili: III sinif üçün dərslik

 

Udi muz-3=Udi dili-3: dərslik

 

Udi muz-4=Udi dili-4: dərslik

 

i

Udin muz: udi dil

 

Yed’na miz

 

Zuhun tati=Tat dili: III sinif üçün dərslik

 

Əlifba: tolişi əlifba

 

Авар мацı=Avar dili: 2-ci sinif üçün dərslik

 

Дидед чıал: II синиф=Ana dili: II sinif üçün dərslik

 

Лезги чIал

 

Элифба=Əlifba

 


آچار سؤزلر: آنادیلی, دیل, میلّی حوقوق, آذربایجان
يازان : عباس ائلچین جمعه ۱۳۹۶/۱۲/۰۴ |