دؤخأ غوجا اوغلي دألي دومرول
    اوغوز ايللرينده دؤخأ غوجا اوغلي دألي دومرول ديين بير أر باردي. اول بير غوري چايينگ اوستوندن کؤپري غوروپ، کيم شوندان گچسه، اوتوز اوچ آقجا  آليپ، گچمه‌ديکدن-ده، غايتا اورا-اورا، قيرق آقجا آلاردي. موني اتمه‌سينينگ سبأبي اونونگ اؤزونه آشا گؤوني يتردي. اونسونگ اول: "دونيأده مندن دألي، مندن گويچلي أر تاپيلسا، اول منينگ بيلن سؤوِشه چيقسا. شوندا منينگ أرليگيم، باتيرليگيم، چالاسينليگيم، ييگيتليگيم روما، شاما يتيپ، عألمه يايراردي!" دييردي.
بير گون شول کؤپرونينگ ياماجينا بير اوبا گؤچوپ گلدي. شول اوبادا بير ياغشي ييگيت دونيأدن اؤتدي. آللانينگ امري بيلن اول ييگيت اؤلدي. کيمسه اوغول دييو، کيمسه غارداش دييو، آغلاشديلار. اول ييگيت اوچين اولي ياس باغلاندي. دوُيدانسيز يردن دألي دومرول بو اوبا آتيني چاپديريپ يتيپ گلدي، آيدار:
– منينگ کؤپرومينگ يانيندا نأمه اوچين آغلارسينگيز، بو ياس، بو غووغا نأمه؟
اولار:
– خانيم، بيزينگ بير یاغشی ييگيديميز باردي، شول اؤلدي، شونونگ اوچين آغلاشاريس – ديييپ، جوغاپ برديلر.
دألي دومرول:
– سيزينگ اول ييگيدينگيزي کيم اؤلدوردي؟ – دييدي.
اولار آيتديلار:
– آللا تعالادان بویروق بولدي. آل غاناتلي عزراييل اونونگ جانيني آلدي.
دألي دومرول:
– اول آدامينگ جانيني آليان عزراييل ديييأنينگيز کيمدير؟ – ديييپ سورادي. – اَي، قادير آللا، بيرليگينگ، بارليگينگ حاقي اوچين عزراييلي بير منينگ گؤزومه گؤرکز! اونونگ بيلن سؤوِشه‌یين، چکيشه‌یين، ديکلشه‌یين، بو یاغشی ييگيدينگ جانيني غوتارايين! غايديبام عزراييلي یاغشی ييگيتلرينگ جانيني آلماز يالي اده‌یین! – دييدي.
دألي دومرول اول يردن غايتدي، دؤندي، اؤيونه گلدي. حاق تعالاغا دومرولينگ سؤزي ياقمادي.
– باقينگ، باقينگ! دألي کيشي منينگ بيرليگيمي بيلمز، بيرليگيمه شوکور قيلماز. منينگ درگأهيمده من-منليک إیلأر– دييدي. عزراييلا بویروق اتدي:
– عزراييل، سن بار-دا، اول دألي کيشينينگ گؤزونه گؤرونگيل. اونونگ منگزيني سارالتگيل! خارلاديپ، جانيني آلگيل! – دييدي.
دألي دومرول قیرق ييگيدي بيلن ايييپ-ايچيپ اوتوراردي. دوُيدانسيز يردن عزراييل اونونگ غاپداليندان چيقدي. عزراييلينگ اؤيه گيره‌نيني نه چاووش گؤردي، نه غاپي ساقچيسي. اينه، بيردن‌کأ دألي دومرولينگ گؤرر گؤزي گؤرمز اولدي، توتار اللري توتماز اولدي، دونيأ-عألم گؤزلرينه غارانگقيراپ گؤروندي. دألي دومرول نر کيبي کوکرگيپ، غيغيردي:
– جان، نه هايباتلي غوجا سن؟!
غاپيچيلار سني گؤرمه‌دي، چاووشلار سني دويمادي،
منينگ گؤرر گؤزوم گؤرمز اولدي، توتار اللريم توتماز اولدي!
تيتره‌ديم، جانيم جوشا گلدي،
آلتين کأسأم اليمدن يره غاچدي،
آغزيمينگ ايچي بوز کيبي، سونگکلريم دوز کيبي اولدي!
اَي، ساقغالجيغي آقجا غوجا، گؤزجاغازي چؤنگگه غوجا!
مره، نه هايباتلي غوجا سن، دييگيل مانگا!
غادام-بلام توقونار بو گون سانگا! –
دييدي.
بيله دييگچ، عزراييلينگ غاهاري گليپ:
– اَي، دألي، گؤزومينگ چؤنگگه‌ليگينه نه بگنمز سن، گؤزي گؤرکلي غيزلارينگ، گلينلرينگ جانيني کؤپ آلديم. ساقغاليمينگ آغارانينا نه بگنمز سن، آق ساقغاللي، غارا ساقغاللي ييگيتلرينگ جانيني کؤپ آلديم. ساقغاليمينگ آقليغينينگ مانيسي بودور – دييدي. – هأ، يري، سن: "عزراييل بير اليمه دوشسه، اوني اؤلدوريپ، یاغشی ييگيتلرينگ جانيني اونونگ اليندن غوتارسام" دييرِدينگ. اينه، دألي، ايندي من سنينگ جانينگي آلماغا گلديم. جانينگي بررمينگ يا-دا منينگ بيلن جنگ ادرمينگ؟ – دييدي.
دألي دومرول:
– هأ، شول آل غاناتلي عزراييل سنمي؟ – دييدي.
عزراييل:
– هاوا، من – دييدي.
– شو یاغشی ييگيتلرينگ جانيني آليان هم سنمي؟
– هاوا، من.
دألي دومرول:
– آي، ساقلاولار، غاپيلاري ياپيشديرينگ! – ديييپ غيغيردي. سونگرا
عزراييلا غاراپ:
– من سنينگ بيلن گينگ يرده دوشوشماغي آرزوو ادرديم. امما دار يرده اليمه دوشدونگ، ايندي من سني اؤلدوريپ، یاغشی ييگيتلرينگ جانيني گوتارارين! – دييدي.
اول غارا غيليجيني سيريپ، عزراييلي چاپماق اوچين حمله قيلدي.
عزراييل کپدري صيپاتينا اؤوروليپ، پنجيره‌دن چيقيپ، اوچوپ گيتدي.
دألي دومرول ال چارپيپ، لوْه-لوْه گولدي.
– ييگيتلر، گؤرونگ عزراييلي، من اوني غاتي غورقوزديم، اول غيسسانجينا گينگ غاپيني تاشلاپ، دار پنجيره‌دن غوش بولوپ اوچوپ گيتدي، هر يره گيتسه-ده، من اوني سيپديرمارين! – دييدي.
اول ياراغلانيپ آتلاندي، قوْووپ گيتدي، ميداندا بير-ايکي ساني گؤگرچيني اؤلدوريپ، اؤيونه غايتدي.
يولدا عزراييل اونونگ آتينينگ گؤزونه گؤروندي – آت اورکدي. دألي دومرولي گؤتريپ، يره چالدي. عزراييل اونونگ اوستونه مونوپ، بوْغوپ باشلادي. دألينينگ بوغازي خارلاماغا باشلادي.
دألي دومرول:
– آي عزراييل، آمان!
تانگرينينگ بيرليگينه يوقدور گومان.
من سني بيله بيلمز ايديم،
اوْغرين جان آلديگينگ دويماز ايديم،
دپه‌سي بييک بيزينگ داغلاريميز اولار،
اول داغلاريميزدا باغلاريميز اولار،
اول باغلارينگ غارا سالقيملاري – اوزومي اولار،
اول اوزومي سيقارلار – آل شرابي اولار.
اول شراپدان ايچن اسريک اولار،
شراپلار ايچديم دويماديم –
نه سؤزله‌ديم، بيلمه‌ديم،
بگليک بيله اوْسماديم.
ييگيتليک بيله دويماديم –
جانيم آلما، عزراييل، مِدِت!
اوندا عزراييل آيتدي:
– آي، دألي، مانگا نأمه يالبارار سن؟ آللاتعالا يالبار. من هم بير يوموش اوغلاني، باشغا بير اليمدن گليأن زات يوق.
دألي دومرول:
– يا-دا جان بريپ، جان آليان آللا تعالامي؟ – دييدي.
– هاوا، شونونگ اؤزودير.
– اوندا سن بو يرده نأمه ايشلأر سن؟ سن آرادان آيريل، من آللانينگ اؤزي بيلن سؤزلشجک.
سونگرا اول آللا يوزله‌نيپ:
– سن همّه‌لردن بلنت سن، سن خود مؤمونلر کؤنگلونده‌سن. اگر منينگ جانيمي آلماقچي بولسانگ، اؤزونگ آل، منينگ جانيمي عزراييلا آلديرما! – دييدي.
دألي دومرولينگ بو سؤزلري خودايا خوش گلدي:
– اَي، عزراييل، دألي منينگ بيرليگيمه شوکور قيلدي؛ اَي عزراييل، دألي دومرولا سؤيله: اگر دألي دومرول جان يرينه جان تاپيپ برسه، اونونگ اؤز جاني آزات بولسون!
دألي دومرول آيديار:
– من نأهيلي جان تاپايين؟ يؤنه منينگ غارري آتام بيلن غارري انه‌م بار. گل، شولارينگ يانينا گيده‌لي، بلکي، ايکيسيندن بيري جانيني برر.
دألي دومرول سوردي، آتاسينينگ يانينا گلدي، اونونگ اللريندن اوغشاپ، سؤيله‌ميش، گؤره‌لينگ، نه سؤيله‌ميش:
– آق ساقغاللي، عزيز، عيزّاتلي، جانيم آتام!
بيلر بولسانگ، نألر اولدي:
کوپور سؤز سؤزله‌ديم.
حاق تعالانگ خوشونا گلمه‌دي.
گؤکدن آل غاناتلي عزراييلا امر اتدي.
اول اوچوپ گليپ، دؤشومه باسيپ موندي
هارلاديپ، منينگ سويجي جانيمي آلار بولدي.
آتام، ايندي سندن جان ديلأر من، جان بررمينگ؟
یوغسا-دا، "اوغول، دألي دومرول!" دييو آغلارمي سن؟
اوندا آتاسي آيدار:
– اوغول-اوغول، آي اوغول!
جانيمينگ پاراسي اوغول!
دوغدوغيندا، دوقوز بوغرا اؤلدورديگيم، آرسلان اوغول!
آلتين توينوق آق اؤيومينگ غابساسي اوغول!
غازا منگزأر غيزيمينگ، گلنيمينگ گولي، اوغول!
غارشيداکي غارا داغيم گرکسه، سؤيله،
گلسين، اول عزراييلينگ يايلاسي اولسون.
سوووق سوولي بولاقلاريم گرکسه، اونگا ايچيت اولسون.
تِبله-تِبله شاباز آتلاريم گرکسه، اونگا مينيت اولسون.
خاتار-خاتار دويه‌لريم گرکسه، اونگا يوکلت اولسون.
آغيلداکي آقجا گوينوم گرکسه، اونگا اييميت اولسون.
آلتين، کوموش پول گرکسه، اونگا خارچليک اولسون.
بللي بيلگيل، دونيأ شيرين، جان سويجي، جانيم سانگا غييا بيلمن!
يؤنه سؤيگولي انه‌نگ يانينا بار، اول جانيني برر، بلکي؟
دألي دومرول آتاسيندان يوز تاپمان، سوروپ انه‌سينينگ يانينا باردي. اول آيدار:
– انه، بيلرمي سن نألر اولدي؟
گؤک يوزوندن آل غاناتلي عزراييل اوچوپ گلدي.
منينگ دؤشومه باسيپ موندي،
خارلاديپ، جانيمي آلار بولدي.
آتامدان جان ديله‌ديم، برمه‌دي.
سندن جان ديلأرم، انه، جانينگي مانگا بررمي سن؟
يوغسا-دا، "اوغول، دألي دومرول!" دييو آغلارمي سن؟
آجي ديرناق آق يوزونگه چالارمي سن؟
غارغا کيبي غارا ساچينگ يولارمي سن، انه؟ –
دييدي.
انه‌سي اونگا بير سؤز دييميش، گؤره‌لينگ، نه سؤيله‌ميش. انه‌سي آيدار:
– اوغول-اوغول، آي اوغول!
دوقوز آي دار غارنيمدا گؤترديگيم اوغول،
اون آي ديينده، دونيأ يوزونه گتيرديگيم اوغول،
دولاپ-دولاپ آق سويدومي امديرديگيم اوغول،
آقجا بورچلي حيصارلاردا توتولايدينگ، اوغول،
ساسي دينلي غاوور الينده توسساغ اولايدينگ، اوغول،
آلتين آقجا گويجونه سيغيبان، سني غوتارايديم، اوغول،
يامان يره بارميش سن – بارا بيلمن.
دونيأ شيرين، جان عزيز، جانيمي غييا بيلمن،
بللي بيلگيل.
انه‌سي هم جانيني برمه‌دي. عزراييل دألي دومرولينگ جانيني آلماغا گلدي.
دألي دومرول آيدار:
– آي، عزراييل، آمان! تانگرينينگ بيرليگينه يوقدور گومان.
اوندا عزراييل آيدار:
– يري دألي، ايندي نأ آمان ديلأر سن؟ آق ساقغاللي آتانگ يانينا باردينگ، جان برمه‌دي. آق بورنجکلي انه‌نگ يانينا باردينگ، جان برمه‌دي، داغي کيم سانگا اؤز جانيني برسين؟
دألي دومرول:
– حسرتيم بار، شوني آيتسام! – دييدي.
عزراييل آيتدي:
– يري، دألي، حسرتينگ کيمدير؟
– منينگ يات غيزدان حالاليم  بار! اوندانام ايکي اوغلوم بار، بير-ده آماناتيم[غیزیم] ، اولارا [سونگکي] سارغيديمي اتسه‌م، سنم شوندان سونگ جانيمي آلسانگ.
دألي دومرول سوردي، عيالينينگ يانينا گلدي، آيدار:
– بيلرمي سن نألر بولدي؟
گؤک يوزوندن آل غاناتلي عزراييل اوچوپ گلدي،
منينگ گؤوسومه باسيپ غوندي،
منينگ داتلي جانيمي آلار بولدي.
آتامينگ يانينا بارديم، جان برمه‌دي،
انه‌مينگ يانينا بارديم، جان برمه‌دي،
"دونيأ شيرين، جان سويجي" دييديلر.
ايندي يوکسک غارا داغلاريم سانگا يايلاغ اولسون،
سوْووق-سوْووق سوولاريم سانگا ايچيت اولسون،
تبله-تبله شاباز آتلاريم سانگا مينيت اولسون،
آلتين توينوق آق اؤيوم سانگا کؤلگه اولسون،
خاتار-خاتار دويه‌لريم سانگا يوکلت اولسون،
آغيلدا آقجا گوينوم سانگا شوولن اولسون،
گؤزونگ کيمي توتارسا، کؤنگلونگ کيمي سؤوِرسه، سن اونگا بارگيل.
ايکي اوغلانجيغيمي اونگسوز غويماغيل –
دييدي. اونونگ عيالي سؤيله‌ميش، گؤره‌لينگ، نه سؤيله‌ميش:
– نه ديير سن، نه سؤيلأر سن؟!
گؤزوم آچيپ گؤردوگيم!
کؤنگول بريپ سؤودوگيم!
غوچ ييگيديم، شا ييگيديم!
داتلي داماق بريپ، سوروشديگيم،
بير ياسسيقدا باش غويوپ، اميشديگيم!
غارشي ياتان غارا داغلاري سندن سونگرا من نيلأرم؟
يايلار اولسام، منينگ گؤروم اولسون،
سوووق-سوووق سوولارينگ ايچر اولسام،
منينگ غانيم اولسون!
آلتين آقجانگ خارچلار اولسام،
منينگ کپنيم اولسون،
تبله-تبله شاباز آتينگ مونر اولسام،
تابيتيم اولسون!
سندن سونگرا بير ييگيدي سؤووپ بارسام، بيله ياتسام،
آلا ييلان بولوپ مني سوقسون!
سنينگ اول موخاننث انه‌نگ-آتانگ بير جانيندا نه بار،
سانگا غييمانديرلار!
عرش تانيغ اولسون!
کورس تانيغ اولسون!
ير تانيغ اولسون!
گؤک تانيغ اولسون!
قادير تانگري تانيغ اولسون!
منينگ جانيم، سنينگ جانينگا غوربان بولسون! –
ديييپ، جانيني برمأگه راضي بولدي.
عزراييل اول عيالينگ جانيني آلماغا گلدي. امما آدامسينينگ يولداشينا گؤزي غييمادي. اول خودايا يالباردي:
– اَي، اولي تانگريم! اولي يوللار اوستونده سنينگ اوچين عيماراتلار سالديرايين، آچ گؤرسم، دويرايين – سنينگ اوچين؛ يالانغاچ گؤرسم، دون ياپايين – سنينگ اوچين؛ آلسانگ، ايکيميزينگ جانيميزي بيله آل، غويسانگ، ايکيميزينگ جانيميزي بيله غويغول! – دييدي.
دألي دومرولينگ بو سؤزلري خودايا خوش ياقدي، اول عزراييلا بویروق اتدي.
– دألي دومرولينگ آتاسينينگ، انه‌سينينگ جانيني آل، اول ايکي حالالا يوز قیرق ييل عؤمور برديم! – دييدي. عزراييل اونونگ آتا-انه‌سينينگ جانيني آلدي.
موندان سونگ دألي دومرول اؤز يولداشي بيلن يوز قیرق ييل ياشادي.
دده‌م غورقوت گليبأن، بوي-بويلادي، سوي سويلادي:
– بو بوي دألي دومرولينگکي اولسون!
اوني مندن سونگرا آلپ ارنلر سؤيله‌سين!
آلني آچيق جومارت ارنلر دينگله‌سين!
يوم برگين هاني: يرلي غارا داغلارينگ ييقيلماسين!
کؤلگه‌ليجه غابا آغاجينگ کسيلمسين!
دولوپ آقان گؤرکلي سووونگ غوراماسين!
قادير تانگري سني ناماردا زار اتمه‌سين!
آق آلنينگدا بأش کلمه دوغا قيلديک، قابول اولسون!
ييغسين، دويرسون، گونأنگيزي
آدي گؤرکلي پيغامبريميز دپ اتسين، خانيم هي!

کؤچورن: عباس ائلچین


آچار سؤزلر: تورکمنجه, دده قورقوت
يازان : عباس ائلچین دوشنبه ۱۳۹۷/۰۴/۱۱ |