غربي آوروپا ديللرينده تورکيزملر
یازان : ووقار زيفر اوغلو
«اوغوز» موستقيل آراشديرماچيلار قروپو ايداره هئيتي نين صدري، فلسفه دوکتورو
تورکولوگييا اوزون مودت قارشيسينا قويولان سددلري آشاراق، نهايت کي، آديني اؤز اوزرينه گؤتوردويو اولو بير ائتنوسون تاريخ و ادبياتي نين قارانليق صحيفه لرينه قووولموش شانلي ايرثيني اؤيرنمک ايستيقامتينده جيدي نتيجه لر الده ائتمکده دير. اساسن 20-جي عصردن پوپوليارلاشان «بشريتين ان مدني و شانلي ايرثيني هيند-آوروپاليلار ياراتديلار» شوعاري ايله اوتوروب-دوران «عاليملر» طرفيندن اورتايا آتيلميش پارادوکسلارلا زنگين بير افسانه، نهايت کي، بير چوخ تورکولوق ضياليلارين گؤسترديکلري چابا ايله گئرچک صيفتيني آچماغا باشلادي. اولژاس سولئيمانوو دئميشکن، «بوددا آياغينا تاپينان بودداليلار تک، هيند-آوروپا چکمه سي نين دار قليبينه سيتاييش ائدن چکمه چيلر بيزه حقيقتي سؤيله يه بيلمز، بو حقيقتي بيز اؤزوموز يادا سالمالي ييق». .........
تورک دونياسيندا الیفبا و يازي ديلي بيرليگي
پروفسور يوسوف گديکلي
بوگون تورک دونياسي نين اؤنونده مؤوجود اولان فورصت لر، بير تورک بيرليگي نين ووجودا گلمه سي اوچون ان اويغون فورصت لردير. چونکو ایندیيه دک تورک دونياسي ميللي بيرليک حيسسي يؤنوندن هيچ بو قدر بير و برابر اولماميشدي. تاریخين بيزه سوندوغو بو فورصتی ان ياخشي شکيلده دگرلنديرمک زورونداييق، يوخسا يارين چوخ گئج اولابيلر.
بللی دیر کي بو بيرليک سياسي بير بيرليک (ان آزيندان ایندیلیک) اولماياجاقدير. آنجاق سياسي و ايداري بيرليک خاريجينده هر تورلو بيرليک اوچون ماددي و معنوي شرط لر حاضيردير. بو قونودا ايلک ياپيلماسي گرکن شئي، ایقتیصادی و کولتورل ايليشکيلري گليشديرمک و ايش بيرليگي ساحه لري ميدانا گتيرمکدير. ایقتیصادی و کولتورل ايش بيرليگي ايلري ده سياسي-عسکري ايش بيرليگينه دؤنوشه بيله جک، بلکي ده کونفئدراتيف بير سياسي ياپي اولوشاجاقدير. دونيانين چوخ کیچیلدیگی گونوموزده بو اولماياجاق بير ايش دئیيلدير. ایقتیصادی-کولتورل و حتا گلجکده آوروپا توپلولوغو تيپي ایقتیصادی-سياسي بيرليکلر موطلقن تشککول ائده جکدير. بوتون بونلارين اولابيلمه سي اؤنجه ليکله مثلن فيکير پيلانيندا اولغونلاشماسي ايله مومکوندور. چونکو فيکير (توري) اولمادان حرکت اولماز.

مينياتور صنعتيميزين تاريخيندن
مينياتور صنعتي خالقيميزين چوخ عصرليک اينجه صنعت تاريخي نين ماراقلي صحيفه لريندن بيريدير. اورتا عصر آذربايجان رسساملاري و خالق صنعتکارلاري بديعي مدنيتيميزين قديم ليگيني، چوخ جهتلي ليگيني و اؤزونه مخصوصلوغونو ثوبوت ائدن يوزلرله معمارليق، تصوير و دئکوراتيو صنعت اثري ياراديب.
مينياتور صنعتي طبيعتي اعتيباريله بير کيتاب ايللوستراسيياسي کيمي کلاسسيک شرق پوئزيياسي نين بيلاواسيطه تاثيري آلتيندا تشککول تاپيب. هله 13. عصرين اوللرينده مينياتور رسسام عبدول مؤمين محمد ال-خويين " ورقا و گولشا " اثرينه (اليازماسينا) مينياتورلر چکيب. حاضيردا ايستانبولدا، توپقاپي موزه سينده ساخلانيلان بو اثرلرين اوسلوبو، بديعي صنعتکارليق خوصوصيتلري مينياتورلرين ايلکين اولماديغيني، موعين بير عنعنه يه اساسلانديغيني و مينياتور صنعتي نين داها اول مؤوجود اولدوغونو گؤستريب. " ورقا و گولشا " يا چکيلن مينياتورلر يالنيز آذربايجاندا دئييل، ياخين و اورتا شرقده بو صنعتين ان قديم نومونه لريندن ساييلير.