گولمه‌لي آدامین يوخوسو

فيودور دوستويئوسکي

چئويري: ايلاهه اوجاروح

 

  1  

     من گولمه‌لي آدامام. ايندي منه دلي دئييرلر. اونلارا هله ده گولمه‌لي گؤرونمه‌سه‌يديم، دلي ساييلماغيم روتبه‌مين قالخماسي اولاردي. آما داها هئچ آجيقلانميرام، ايندي اونلارين هاميسي منه عزيزدير، اوستومه گولنده ده نييسه لاپ عزيز گليرلر. اونلارا باخاندا بو قدر کدرلنمه‌سه‌يديم، اؤزوم ده گولرديم، البتده، اؤزومه يوخ - اونلاري سئوديگيمدن گولرديم. کدريمين سببي بودور کي، من حقيقتي بيليرم، اونلارسا يوخ. اووه، حقيقتي تک بيلمک آداما نئجه ده چتيندير! آما اونلار بونو باشا دوشمز. يوخ، باشا دوشمز.

     اوللر ايسه گولمه‌لي گؤروندوگومه گؤره يامان سيخيليرديم. يوخ، گولمه‌لي گؤرونموردوم، ائله گولمه‌لي‌يديم کي وار. من هميشه گولمه‌لي اولموشام، بونو بلکه ده دوغولدوغوم گوندن بيليرم. اولا بيلسين، آرتيق يئددي ياشيمدايکن گولمه‌لي اولدوغومو بيليرديم. سونرا مکتبده اوخودوم، داها سونرا اونيوئرسيتئتده، آما، نه ايشين، اوخودوقجا گولمه‌لي اولدوغومو داها چوخ آشکارلاييرديم. آخيردا بوتون اونيوئرسيتئت علمي ائله بيل اونا گؤره مؤوجودويدو کي، اونون درينليکلرينه وارديقجا گولمه‌لي اولدوغومو منه داها چوخ آنلاتسين. حياتدا دا بئليدي. ايلدن-ايله گولمه‌لي‌ليگيم حاقدا فيکريم هرطرفلي آرتيب مؤحکمله‌نيردي. منه هامي و هميشه گولوب، آما اونلارين هئچ بيري بيلمير و عاغلينا دا گتيرميردي کي، دونيادا گولمه‌لي اولدوغومو ان چوخ بيلن آدام وارسا، او دا ائله اؤزومم. باخ، منه آغير گلن ده بو ايدي کي، بونو بيلميرديلر، آنجاق گوناه اؤزومده‌يدي: هر زامان او قدر غورورلو اولموشام کي، بونو هئچ کيمه آچماق ايستمه‌ميشم. بو مغرورلوغوم ايل‌به‌ايل آرتيردي، بيردن کيمينسه يانيندا دا گولمه‌لي اولدوغومو تصادوفن بوينوما آلسايديم، منج، اوندا اوراداجا، ائله او آخشام باشيمي تاپانچايلا داغيدارديم. اووه، يئني يئتمه‌ليک چاغلاريمدا دؤزه بيلمه‌ييب غفلتن يولداشلاريما ائعتيراف ائده‌جگيمدن نئجه ده عذاب چکرديم. گنجلشديکجه بو دهشتلي خوصوصيتيم حاقدا گئتديکجه داها چوخ اؤيرنسم ده، ندنسه بير آز ساکيتلشديم. محض ندنسه، ايش اوراسيندادير کي، بونون ندن بئله اولدوغونو هله ايندي ده تاپا بيلمه‌ميشم. بلکه ده بونا سبب مني سون درجه اوستله‌ييب قلبيمه ييغيشان قورخونج بير کدر ايدي. دونيانين هر يئرينده هر شئيين عئيني اولدوغو فيکري عاغليمي سارميشدي. چوخدان بونو حيس ائتميشديم، آما آخيرينجي ايل بيردن-بيره بونا تامام امين اولدوم. دونيانين مؤوجود اولوب-اولماماسي‌نين منه فرق ائتمه‌ديگيني حيس ائتديم بيردن. بوتون وارليغيملا اطرافيمدا هئچ نه‌یين اولماديغيني دويماغا باشلاديم. ايلک اول منه ائله گليردي کي، بونون عوضينده اؤنجه‌لر چوخ شئي اولوب، آنجاق سونرا باشا دوشدوم کي، هئچ او واختلار دا هئچ‌نه اولماييب، آنجاق ائله گليب کي، گويا نسه وار. ياواش-ياواش يقين ائتديم کي، هئچواخت دا هئچ‌نه اولماياجاق. بوندان سونرا بيردن-بيره آداملارا آجيقلانماغيمي يئره قويوب، دئمک اولار، هئچکسه فيکير وئرمه‌ديم. دوغرودان دا، بو حتّي لاپ بوش شئيلرده اؤزونو بوروزه وئريردي: مثلا، يولدا آداملارلا توققوشوردوم. فيکيرلي اولدوغومدان يوخ: نه حاقدا دوشونه بيلرديم کي، او واخت دوشونمه‌یين داشيني تامام آتميشديم: هئچ نه‌یين فرقي يوخويدو منه. اؤز سواللاريما جاواب آختارسام ياخشي اولاردي، ائه، اونلار او قدرييدي کي، آما هئچ بيرجه‌جيگيني ده حلّ ائتمه‌ديم، منه فرقي اولماديغيندان سواللار دا يوخا چيخدي.


آردينی اوخويون | ardını oxuyun
يازان : عباس ائلچین پنجشنبه ۱۳۹۵/۰۶/۱۸ |

Vatan haqida maqollar

وطن حقیده اوزبیک مقال‌لری

وطن حاققیندا اؤزبک آتالارسؤزلری

کؤچورن: عباس ائلچین

 

Ayrilmagin elingdan, Quvvat ketar belingdan

اَیریلمه‌گین اېلینگدن، قوّت کېتر بېلینگدن

آیریلما ائلیندن، قووّت گئدر بئلیندن

***

Badqavm bo‘lsang bo‘l, Beqavm bo‘lma

بدقوم بۉلسنگ بۉل، بېقوم بۉلمه

بد‌قؤوم اولسان اول، بئ قؤوم اولما

***

Baliq suv bilan tirik, Odam – el bilan

بلیق سوو بیلن تیریک، آدم – اېل بیلن

بالیق سو ایله دیری، آدام ائل ایله

***

Begona tuproq – devona tuproq

بېگانه‌ توپراق – دېوانه‌ توپراق

بیگانه توپراق- دیوانه توپراق

ژBulbul chamanni sevar, Odam – Vatanni

بلبل چمننی سېور، آدم – وطننی

بولبول چمنی سئور، آدام وطنی

***

Bulbulga bog’ yaxshi, Kaklikka tog’

بلبلگه باغ یخشی، ککلیککه تاغ

بولبوله باغ یاخشی، کهلیگه داغ

***


آچار سؤزلر: آتالارسؤزو, مقال‌لار, اؤزبک, اؤزبکجه
آردينی اوخويون | ardını oxuyun
يازان : عباس ائلچین شنبه ۱۳۹۵/۰۶/۱۳ |

TÜRK DESTANLARI

Prof. Dr. Umay Günay

                  Bütün dünya edebiyatlarında olduğu gibi Türk Edebiyatının da ilk örnekleri destanlardır. Türk edebiyat geleneği içinde "destan" terimi birden fazla nazım şekli ve türü için kullanılmış ve kullanılmaktadır. Eski Türk Edebiyatı nazım şekillerinden mesnevilerin bir bölümü ve manzum hikâyeler, Anonim edebiyatta ve Âşık edebiyatında koşma veya mâni dörtlükleri ile yazılan veya söylenen ferdî, sosyal,tarihi, acıklı veya gülünç olayları tahkiye tekniği ile çeşitli uslûplarla aktaran nazım türüne ve bu yazıda ele alınan kâinatın, insanlığın, milletlerin yaradılışını , gelişimini, hayatta kalma mücadelelerini ve çeşitli olay ve nesnelerle ilgili sebeb açıklayan ve Batı Edebiyatında "epope" terimiyle anılan eserlerin tamamı da Türk edebiyatı geleneği içinde "destan" adı ile anılmaktadır.


آردينی اوخويون | ardını oxuyun
يازان : عباس ائلچین شنبه ۱۳۹۵/۰۶/۱۳ |

Twğan Jer, Otan Twralı

 Qazaq Maqaldar Men Mätelderi

ائل، یورد حاققیندا قازاق آتالار سؤزلری

کؤچورن: عباس ائلچین

 

Twğan jerge twıñ tik

دوغولدوغون یئره توغونو/بایراغینی تیک

***

Er elinde, Gül jerinde

ار/ایگید ائلینده، گول یئرینده

***

Kisi elinde sultan bolğanşa, Öz eliñde ultan bol

یاد ائلینده سولطان اولونجا، اؤز ائلینده اولتان (باشماق ایچینه قویولان کئچه) اول

***

Esiñ barda el tap

اوُسون/عاغیلین واردا ائلینی تاپ

***

At aynalıp qazığın tabar, Er aynalıp elin tabar

آت دؤنوب پایاسینی/قازیغینی تاپار، ار/ایگید دؤنوب ائلینی تاپار

***

Pelen jerde payda bar, Öz jeriñdey qayda bar

فیلان یئرده فایدا وار، اؤز یئرین کیمی هارادا وار؟

***

Twğan jerdey jer bolmas, Twğan eldey el bolmas


آچار سؤزلر: آتالار سؤزو, قازاق مقال‌لاری, قازاقجا, قازاق
آردينی اوخويون | ardını oxuyun
يازان : عباس ائلچین جمعه ۱۳۹۵/۰۶/۰۵ |

گونئي آذربايجان سوراقلاري آوروپادا

وفا ايبراهيمووا

فيلولوگييا اوزره فلسفه دوکتورو

 

     آمئريکا نين اينديانا اونيوئرسيتئتي‌‌نين پروفئسسورو، گؤرکملي عاليم، تورک فولکلورونون آمئريکادا تانيديلماسي ايله باغلي چوخسايلي علمي ايشلرين مؤليفي ايلهان باشگؤز 1984-جو ايلده گونئي آذربايجان آيدينلاريندان اولان علي اصغر مجتهدی‌نين "امثال و حکم در لهجه‌ي‌ محلی آذربايجان" ("آذربايجان يئرلي ديالئکتلرينده آتالار سؤزلري و حيکمتلر") کيتابيني "آذربايجان آتالار سؤزلري" ("Azerbaijanian proverbs") آدي ايله چاپ ائتديريب. بو ديرلي اثرين رئداکتورو حسن جوادي و پروفئسسور ايلهان باشگؤز کيتابا اؤن سؤز يازيبلار.

      علی اصغر مجتهدی 1905-جي ايلده تبريزده وارلي ضيالي عاييله‌سينده دوغولوب. او، گنج ياشلاريندان آذربايجان ادبياتينا، آيريجا اولاراق فولکلورونا بؤيوک ماراق گؤستريب، اونلاري اؤيره‌نيب، بير سيرا فولکلور ماتئريالي توپلاييب. اونون توپلاديغي آذربايجان آتالار سؤزلري ايلک دفعه1955-جي ايلده تبريزده چاپ ائديليب. او، گونئي آذربايجا‌نين بؤلگه‌لريني قاريش-قاريش گزيب، فولکلور ماتئرياللاريني توپلاييب و سيستئم‌لشديريب. علی اصغر مجتهدی تورک، فارس، اينگيليس، فرانسيز، عرب ديللريني بيلديگينه گؤره توپلاديغي آذربايجان آتالار سؤزلري‌نين بو ديللرده‌کي مومکون قارشيليغيني دا وئريب.


آچار سؤزلر: آذربایجان, آتالار سؤزو
آردينی اوخويون | ardını oxuyun
يازان : عباس ائلچین دوشنبه ۱۳۹۵/۰۶/۰۱ |