سئوینج

آنتوان چخوف

گئجه ساعات اون ايکي ايدي. 

ميتيا کوُلداروْو جوشغولو، ساچلاري پيرتلاشديريلميش حالدا تلم-تله‌سيک واليدئينلري‌نين ياشاديغي منزيله گلدي، سونرا تئز اوتاقباوتاق گزدي. واليدئينلري ياتماغا حاضيرلاشيرديلار. باجيسي چارپاييسيندا اوزانميشدي و اوخودوغو رومانين آخيرينجي صحيفه‌سينده ايدي. گيمنازيست قارداشلاري‌سا يوخودايديلار. 
– هاردان گليرسن؟ –واليدئينلري تعجوبلنديلر. –نه اولوب؟ 
–هئچ بيليرسيز نه اولوب؟! گؤزله‌نيلمز اولدو! يامان گؤزله‌نيلمز اولدو! بو هئچ... عاغلاباتان دئييل! 
ميتيا قهقهه چکه‌رک خوشبختليکدن دوروش گتيره بيلميرميش کيمي کرئسلويا چؤکدو. 
–بو، اينانيلماز بير شئي! هئچ تصوور ائتمزسيز! گؤر ائ... 
باجيسي چارپاييسيندان سيچرادي و اديالي چيينينه آتيب، تئز قارداشينا ياخينلاشدي. گيمنازيستلر ده اويانديلار. 
–نوْوْلوب سنه؟ تانينماز اولوبسان! 
–سئوينجدندي، آناجان! ايندي مني بوتون روسيه تانييير! روسيه! اوّل بو دونيادا کوللئج رئگيستراتورو دميتريي کوُلداروْو کيمي تکجه سيز تانيييرديز مني، ايندي حاقيمدا بوتون روسيه بيلير! آناجان! آي، آللاااه! 

يازان : عباس ائلچین دوشنبه ۱۳۹۸/۰۳/۲۷ |

ميصيرده نسيمي‌نين آذربايجان ديلينده اليازمالاري تاپيلدي 

   ميصيرين پايتاختي قاهيره‌ده يئرلشن "ميصير کيتابلار ائوي"-نده (دار الکتب المصریه) آذربايجانين داهي شاعيري و موتفکّيري عمادالدین نسيمي‌نين اليازمالاري اورتايا چيخاريليب. اليازمالار "وطنپرور" – آذربايجانين ميصيرده دياسپور تشکيلاتلاري بيرليگي‌نين صدري، تدقيقاتچي-عاليم سئيمور نصيرووون آپارديغي تدقيقاتلار اساسيندا آشکارلانيب.تدقيقاتچي اليازمالارين آذربايجان و فارس ديللرينده اولدوغونو بيلديريب. 
   آذربايجان ديلينده اولان اليازمانين اوزرينده "نسيمي کولّياتي" يازيليب. بو کولّيات شعر و نثردن عيبارتدير. شعرلرين چوخو روباعي و مثنوي اوسلوبوندادير. آراسيندا غزل ده وار. نثرلر ايسه، اساسن، اؤيود-نصيحت و پئيغمبرين اهلي بئيتيندن بحث ائدير. 
   س.نصيرووون ان چوخ ديقّتيني چکن ايسه عرب اليفباسي‌نين سيراسينا اويغون اولاراق، آيري-آيري سونو عئيني حرفله بيتن شعرلرين اولماسي اولوب. اليازما 254 ورقدن عيبارتدير. کيچيک حرفلرله نستعليق خطي ايله يازيليب. هيجري تاريخي ايله 941-جي ايلده (ميلادي 1535-جي ايل)، پير احمد ايسکندر اوغلو طرفيندن نسخ اولونوب. 
   فارس ديلينده اولان اليازما ايسه نيسبتاً کيچيک حجمده‌دير و ساده‌جه، شعرلردن عيبارتدير. آدي "ديوان نسيمي"دير. شيکسته خطينه بنزه‌ين نستعليق خطي ايله يازيليب. اليازمانين ورقلري‌نين ائني 11 س‌م، اوزونلوغو 16 س‌م و سايي 86-دير. 
   سئيمور نصيروو 20 ايلدن چوخدور کي، عرب منبعلرينده آذربايجانلا باغلي تدقيقاتلار آپارير، 250-دن چوخ آذربايجانلي عاليم حاقيندا ايکي کيتابين، ميصيرله آذربايجان آراسيندا تاريخي و مدني علاقه‌لرله باغلي اونلارلا مقاله‌نين مؤليفيدير. قئيد ائدک کي، "ميصير کيتابلار ائوي" (دار الکتب مصریه) دونيانين ان مشهور کيتابخانالاريندان بيريدير.

قایناق: simsar.az

ائلچین کتاب

يازان : عباس ائلچین پنجشنبه ۱۳۹۸/۰۳/۲۳ |

ترجمان قزئتی

ترجمان قزئتي — 1883-1916-جي ايللرده قیريمين باغچاسارايشهرينده یایینلانان سیاسی ، ادبی ، ایجتیماعی ملّی گونده‌لیک ایدی.

يازان : عباس ائلچین سه شنبه ۱۳۹۸/۰۳/۲۱ |

عالم نسوان (درگی)

عالم نسوان (قيريم تاتارجا: Alem-i Nisvan) دونياداکي ايلک تورک-موسلمان قادين درگي‌سيدير.[۱]"قادينلار دونياسي" آنلامينا گلير. عرب الیفباسی ایله قيريم تاتار ديلينده 1906-1912 ایللر آراسينداقيريمدا باسيلميشدير. باش یازاری، شفيقه خانیم قاسپيرالي (1886-1973) ایدی.[۲]

يازان : عباس ائلچین شنبه ۱۳۹۸/۰۳/۱۸ |

عالم صبیان (درگی)

"عالم صبیان"- 1906-1912 ایللرینده  قیریمتاتار دیلینده،باغچا‌سارای‌دا چیخان اوشاق درگی‌سی ایدی. "اوشاقلار دونیاسی" آنلامیندا اولان " عالم صبیان"، اسماعیل قاسپرالی‌نین مطبعه‌سینده، "ترجمان" قزئتی‌نین علاوه‌سی اولاراق باسیلیب نشر ائدیلیردی. روسیه تورکلری‌نین ایلک اوشاق درگی‌سی اولان "عالم صبیان" دا، گولونج حکایه‌لر، تاپماجالار، ناغیل‌لار و چئشیدلی یازیلاری اوخوماق اولاردی. بونلار هم اوشاقلار هم ده موعلّیملرین فایدالانماسی اوچون ایدی.

"عالم صبیان"، اوشاق درگیسی‌نین 1911.نجی ایلینده چیخان ساییلاری(PDF)؛ Alemi-sibyan çocuk dergisinin,1911-ci yılında çıkan sayıları 

يازان : عباس ائلچین شنبه ۱۳۹۸/۰۳/۱۸ |

محمد‌امین رسول‌زاده‌نین آذربایجان مجلیسی‌نین آچیلیشینداکی نیطقی

مؤحترم مبعوثلار! آذربايجان جومهوريتي‌‌نین ايلک مجليسي - مبعوثا‌نیني آچماق يوم سعادتي، سيز مؤحترم مبعوثلاري تبريک ائتمک شرفي‌‌نین عؤهده‌مه دوشمه‌سي ايله موفتخرم ،افنديلر (آلقیشلار). روسیادا ظوهور ائدن اينقيلابي - کبير ديگر حقيقتلر آراسيندا بير حقيقتي - باهيره‌ني دخي اعلان ائتميشدي. بو حقيقت میلّتلرين حقّي-حورّيت و ايستيقلاللاري ايدي.روسيا اينقيلابي طبيعتينده مؤوجود اولان روحا صاديق قالاراق طبيعي يولو ايله اينکيشاف ائتسه‌ ايدي، میلّتلرين حوقوقونو تأمين ايله موختاريّتلردن موتشکّيل آزاد و دموکراتيک بير روسیاني بير آن اوّل تأسيس ائده‌جکدي.

يازان : عباس ائلچین سه شنبه ۱۳۹۸/۰۳/۱۴ |

آنا دیلیمه

محمد گنجه 

زينداني اولوبسان ايللر بويونجا 

سنله دانيشماغا قويماييب خاين 

ايندي قوي دانيشيم سنله دويونجا 

آنام ياديگاري سنسن ناز‌نين 

*** 

سنينله سؤزوم وار بير قَدَر درين 

ندن سن اولوبسان بو قدر شيرين؟ 

سنينله دانيشير گؤيلرده شاهين 

سنينله آچيلير ياسمن، نسرين

*** 

ائي منيم قلبيمين آچاري ديليم 

سؤيله‌سن، دونيايا ندير امليم؟ 

ايشده، بيلديرمکدير منيم عمليم 

عالمه نقلدير ، شيرينسن، شيرين 

يازان : عباس ائلچین یکشنبه ۱۳۹۸/۰۳/۱۲ |

اویغورجا-تورکجه

ان گؤزل حئیوان ناغیللاری

Türkçe-Uygurca

En güzel Hayvan hikayeleri

Yüklə-یوکله

يازان : عباس ائلچین دوشنبه ۱۳۹۸/۰۳/۰۶ |

عيرق، ائتنوس و میلّت 
فريد علي اکبرلي 
 

بعضاً اينسانلار میلّت، ائتنوس و عيرق مفهوملاريني سهو ساليرلار. حالبوکي بونلار بير-بيريندن فرقلي آنلاييشلاردير. 

اينسان عيرقلري 
    بيولوژي مفهوم اولان عيرق اينسانلارين آناتوميک، فيزيولوژي خوصوصيتلريني بيلديرير. اينسانلار فيزيکي جهتدن بير-بيريندن فرقلنن تيپلر، يعني عيرقلره بؤلونور. عيرقين ديل، عادت-عنعنه و میلّي مدنیّتله هئچ بير علاقه‌سي يوخدور. موختليف عيرقلرين نوماينده‌لري بير-بيريندن دري‌نین رنگي، بدن قورولوشو، کلّه، دوداق، بورون و گؤزلرين فورماسي کيمي صيرف فيزيکي خوصوصيتلرله فرقله‌نير. 
   کلاسيک تصنيفاتا گؤره اوچ بؤيوک عيرق وار: آوروْپوْید(avropoid)، نئفروْید(neqroid) و موْنقوْلوْید(monqoloid). لاکين موعاصير زاماندا بير چوخ عاليملر آوسترالوْيدلري(avstraloid) (اوستراليا آبوْريگئنلريني، پاپوُاسلاري)، آمریکانوْيدلري (آمریکا هيندولاريني) و کوْيسان عيرقيني (بوشمئنلري و قوْتتئنتوْتلاري) آيريجا عيرقلر سيراسينا داخيل ائديرلر. بئله‌ليکله ده بؤيوک عيرقلرين سايي آرتاراق آلتي‌يا چاتير. بؤيوک عيرقلرين ترکيبينده بير سيرا کيچيک عيرقلر و يا آنتروپولوژي تيپلر وار (قافکازيوْن، پوْنتي، دينار، کاسپي، پامير-فرقان تيپلري و س.). 

بؤيوک عيرقلر: 1 - نئفروْید، 2 - موْنقوْلوْید، 3 - آوروْپوْید، 4 - آوسترالوْيد، 5 - آمریکانوْيد. 

يازان : عباس ائلچین یکشنبه ۱۳۹۸/۰۳/۰۵ |

عمادالدین نسيمي‌نین "ديلبرا، من سندن آيري..." غزلي‌نین تحليلي 
دوکتور آیتن ااحمدووا 

دیلبرا من سندن آیرو عؤمر-و جانی نئیله‌رم؟

تاج-و تخت-و مولک-و  مال-و خانیمانی نئیله‌رم؟

ایسته‌رم وصل-ی جامالین تا قیلام درده دوا

من سنین بیمارینام، اؤزگه دوانی نئیله‌رم؟

ائی موسلمانلار، بیلین، کیم یاری ایله خوشدور جاهان،

چونکو یاردان آیرو دوشدوم، بو جاهانی نئیله‌رم؟

چوخ دوعالار قیلمیشام من خالیقین درگاهینا،

چون مورادیم حاصیل اولماز، من دوعانی نئیله‌رم؟

دیلبر آیدیر: ائی نسیمی، صابیر اول قیلما فغان،

من بو گون صبر ائیله‌سم، دانلا فغانی نئیله‌رم

يازان : عباس ائلچین چهارشنبه ۱۳۹۸/۰۳/۰۱ |